Chương 155: Cuối Năm Bận Rộn

Thêm một tuần nữa lặng lẽ trôi qua. Chớp mắt một cái, học kỳ lại kết thúc. Với nhiều học sinh trong lớp, đó chỉ là một cột mốc quen thuộc: thi xong là nghỉ, là nhẹ người. Nhưng với Quốc, cảm giác ấy khác hơn. Đối với một người từng trải, thời gian trôi qua nhanh đến mức đôi khi khiến người ta giật mình.

Qua kỳ thi này, cậu đã đi được tròn một nửa quãng đời học sinh cấp ba. Dù có muốn níu giữ, dù trong lòng còn bao điều chưa kịp làm, thì thời gian vẫn chẳng nằm trong quyền kiểm soát của bất kỳ ai.

Trong đầu Quốc chợt hiện lên mấy câu thơ trong bài Vội vàng của Xuân Diệu, những câu chữ từng đọc qua rất nhiều lần, nhưng giờ đây mới thấy thấm:

“Tôi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất.

Tôi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi.”

Khi con người biết trước thời gian là hữu hạn, lòng lại trở nên tham lam. Ta muốn sống nhiều hơn, làm nhiều hơn, để không lãng phí dù chỉ một phút, một giây. Người trẻ thường không để ý đến điều đó. Nhưng càng từng trải, càng lớn lên, người ta lại càng cảm nhận rõ sự “tàn ác đến vô tình” của thời gian. Ta muốn cắn, muốn cào cấu để níu lại một khoảnh khắc đẹp nào đó, nhưng cuối cùng vẫn phải bất lực nhận ra: không thể. Kim đồng hồ vẫn quay đều.

Ngoài kia, mây vẫn lặng lẽ trôi qua bầu trời mùa đông.

Trong phòng thi, học sinh vẫn đang cúi đầu hí hoáy làm bài. Tiếng bút cào nhẹ trên giấy, tiếng lật trang khẽ khàng. Quốc đặt bút xuống, tự cho mình vài phút yên tĩnh. Cậu ngẩng đầu quan sát xung quanh: vài đứa bạn nhíu mày suy nghĩ, vài đứa khác đã làm xong, chống cằm nhìn ra cửa sổ. Trên bục giảng, thầy giáo lặng lẽ đi lại giữa các dãy bàn, ánh mắt quen thuộc vẫn dõi theo từng học trò. Quốc có cảm giác như mình đang ngậm chặt trong lòng một khoảnh khắc đẹp đẽ, mà sau này có muốn tìm lại cũng không dễ gì tìm được.

Chiến thuật học tập của Quốc đã được cậu xác định rõ từ năm ngoái. Cậu tập trung vào các môn xã hội và ngoại ngữ, lấy đó làm điểm tựa để gánh các môn khoa học tự nhiên. Với cách học ấy, việc đạt kết quả ổn định, giữ học lực khá trong lớp hoàn toàn không phải là điều khó khăn. Lại thêm việc lớp này vẫn cho thi theo dạng đề mở, được phép sử dụng tài liệu, nên áp lực thi cử càng nhẹ đi rất nhiều.

Đối với phần lớn học sinh, thi xong là khép lại một học kỳ. Nhưng với Quốc thì chưa. Cậu vẫn còn một kỳ thi quan trọng phía trước: kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn ngoại ngữ, diễn ra vào ngày 28 tháng 12. Một cột mốc lặng lẽ nằm ngay trước thềm năm mới, như một dấu chấm lửng cho chặng đường nửa đầu của tuổi học trò

Kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh năm nay, đoàn học sinh tham gia dự thi của trường trung học An Bình chỉ còn vỏn vẹn hai người: một bạn thi môn Toán, và Quốc thi môn Ngoại ngữ. Những học sinh đạt giải khuyến khích ở cấp huyện thì không được đi tiếp, nên so với đợt trước, chuyến đi lần này của Quốc có phần cô đơn và lạc lõng hơn hẳn.

Các trường cấp ba trong huyện, trường nào cũng có từ một đến hai học sinh dự thi cấp tỉnh. Riêng trường thị trấn được phân tới năm suất, điều đó cũng dễ hiểu, bởi chất lượng đào tạo và điều kiện học tập ở đó vốn tốt hơn nhiều so với các trường vùng ven như An Bình.

Lần thi tỉnh này, Quốc vẫn đi một mình. Ba mẹ cậu chỉ biết cậu từng thi huyện và được giải, chuyện đi thi tỉnh thì Quốc không nói kỹ. Ba mẹ cũng không hỏi nhiều. Thời gian qua, họ đã quen với việc con trai mình làm được những việc ngoài sức tưởng tượng, nên khi nghe tin con đạt giả, họ đón nhận một cách khá bình thản.

Hồi cấp hai Quốc đã từng đi thi học sinh giỏi rồi, lần đó mẹ còn đèo xe đạp đưa đi, đứng chờ ngoài cổng trường thi, được một phen nở mặt nở mũi với bà con xung quanh.

Nhưng kỳ thực, lúc ấy gia đình còn khó khăn. Thấy con học giỏi, mẹ Quốc mừng thì mừng, mà lo cũng không ít. Đứng ngoài cổng chờ con thi xong, nghe phụ huynh học sinh khác kể chuyện đầu tư cho con nào là học thêm, nào là tài liệu, nào là thầy giỏi, tiền bạc tốn kém ra sao, mẹ Quốc chỉ im lặng lắng nghe. Trong lòng bà hiểu, con trai mình đã phải chịu nhiều thiệt thòi hơn so với bạn bè đồng lứa.

Giờ thì Quốc đã lớn. Chẳng lẽ hai mẹ con lại đèo nhau trên chiếc xe đạp cũ lên tỉnh thi như ngày trước? Nghĩ tới thôi cũng thấy không còn phù hợp. Quốc cứ tự đi thi. Có mang được giải về thì mừng, còn không thì cũng chẳng sao. Với ba mẹ, những gì cậu làm được thời gian qua đã đủ để họ cảm thấy tự hào rồi.

Địa điểm thi và quy chế thi lần này vẫn giống như hồi thi huyện. Phòng thi Ngoại ngữ khá vắng, chỉ có hai thí sinh. Thí sinh thi cùng phòng khi biết Quốc là học sinh đạt giải nhất cấp huyện, ánh mắt nhìn cậu đã khác đi hẳn, vừa tò mò vừa có phần “nể sợ”. Trước giờ thi, hai người có bắt chuyện làm quen. Cậu bạn kia hỏi Quốc học Ngoại ngữ thế nào, có bí quyết gì mà giỏi vậy.

Quốc nghe xong chỉ cười nhẹ. Cậu nhận ra đây không phải là mối quan hệ có thể kéo dài. Thi xong đợt này, chưa chắc đã gặp lại nhau nữa. Hơn nữa, chuyện học hành đâu phải vài câu ngắn ngủi là có thể truyền đạt hết. Nghĩ vậy, Quốc chỉ đáp qua loa:

“Chắc là do may mắn thôi. Thi trắc nghiệm mà, cũng nhờ ông bà tổ tiên phù hộ.”

Cậu bạn kia bật cười, nghe vậy cũng không hỏi thêm. Thực ra Quốc biết rõ, thời ông bà mình nếu có học thì học tiếng Pháp chứ làm gì biết tiếng Anh mà phù hộ. Nhưng lấy lý do “may mắn” cho nhẹ chuyện, đối phương cũng thuận theo, không gặng hỏi nữa.

Đến giờ gọi tên, thí sinh lần lượt vào phòng thi, những thủ tục giống hệt với hồi thi tháng trước, không có gì khác biệt ngoài đề thi.

Ngay khi lật đề ra, Quốc nhận thấy cấu trúc bài thi lần này có phần khác biệt. Ngoài phần trắc nghiệm quen thuộc, đề còn bổ sung thêm dạng sắp xếp lại câu cho đúng logic, và đặc biệt là một bài viết đoạn văn dài từ 500-800 chữ. Đây rõ ràng không còn là kiểu đề có thể trông chờ vào may mắn.

Thi cấp tỉnh vốn đã khác. Hơn nữa, trong huyện lại có học sinh từng đạt giải nhất như Quốc, chắc chắn cấp trên phải lưu ý đến những trường hợp nổi bật, nên việc thay đổi cấu trúc đề là điều dễ hiểu. Phần viết này đến cả giáo viên cũng không biết phải ôn thế nào cho học sinh, bởi nó không chỉ đòi hỏi vốn từ vựng phong phú, mà còn cần tư duy lập luận, khả năng tổ chức ý và viết văn bản thuyết minh mạch lạc.

Quốc đọc kỹ yêu cầu, trong lòng đã tính toán nhanh. Nếu không làm được bài viết, coi như chắc chắn không đạt giải, dù phần trắc nghiệm có làm đúng hoàn toàn đi nữa. Làm tốt phần sắp xếp câu, nhiều nhất cũng chỉ có thể chạm tới giải ba. Đó là mức giải hoàn toàn nằm trong khả năng của cậu, nhưng để tiến xa hơn thì bài viết 800 chữ kia là bắt buộc.

So với lần thi huyện cách đó một tháng, lần này Quốc phải sử dụng trọn vẹn thời gian. Cậu làm trắc nghiệm trước, các đáp án đưa ra đều khiến người ta phải phân vân lựa chọn vì có nghĩa giống nhau, muốn làm tốt phải dựa vào ngữ cảnh trong câu hỏi, nên rất dễ nhầm.

Phần trắc nghiệm ít câu hơn đề thi huyện, được Quốc hoàn thành rất nhanh sau đó chuyển sang dạng sắp xếp thành câu hoàn chỉnh, Chỉ 10 câu nhưng khiến người ta phải xoắn não, nhất là phần cụm động từ. Phần viết đoạn văn khiến Quốc phải dừng lại khá lâu để sắp xếp ý trong đầu. Cậu viết chậm rãi, từng câu từng chữ, vừa viết vừa chỉnh, đến gần hết giờ mới đặt bút hoàn thành dòng cuối cùng.

Khi Quốc nộp bài và bước ra khỏi phòng thi thì cũng là lúc chuông báo hết giờ vang lên. Ngoái nhìn lại, cậu thấy người bạn thi cùng đã ra từ trước đó khá lâu. Hỏi ra mới biết, cậu bạn kia bỏ hẳn phần viết đoạn văn, làm xong trắc nghiệm và sắp xếp thành câu hoàn chỉnh là não bộ hoạt động hết công suất, đầu óc bị lú lẫn không thể đặt bút viết đoạn văn 800 chữ kia. Đây cũng là kỹ năng mà nhà trường chưa dạy một cách nghiêm túc.

Quốc phải căng não ra mới hoàn thành đề thi, cậu cảm nhận rõ năng lực của người ra đề không phải giáo viên bình thường có thể làm được. Đặc biệt là mục Nghe có tính học thuật rất cao về mảng kinh tế Việt Nam đầu năm hai ngàn, sản lượng tỉ trọng các thứ… số liệu dày cộp khiến người ta phải điên đầu. Nó giống như một đòn phủ đầu vậy hoàn toàn không phù hợp với trình độ của học sinh trung học bình thường. Nói đề thi đánh đố cũng không ngoa.

Cậu bạn học sinh trường thị trấn vừa xuống tới phòng chờ đã không giấu được vẻ chán nản, than thở liên hồi với thầy giáo dẫn đoàn. Giọng nói pha lẫn mệt mỏi khiến người đứng gần đó cũng nghe rõ. Cô Hà thoáng liếc nhìn sang, trong lòng chợt dấy lên chút lo lắng cho Quốc.

Cô đã đứng sẵn dưới sân, nơi có ánh nắng chiếu xiên qua tán cây, vừa sưởi ấm vừa chờ học trò. Thấy Quốc từ xa bước lại, cô liền gọi:

“Quốc, Làm bài thế nào em?”

“Dạ… đề khó cô ạ, hơi đau đầu một chút, nhưng em làm hết rồi.”

Cô Hà nghe vậy thì khẽ thở ra, hơi thở tỏa thành một làn khói mỏng trong không khí lạnh. Cô mỉm cười nhẹ nhõm.

“Làm hết là tốt rồi. Đề cấp tỉnh có bao giờ là dễ đâu. Thầy cô muốn ôn cũng chẳng biết đường mà ôn cho các em. Người thi cùng em còn bỏ nguyên một phần, không làm nổi kìa.”

Quốc gật đầu, không nói gì thêm. Ánh mắt cậu thoáng liếc sang phía hai thầy trò trường thị trấn đang đứng gần đó.

Thầy giáo dẫn đoàn bên kia chính là người từng chê bai, dè bỉu cậu làm bài “bừa” ở kỳ thi huyện. Đến khi Quốc được giải nhất, ông ta buộc phải ấm ức thừa nhận mình đã đánh giá quá chủ quan. Giờ đây, nghe học sinh của mình than thở bỏ trống phần viết, lại biết Quốc làm xong toàn bộ đề, trong lòng ông ta hiểu rõ trình độ này không thể xem thường được nữa.

Ông ta bắt chuyện trước, giọng xã giao:

“Học sinh trường An Bình của cô Hà năm nay khá quá ha. Đề thi ngoại ngữ năm nay nghe nói do thạc sĩ ở trên ra đề. Đội Thành phố năm nay nhiều người đạt giải quá nên họ phải nâng độ khó lên. Chỉ khổ cho mấy trường trong huyện thôi.”

Cô Hà mỉm cười, đáp lại :

“Cũng khó trách. Học sinh giỏi trong huyện giờ thi nhau kéo ra thành phố hết rồi. Ở ngoài kia, đạt giải cao là chuyện đương nhiên. Trường thị trấn năm nay chỉ tiêu thi đỗ trường chuyên nghiệp của khối 12 thế nào rồi thầy?”

“So với năm ngoái thì tăng thêm khoảng 5% đại học, 10% cao đẳng, Sau đợt nghỉ Tết là bắt đầu triển khai ôn thi rầm rộ.”

Hai thầy cô còn tán gẫu thêm vài câu thì học sinh các môn toán, văn lần lượt bước ra khỏi phòng thi. Khuôn mặt ai nấy đều phờ phạc, mệt mỏi sau hai tiếng đồng hồ vắt óc suy nghĩ, viết văn đến mỏi tay.

Lần này đoàn thi không có ăn liên hoan. Người ít, không khí gượng gạo, mà khả năng đạt giải cấp tỉnh lại không cao, chẳng ai có tâm trạng tụ tập ăn uống. Dẫu vậy, cô Hà vẫn chu đáo phát cho mỗi học sinh 200k tiền ăn uống, đi lại cho hai thí sinh. và 100k tiền “liên hoan” theo chủ ý của nhà trường.

Cuộc thi kết thúc chóng vánh và có phần “nguội lạnh”. Học kỳ một khép lại, học sinh tạm gác chuyện sách vở, thầy cô bận rộn chấm bài, tổng hợp điểm số, nên gần như chẳng mấy ai còn nhắc tới kỳ thi tỉnh này nữa.

Cả trường được nghỉ ba ngày Tết Dương lịch. Khoảng nghỉ ngắn ngủi ấy lại vô cùng thuận lợi để Quốc cùng gia đình và bà con trong xóm lo chuyện đầu ra cho bắp cải.