Chương 30: Cải cách hành chính (2)

Nội thị tiếp tục tuyên đọc, nối tiếp các bộ trước, Hình bộ cũng không thoát khỏi điều chỉnh. Cơ quan bắt giữ tội nhân tách khỏi Hình bộ lập thành Đô sát viện. Chính quyền địa phương cũng có điều chỉnh lớn, quan lại địa phương không còn quyền xử án cùng quyền bắt giữ, các vụ án tại địa phương sẽ do Đô sát sứ của Đô sát viện cùng Án sát sứ của Hình bộ bổ nhiệm xử lý, lộ và trấn từ đơn vị hành chính không thường trực thì chuyển thành tỉnh, thiết Tổng đốc cai quản, ở các châu ki mi tiếp tục giữ đơn vị trấn do An phủ sứ cai quản như cũ- cấp bậc ngang hàng Tổng đốc tỉnh. Tổng đốc và An phủ sứ có quyền đề xuất ban hành thêm quy định, luật lệ phù hợp với tình hình từng địa phương lên triều đình phê chuẩn.

Trần Nhật Thanh trải qua suy nghĩ kỹ lưỡng tham khảo chế độ thời Lê trong lịch sử quyết định đem đơn vị hành chính thống nhất thành 4 cấp bậc lấy tỉnh và trấn quản phủ và châu ki mi, phủ quản huyện, huyện quản xã, ở các châu ki mi thì không thiết huyện, cấp hương bị bãi bỏ. Địa giới thì cũng có sự thay đổi, cuối cùng gộp lại thành 11 tỉnh cùng 6 trấn.

Chiếu thư thứ 5 tuyên đọc đến đoạn cuối, cũng là đoạn các văn thần chờ mong nhất- phong chức. Nội thi lớn tiếng tuyên đọc các nhân sự được bổ nhiệm:

“Nay gia phong Trần Quốc Chân làm Thái sư, đứng hàng Tam công, kiêm lĩnh Tham tri chính sự”

Trần Quốc Chân đứng ra khỏi hàng quỳ xuống hô lớn:

-Thần, Trần Quốc Chân tạ ơn bệ hạ !

Trần Nhật Thanh phong Trần Quốc Chân làm Tham tri chính sự tự nhiên không phải là Tham tri chính sự trong chế độ Hành khiển ty trước đây, chức này qua bàn tay của hắn đã bị bỏ đi vai trò quyết định cùng xử lý chính sự, chỉ tham gia đóng góp ý kiến trong các cuộc họp nội các, cùng cố vấn đời sau không sai biệt lắm.

Trần Quốc Chân lạy tạ xong, nội thị lại tiếp tục lần lượt tuyến bố các bổ nhiệm khác:

“Lê Quát người thông kim bác cổ, đạo đức kiên trung, từng dâng nhiều chính sách giúp nước, gia phong làm Thừa tướng, chưởng quản triều chính, phụ tá trẫm an định quốc gia, giáo hóa trăm họ.”

-“ Trần Tôn người giữ lễ nghi, trong sáng thuần hậu, hiểu nghĩa lý cương thường, gia phong làm Lễ bộ Thượng thư kiêm nhiệm Hồng lư tự khanh coi việc tế tự, phẩm trật, quy củ văn hóa, đón tiếp sứ thần ”

-“ Đặng Bá Tĩnh, người cần mẫn chính trực, giỏi điều hành nhân sự, gia phong làm Lại bộ Thượng thư, chưởng quản quan chế, tiến cử nhân tài ”

-” Lê Giác, người tường pháp độ, biết tính toán kho tàng, gia phong làm Hộ bộ Thượng thư, coi việc tài chính, ngân khố quốc gia “

– “Đào Toàn Bân người nghiêm minh liêm chính, hiểu rõ hình luật, gia phong làm Hình bộ Thượng thư, chưởng hình pháp, đảm bảo công bằng”

– “Đào Sư Tích người hiếu học, hiểu đạo lý, từng dạy bảo muôn dân, gia phong làm Học bộ Thượng thư, coi việc giáo hóa, khoa cử và học vấn trong nước.”

– “Trần Nguyên Huy người am hiểu kỹ nghệ, khéo điều công trình, gia phong làm Công bộ Thượng thư, phụ trách xây dựng, đê điều thủy lợi, đường sá giao thông”

– “Lê Tòng, người tường tận nông vụ, thương dân như con, gia phong làm Nông bộ Thượng thư, coi việc hộ tịch điền địa mùa màng, kiểm tra đê điều thủy lợi “

– “Trịnh Thốn, người thông thao binh lược chí khí khảng khái, gia phong làm Binh bộ Thượng thư, điều hòa việc quân, giữ vững cương thổ”

– “Bùi Mộc Đức, người tinh thông trao đổi, có mưu lược thương vụ, gia phong làm Thương bộ Thượng thư, quản lý chợ búa, vật giá và giao thương “

– “La Tu, người cẩn trọng liêm chính, giỏi về tính toán, gia phong làm Thuế vụ viện Viện trưởng thu xếp việc thuế khóa, bảo đảm ngân quỹ quốc gia”

– “Mạc Thúy, người cương trực quả cảm, giỏi phân biệt thị phi không ngại cường quyền, nay đặc phong làm Đô Sát Viện Viện trưởng, chưởng quản toàn quốc việc điều tra – truy xét bắt giữ mọi kẻ có hành vi vi phạm quốc pháp, bất luận thường dân hay quan lại, trong kinh hay ngoại tỉnh, trực tiếp báo cáo với Trẫm . Kẻ nào cản trở, che giấu, bao biện cho phạm nhân – dù là trọng thần – cũng bị xét tội đồng mưu “

-“Tư đồ Trần Nguyên Đán, người xuất thân hoàng tộc, đức dày học rộng, am hiểu tông pháp, nghiêm giữ gia quy, gia phong làm Tông chính tự khanh, chủ trì việc biên định gia phả hoàng thất, giữ gìn quy củ tông miếu nền nếp gia phong quốc gia “

– “Hồ Tông Thốc người tinh thông sử học, văn tài nổi danh, nay gia phong giữ chức Quốc sử viện Viện trưởng, kiêm Hàn lâm viện học sĩ chuyên lo việc biên tu quốc sử, soạn thảo chiếu thư, cố vấn triều chính bằng văn nghĩa đại lễ”

– “Mạc Dao người tinh thông pháp lý, xử sự công minh, nay gia phong làm Đại lý tự khanh, trông coi việc xét xử các án phúc thẩm, giữ cho phép nước sáng tỏ, lẽ công bằng được bảo toàn. Mọi vụ án lớn sau khi thẩm xét sơ bộ đều phải chuyển qua Đại lý tự cân nhắc, định đoạt lần cuối trước khi kết án, tránh sai lầm, oan khuất.”

Từng chức vị quan trọng được ban bố, quần thần trong lòng lúc này đều thâm hô quả nhiên là thế, những người đi theo ủng lập quan gia tất cả đều được trọng thưởng. Cha con Lê Quát – Lê Giác, cha con Đào Toàn Bân– Đào Sư Tích, cha con Mạc Dao- Mạc Thúy đều được giữ chức vị cao. Nhất chú ý là Trịnh Thốn cùng Lê Tòng vốn chỉ là quan chức nhỏ ở phủ Thanh Hoa, nhờ đi theo quan gia mắt nhảy lên thành nội các đại thần. Bất quá bọn họ cũng không bất mãn vì rất theo cải cách hành chính, bộ máy lớn ra, chức vụ trống cũng nhiều, không ít người đều được thăng tiến, cũng coi như là mỹ mãn.

Nội thị kết thúc chiếu thư thứ 5 từ trên khay lấy ra chiếu thư thứ 6, bên dưới các tướng lĩnh sĩ quan khuôn mặt lộ ra nụ cười, giờ là đến phiên bọn họ.

Chú thích :

1, Hành chính được sửa đổi từ các đơn vị hành chính cũ của nhà Trần

Danh sách 11 tỉnh:

Tỉnh Trung Đô – khu vực xung quanh Thăng Long –Tổng đốc Trung Đô xưng là Kinh triệu doãn

Tỉnh Thiên Trường- phủ Thiên Trường cũ gộp lại cùng lộ Khoái Châu và lộ Hoàng Giang

Tỉnh Bắc Giang – lộ Bắc Giang cũ

Tinh Quốc Oai- lộ Quốc Oai cũ

Tỉnh Hải Đông – lộ Hải Đông cũ

Tỉnh Trường Yên- lộ Trường Yên cũ

Tỉnh Long Hưng- 2 phủ Long Hưng và Kiến Xương gộp lại

Tỉnh Hải Dương – lộ Hồng Châu cũ

Tỉnh Thanh Hoa- phủ Thanh Hoa sửa chế

Tỉnh Nghệ An- Hoan Châu cùng Diễn Châu gộp lại

Tỉnh Thuận Hóa- Thuận Châu và Hóa Châu gộp lại

6 trấn:

Trấn Đà Giang

Trần Tuyên Quang

Trấn Thái Nguyên

Trấn Lạng Giang

Trấn Quảng Bình – lãnh thổ Amaravati cùng Vijaya trấn Quảng Nam và Bình Định cũ chuyển thành phủ hợp thành Trấn mới

Trấn Thuận Khánh – lãnh thổ Kauthara và Paduranga, hai trấn Khánh Hòa và Bình Thuận chuyển thành phủ hợp thành trấn mới

2, Cơ cấu hành chính chức năng triều đình nhân vật chính đối chiếu với hiện đại:

Lễ bộ kiêm Hồng Lư tự khanh: Bộ văn hóa kiêm bộ ngoại giao

Hộ bộ: Bộ tài chính

Lại bộ : Bộ nội vụ

Hình bộ: Bộ tư pháp +tòa án sơ thẩm + quốc hội lập pháp

Công bộ: bộ xây dựng

Nông bộ: Bộ nông nghiệp + thêm chức năng quản lý hộ khẩu

Thương bộ: Bộ công thương

Binh bộ: Bộ quốc phòng

Học bộ : Bộ giáo dục

Thuế vụ viện: Tổng cục thuế

Đô sát viện: Bộ Công an

Đại lý tự: Tòa án phúc thẩm.

3, Lê Giác- hay Lê Giốc là con trai Lê Quát, trong lịch sử đời Trần Phế Đế năm 1378, quân Chiêm đánh ra Thăng Long bắt sống rất nhiều quan lại trong đó có ông . Đại Việt sử ký toàn thư chép như sau :

-Tháng 6, giặc ( Chiêm) đánh vào sông Đại Hoàng. Vua sai Hành khiển Đỗ Tử Bình đi chống giữ. Quan quân tan vỡ. Giặc liền đánh vào kinh sư, bắt người cướp của rồi rút về. An phủ sứ Lê Giốc bị giặc bắt.

Giặc buộc Giốc phải lạy, Giốc trả lời chúng:

“Ta là quan của nước lớn, sao phải lạy chúng mày!”.

Giặc nổi giận, giết ông. Giốc luôn miệng chửi chúng. Việc này tâu lên, Giốc được truy phong là

Mạ Tặc Trung Vũ hầu ( Vị hầu trung dũng chửi giặc) cho con ông là Nhuế làm Chánh chưởng bốn cục Cận thị chi hậu, Giốc là con của cố Nhập nội hành khiển thượng thư hữu bật Lê Quát.

Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Bỏ sống để giữ nghĩa còn hơn là sống; cầu sống mà nhục, người quân tử không làm. Kinh dịch nói: Người quân tử thà hy sinh tính mạng để thực hiện chí hướng của mình. Giốc là người như vậy.