Chương 29 : Cải cách hành chính (1)

Nội thị đọc xong 4 chiếu thư, liền lấy ra chiến thư thứ 5,bá quan thần sắc thay đổi, ánh mắt từ bình thản trở nên tập trung, bọn họ biết phần họ chờ mong đã đến. 4 chiếu thư đầu, bọn họ cũng không có bao nhiêu để ý, chỉ đang chờ mong chiếu thứ thứ 5 và thử 6.

Nội quan giọng đều đều tuyên đọc chiếu thư thứ 5 nội dung chiếu thư rất kỹ càng tỉ mỉ, số lượng từ cũng rất nhiều, lượng tin tức cũng rất lớn,tóm gọn là vấn đề phân phong cùng tổ chức bộ máy quan văn.

-“Quốc gia khó khăn, lê dân thiếu ăn thiếu mặc, Trẫm há có thể yên lòng ăn thóc gạo của muôn dân. Vậy nên nay Trẫm noi theo các đời vua xưa, tự kiến hoàng trang, thiết nội vụ phủ quản lý, cùng quốc khố triều đình tách riêng, từ nay chi tiêu sinh hoạt hàng ngày của Trẫm sẽ do nội vụ phủ lo liệu, quốc khố không cần xuất tiền trang trải nữa”

Điều đầu tiên đọc lên đã khiến bá quan có chút ngạc nhiên, Hoàng đế không nhận tiền quốc khố để chi dùng cá nhân nữa, đây là có chuyện gì, đang êm đẹp nhận tiền thuế tự nhiên lại không lấy nữa, đây là đầu óc nóng lên sao. Trần Nhật Thanh thấy vậy trong lòng thầm cười, chút tiền quốc khố chi ra nào có đáng bao nhiêu tiền, hoàng đế ăn vào ngược lại biến thành há miệng mắc quai.

Có lẽ là di sản của chế độ phong tước kiến địa cổ cho nên lịch đại hoàng đế đều có tư duy quản lý quốc gia như quản lý tài sản cá nhân, tài sản bản thân và tài sản quốc gia cơ bản không phân rõ ràng minh bạch, nội khố lại giao cho triều đình quản lý thế nên dẫn đến hiện tượng mỗi khi triều đình khó khăn đều có thể tự nhiên mà duỗi tay hướng túi tiền riêng của hoàng đế đòi tiền, nếu quốc khố có khó khăn tầng lớp quý tộc quan liêu có thể đúng lý hợp tình đẩy hết lên đầu hoàng đế, tất cả là do hắn ăn chơi nên quốc khố mới thiếu tiền, chứ không phải vì bọn ta làm hỏng chuyện, bọn ta hoàn toàn không liên can, đều là người vô tội.

Không phân rõ tài sản cá nhân và tài sản quốc gia dẫn đến một nghịch lý với các hoàng đế -rõ ràng cả thiên hạ trên danh nghĩa là tài sản của hắn nhưng hắn lại không thể tùy tiện xử trí. Trên mặt nổi, hoàng đế có tất cả là tài sản riêng nhưng trên thực tế hắn lại không có bất kỳ tài sản riêng nào. Ngươi nhìn tổng thống thủ tướng các nước dân chủ không thiếu kẻ chơi bời xa hoa nhưng có ai bảo khi nước suy vì người ta có thể quy cho bọn hăn chơi bời xa hoa không, không hề, vì bọn hắn tiêu là tài sản riêng, kiếm được là bản lãnh của hắn, tiêu gì là quyền hợp pháp của hắn, ngươi căn bản không có lý gì để kết tội, ngược lại nhìn lại vua các nước quân chủ thật là quá khổ sở, có mở chút tiệc tùng, ăn chút món ngon, mặc chút quần áo đẹp thôi mà cũng có thể bị vô hạn đẩy lên làm hại nước hại dân, quả là kỳ quặc.

Trần Nhật Thanh đối với tiền quốc khố chi căn bản là khinh bỉ, theo hắn thấy hoàng đế nhìn chằm chằm vào quốc khố thật sự là quá cấp thấp. Người xem các chính trị gia đời sau thao tác mà học hỏi, đứng sau màn thao túng chính sách là có thể ăn đến miệng đầy dầu mỡ, đây mới là cách kiếm tiền cao minh. Ngươi nhìn đi, ta một đồng lương cũng không nhận, hoàn toàn một lòng vì nước vì dân, không cầu hồi báo, a mặc dù sản nghiệp nhà ta được ưu đãi nhưng đây là chính sách chung của quốc gia, ta đây là việc công xử theo phép công, chính là thanh liêm như nước, không trộm một đồng của công nào giống đám vua chúa tàn nhân chỉ chực chờ cướp bóc tiền thuế nhân dân.

Trần Nhật Thanh không biết các đời hoàng đế trong lịch sử có ai nhận ra cái hố này hay không, nếu có tại sao không thoát khỏi nhưng riêng hắn tuyệt sẽ không lại đi theo ngã vào. Muốn hắn bỏ tiền giúp đỡ quốc gia, có thể bất quá tiền được pháp định rõ ràng là của cá nhân hắn, quan liêu triều đình đừng hòng trà trộn vào trung gian hưởng sái. Mưu tính của Trần Nhật Thanh bá quan hiện tại tự nhiên là không biết, bọn họ mơ hồ cảm giác không đúng nhưng không biết không đúng nằm ở đâu, nghĩ một hồi không ra cuối cùng đơn giản chỉ có thể quy cho hoàng đế nổi thiện tâm, muốn xây dựng hình tượng.

Nội thị tiếp tục đọc :

-“Nay bãi bỏ hành khiển ty, bãi Tả Hữu Tướng Quốc, thiết chức Thừa tướng xử lý quốc sự, cùng Thượng thư các bộ hợp thành nội các “ điều lệnh thứ hai đọc lên đã lập tức như khiến mọi người hơi giật mình, đây là sửa đổi lớn, tân hoàng đế đối với chế độ của triều đình có vẻ như không thỏa mãn . Trần Nhật Thanh nếu nghe được suy nghĩ của bọn họ tất nhiên sẽ nói, các ngươi đoán không sai, ta nào chỉ không thỏa mãn, ta là muốn xây lại theo nguyên tắc mới.

Trần Nhật Thanh bản thân cho rằng làm một hoàng đế thành công ắt phải hiểu được phân tán quyền lực, đối với việc chế độ hai triều Minh Thanh cùng Lê Nguyễn tập trung chính sự vào tay Hoàng Đế là không xem trọng. Mặc dù Minh triều có Nội các, Thanh triều có Quân cơ xứ phụ tá nhưng dưới ham muốn quyền lực độc tôn của hoàng đế hai cơ quan này hoàn toàn chỉ có tác dụng tham mưu, căn bản không có quyền độc lập giải quyết sự tình gì. Lấy ví dụ như Nội các triều Minh, Chu Nguyên Chương bãi bỏ Thừa Tướng, phong nội các đại học sĩ xử lý tấu chương nhưng các đại học sĩ này chỉ có quyền viết phiếu nghĩ tỏ ý kiến của mình, phê duyệt cuối cùng vẫn phải trình lên hoàng đế xem để phê hồng, tức là thực tế hoàng đế cái chuyện lớn nhỏ gì cũng phải xem xét, đây còn không phải mệt chết.

Thế nên các hoàng đế Minh triều về sau lười nhác, dứt khoát ném bút cho các hoạn quan thay mình phê hồng, bản thân thì đi chơi. Các hoàng đế nhà Thanh thì nề nếp tốt hơn, chuyên chú phê duyệt tấu chương, đồng thời còn thiết kế thêm chế độ đọc mật tấu trực tiếp của các đại thần từ địa phương gửi lên, cốt giám sát chặt chẽ từng ly từng tí nhưng kết quả các quan lại địa phương tham ô cấu kết dối trên gạt dưới vẫn là thành công trót lọt, tạo thành các đại án tham nhũng to lớn bất chấp hoàng đế thức khuya dậy sớn xử lý chính sự. Lịch sử đã cho thấy chế độ nào phụ thuộc quá nhiều vào một người làm việc căn bản là không bền vững, cực kỳ dễ dàng suy sụp vì tinh lực con người là có hạn, không phải siêu nhân ba đầu sáu tay, làm quá nhiều việc trong khi nghỉ ngơi thì ít thể nào cũng có lúc tinh thần lơ đãng, tuổi thọ cũng là tụt giảm không phanh.

Chế độ tam tỉnh lục bộ hiện tại của Đại việt tuy có phân quyền, không cực đoan tập trung như Minh Thanh nhưng đây là phân quyền theo trình tự hành động chứ không phải theo chức năng chuyên môn. Tuy về mặt nào đó đây đích xác hữu hiệu hạn chế quyền thần xuất hiện nhưng tệ đoan của chế độ này cũng rất rõ ràng, việc phân loại theo trình tự hành động khiến tam tỉnh một khi có mâu thuẫn thì chính vụ bị tắc nghẽn lại không thể tiến hành. Hơn nữa việc phân chia không theo chuyên môn này khiến tình trạng người ngoài nghề chỉ huy ngáng chân ngươi trong nghề thường xuyên diễn ra. Thế nên hắn trực tiếp dựa theo mô hình cận hiện đại mà thiết lập chế độ hành chính.

Nội thị tiếp tục tuyên đọc, văn võ bá quan rất nhanh liền phát hiện tân hoàng đế sửa đổi thật sự lớn đến vượt qua tưởng tượng. Quyền quản lý giáo dục thi cử bị tách ra khỏi Lễ bộ, đơn đọc thiết lập Học bộ; Công bộ bị cắt quyền quản lý các công xưởng thiết lập Thương bộ, chỉ còn độc lập lo việc xây dựng đường sá cầu cống; đặc biệt thảm là Hộ bộ từ độc quyền nắm tô thuế, kho tàng, hộ tịch, đất đai nay bị đại cắt xén chỉ còn quyền thương nghị chế định chính sách thuế cùng trông coi kho tàng, trách nhiệm quản lý hộ tịch và đất đai bị phân cho Nông bộ mới thành lập, quyền thu thuế thì được trao cho thuế vụ viện mới thiết lập.

Trần Nhật Thanh từng đọc qua lịch sử, biết rõ các quốc gia châu Âu thời cận đại có thể vươn lên ngoài ưu thế về kỹ thuật còn có cả ưu thế về văn hóa xã hội cùng tô chức nhà nước. Mà một trong những tiến bộ của người châu Âu là tách biệt quyền thu thuế ra khỏi quyền tài chính đầu tư đào tạo nhân viên thu thuế chuyên môn hóa. Các triều đại Đông Á cùng thời điểm đó có chế độ thu thuế là hộ bộ ở trung ương phân bổ thuế xuống địa phương sau đó tầng tầng phân xuống để cho hào cường lý trưởng địa phương thu thuế nộp lên, cách thu thuế này nhẹ nhàng bớt việc không đòi hỏi nhiều nhân viên đi thu nhưng tiềm ẩn tệ đoan vô cùng chí mạng, vì nhân viên thu thuế là các hào cường địa phương chính sách thuế của triều đình phải qua tầng lớp người trung gian không thể trực tiếp giao tiếp với dân chúng khiến đám hào cường lý trưởng này có cơ hội lợi dụng chức vụ đặt thêm thuế mới, tư nuốt thuế khoản đút túi cho riêng mình rồi báo lên trên là thiên tai mất mùa. Chưa kể thông tin sổ hộ tịch, sổ ruộng đều là những kẻ này cung cấp chúng có thể lợi dụng vào đó mà, ẩn giấu nhân khẩu, ẩn giấu ruộng đất, khai ruộng tốt thành ruộng xu để trốn thuế, dùng thủ đoạn biên tập sổ sách xảo diệu đẩy gánh nặng thuế lên người dân nghèo. Kết quả của chế độ thuế này là khiến nhà nước phía trên thì thất thu thuế phía dưới thì gánh nặng thuế má lên dân nghèo càng nặng hơn. Lê dân không giàu, nước càng không mạnh chỉ có thể loại “dân” như những kẻ này là nhà cao cửa rộng, thóc lúa đầy kho.

Trên thực tế chế độ thuế này là một nguyên nhân chủ chốt dẫn đến sự diệt vong của nhà Minh, triều đình nhà Minh chỉ chiến đấu với quân Mãn Châu mà rơi vào khủng hoảng tài chính mà sụp đổ, Sùng Trinh hắn ra sức nỗ lực cũng không kiếm ra được tiền thế nhưng Lý Tự Thành vào Bắc Kinh dùng đồ đao đe dọa là có thể móc ra mỗi đại thần hàng vạn lạng bạc trắng. Nguồn lực kinh tế mà chính quyền nhà Minh có thể huy động vận dụng căn bản theo ước tính là chưa bao giờ không vượt quá 4 % GDP, vậy tại sao dân đói khổ khắp nơi vì sưu cao thuế nặng mà triều đình vân thiếu tiền, vẫn giật gấu vá vai, rốt cuộc tiền đi đâu rồi, câu trả lời là đều bị tầng tầng trung gian cắn nuốt hết rồi. Trong khi đó nước Anh vì có thể đánh bại Napoleon thời kỳ đỉnh cao có thể huy động đến tận 20 % GDP mà chiến, khả năng huy động là gấp 5 lần.

Nhà Thanh thay thế nhà Minh cũng không sửa chế độ này, thậm chí vì để lấy lòng “dân” mà còn hạ thuế xuống tỉ lệ thấp hơn, tuy cách làm này xác thực khiến dân chúng ổn định ít phản loạn nhưng một khi có việc cần chi dùng lớn như cải cách hiện đại hóa cùng chiến tranh khả năng huy động của triều đình nhà Thanh so với tiềm lực là cực kỳ thấp hèn. Điều này cũng xảy ra với triều đình Đại Nam nhà Nguyễn nhưng ở tình trạng trầm trọng hơn, không phải là không muốn cải cách, không muốn tậu vũ khí, mua thuyền chiến nhưng vấn đề là 3 chữ “không có tiền” không bột đố gột nên hồ. Có thể thấy thuế má là căn bản của nhà nước, một khi bị trục trặc sự tình gì cũng làm không nổi. Không phải tự nhiên mà cơ quan thuế vụ ở các quốc gia phương Tây như Hoa Kỳ từng được trao quyền lực vô cùng lớn, có cả quyền bắt bớ nếu cần, chính vì những nhà nước phương Tây hiểu rõ, không có thuế bọn họ căn bản sẽ sống không nổi.