Chương 81 : Tây Dương sư

Đem theo hai người Tây, một là một nhà sinh học là Edmund Whitmore người Anh, còn lại là Étienne Delacroix người Pháp.

Hai người này thấy cảnh bạo lực trước mắt đã xì xào nhau bằng tiếng Pháp, thời này thì người châu Âu coi tiếng Pháp là sang trọng thì phải? Nhìn là biết hai cha này cũng vì thế mà giao tiếp qua tiếng Pháp.

Hai người đều mang mũ Bicorne (Bi con) đính lông trên đỉnh, áo quần tay cổ xùe ra trông rất sang. Mà xì xào thì Yến bản thân chỉ rành tiếng Anh nên mới lên tiếng bằng thứ tiếng này :

– Stop saying bad things alright? We’re just playing (Đừng có nói xấu nữa nhé? Tụi ta đang giỡn thôi.)

Thấy quê, hai tên xin lỗi bằng tiếng Việt. Nhưng giọng cứng đơ và phát âm sai sai, còn nhận tiếng này là tiếng An Nam, làm Ngọc Yến chỉnh lại thành tiếng Việt Nam cho chúng biết.

Edmund Whitmore sinh ra tại Yorkshire trong một gia đình quý tộc nhỏ, qua giao tiếp bằng tiếng Anh, rõ thấy đây là con người thận trọng, chút nào bảo thủ trong tư tưởng, nhưng rất công tâm trong việc trả lời và suy xét.

Edmund yêu thích hắn vì hắn nói sõi tiếng Anh, người châu Á nói sõi thứ tiếng này rất là hiếm, nên chứng tỏ Ngọc Yến là người rất thông minh. Mà Edmund rất thích vẻ đẹp tri thức. Với Edmund, ông ta chỉ yêu cầu hắn cho phép ông ta nghiên cứu về động thực vật học ở nơi đây.

Tuy chưa chắc, nhưng hắn hứa sẽ tạo điều kiện cho Edmund đi thăm quan hệ sinh thái quanh Thuận Hoá và sau này là toàn quốc.

Mệt nhất là Étienne, tên này hình như là quý tộc bậc cao hơn Edmund. Vì cái họ Delacroix có nghĩa là “thánh giá” họ này chắc chắn hợ họ Whitmore.

Thái độ của tên này khá trịch thượng, nhưng sắc sảo. Trịch thượng là vì dù Ngọc Yến hắn đây không biết rõ tiếng Pháp nhưng cứ nói tiếng Pháp không, hồi sau thì mới nán qua tiếng Nam.

Cũng không chê trách bọn chúng không dùng tiếng Nam là vì còn gà mờ, như này mà giảng bài thì ai mà hiểu? Ngọc Yến cũng chưa biết hai kẻ này dạy như sao mà Michael liên lạc lôi vào đây.

Thứ nhất, phải lo chỗ ở cho hai tên này. Vậy thì cấp tạm đất ở Thanh Hương cho chúng, mà hoãn lại vì mùa mưa đã tới, việc xây dựng khó khăn. Vữa vôi dính nước sẽ bị mềm ra, không khô lại được mau thì sẽ hỏng.

Thứ hai, người Tây Dương khó chịu được cái khắc nghiệt và những căn bệnh của người thời này? Thêm nữa, sợ rằng họ đem những bệnh truyền nhiễm từ ngoại bang vào trong nước làm dân chết nữa thì sao nhỉ?

Nhưng người Tây Dương tới Nam Hà đã lâu mà còn nhiều, bệnh tật của xứ Tây gần như chẳng thấy lây nhiều qua người Việt. Một phần do chúa Nguyễn sợ lây bệnh thật nên yêu cầu ai bị bệnh thì ở lại trên tàu, không cho xuống cảng.

Nhưng mà bệnh của người Nam lên người Tây Dương thì dễ có, đau đầu nhất là bệnh sốt rét với đủ loại muỗi gây bệnh. Dân Nam vốn chịu đã quen, nhưng dân Tây thì không, bị đốt cái là họ dễ sinh bệnh mà chết ngay.

Phòng bệnh thì có may màn hay mùng, còn chữa bệnh chỉ có cây Ký Ninh (Quinine) có gốc Nam Mỹ, chế vỏ vào rượu mà uống để tiêu diệt vi khuẩn Plasmodium. Rất may, Edmund thân là nhà sinh học nên giải thích rõ cho hắn, với ông ta cũng đã mua lượng lớn cây Ký Ninh để phòng bệnh.

Vấn đề khác là bệnh kiết lỵ, đa phần là do đồ ăn và nước uống chưa được sạch sẽ cho lắm. Khi mắc nặng dễ chảy máy bụng hoặc mất nước, suy kiệt mà chết.

Người Việt thời này toàn múc nước sông hồ hoặc mưa mà dùng, không đun gì cả. Cũng không phải cứ nước là đun 100 độ là sôi, nước không tinh khiết đun phải hơn hoặc dưới 100 độ tuỳ tạp chất nữa. Nấu cơm đồ vậy mà đun nước mất 10 – 15 phút thì cũng mệt.

Thân giờ chưa cho bọn chúng đi dạy được, có học sinh nghe theo thì mới thay đổi được từ từ lối sống nhân dân…

Mấy bệnh như cùi, phong, lao thì người Việt vốn tránh ra không tiếp xúc. Muốn thì cũng phải tránh hoặc mang đồ thoáng mát một chút mới đỡ.

Hỏi hai tên nói sõi tiếng Việt đủ mà dạy không thì bảo không, thế là bỗng hắn trở thành học trò đầu tiên của hai lão. Gọi là lão chứ chạc 20 – 30 thôi, giảng bằng tiếng Anh cho hắn chép lại sách vở qua tiếng Việt nữa.

Cảm ơn Michael vì chọn ra hai tên Anh – Pháp vốn đang ghét nhau này, một sự kết hợp khủng bố. Étienne không chịu nói tiếng Anh, có thì lâu lâu lại lậm tiếng mẹ đẻ, như “In – tơ – nà – xừn – nồ” thì lão đọc thành “In – tơ – na – sô – nan” hay “Cô – luýt” thành “Lơ – côn” “U – ni – vơ – xi – ti” thành “U – ni – vơ – xi – tê”…

Ấy là do có thời kỳ nười Pháp xâm lược và cai trị người Anh, nhiều từ gốc Pháp du nhập vào tiếng Anh. Người Pháp vì thế coi tiếng Anh là rác, là tiếng vay mượn mà không học. Âu cũng đúng vì từ ngữ tiếng Anh lây cả Pháp (Roman) Đức (German) với cả Vikings (Scandinavia) mà thành.

Mấy tháng ở trong phủ không ít ra ngoài, việc gì ngoại cảnh cũng hỏi Ngọc Cơ cho biết. Cô cũng hay ngồi coi hắn viết cái gì trong lúc học bài từ mấy tên kia. Nghe không hiểu, nhưng chữ phiên âm thì học qua nhớ nhanh mà hiểu được.

Bọn giáo viên ở tạm ở nhà trọ địa phương ở Bao Vinh, cái chúng nể Ngọc Yến là hắn chủ động học tập văn hoá phương Tây. Chẳng mấy kẻ làm quan thực sự chủ động học như vậy, mà còn giảng nghe hoàn toàn từ ngoại ngữ, thực hiếm.

Chỉ là kiếp trước Thanh Hưng thi Anh lúc nào cũng 9,8 với 9,9 trung bình cộng, hỏi ra thì bảo… nhờ chơi game tiếng Anh, nghe nhân vật nói chuyện mà luyện chứ đâu học hành gì. Tuy vài từ thuật ngữ thì vẫn xin giải nghĩa nhưng thế cũng đủ rồi.

…

Lâu lâu lại nấu chế cho hai ông thầy ăn, hai người cứ khen ngon, chứ mấy người còn lại chê nhạt.

Người như hai lão hoạt động tay chân ít, đa số con người là mồ hôi muối, hoặc đúng hay không hắn không biết. Chứ người lao động tay chân nhiều thì cơ thể thiếu muối trầm trọng, việc ăn mặn bổ sung muối với họ là chuyện thường, với hai lão thầy thì hắn làm cho nhạt lại kẻo mặn so với chung.

Âu cũng lý ấy mà nhà Minh khi xâm lược, Pháp sau này cũng đánh thuế muối cực kỳ nặng, khiến người dân dần suy kiệt, lính tráng kháng cự lại thì trên núi khan muối. May sao xứ Thuận Hoá ruộng muối bát ngát, là đặc sản nơi đây nên muối mới rẻ… Vì có Thuận Hoá, nên chúa Nguyễn mới luyện ra được binh lính mạnh mẽ, tiến hành Nam chinh được là vì cớ ấy.

Lâu lâu lại thấy Edmund và Étienne cãi nhau chí choé, ồn ào với nhau cả lên. May sao bỗng có tháng 11 trời hết mưa mà chỉ lạnh, ra tiền thuê gấp người xây cho chúng mấy căn nhà phủ riêng mà ở cho đỡ ồn ào.

… Người dân thì hay xì xào hắn từ dạo được tha tội thì điên hay sao thuê người Tây về mà học hỏi, gặp nhau trên đường, hắn trích hay là chôm của Bác Hồ mà nói cho chúng nghe : “Đời sống mới không phải cái gì cũ cũng bỏ hết, không phải cái gì cũng làm mới. Cái gì cũ mà xấu, thì phải bỏ. Chớ nên cái gì tốt thì dành cho mình, xấu để cho người khác.”

Ấy là nhét hết hai câu nói kinh điển của Bác để răn dạy dân chúng mở rộng việc học thành một.

Cũng áp dụng lên hai ông ngoại quốc, dạy cho hai ông biết chữ phiên âm với sõi thêm tiếng Việt nữa. Chữ thì mau vì hai tên là bác học, nhưng ngôn ngữ thì khó vì không có tài thì khó mà học được. Dạy rồi thấy chỗ nào chưa quy chuẩn thì chỉnh sửa thêm, dần dà hoàn thành phiên âm tự hơn…

Lâu lâu lại họp với mấy ông đồ mà chỉnh hoá lại thứ chữ này, vẫn chủ yếu là để phiên âm chứ không đưa vào giáo dục chính.

Xây dựng trường thì sao? Hắn cũng cho xây trên nền đất đã ưng cơ bản là tường đá với 2 gian học, 1 gian hiệu trưởng. Việc xây dựng thì còn lâu nên không cần phải lo lắng nhiều làm gì…

Tầm 2 tháng, mỗi tháng trả hai ông lão Tây 10 quan, thấy nói khá được đủ hiểu tiếng Việt thì trả thêm mỗi ông 5 quan để cho vào dạy ở trong trường.

Ngọc Yến chỉ là ngồi viết sách lại từ lời mấy cha này, rảnh rỗi chỉ nhau vẽ vời vô cho phong phú. Phải nói tuy khinh người Đông Á, nhưng hai lão này cực kỳ chu đáo và toàn tâm trong công việc chứ không uể oải tí nào.

Để trả ơn, hắn cho chúng dạy thêm tiếng Anh và tiếng Pháp. Về cơ chế thì đây chỉ dạy những kẻ học đủ 10 lớp của các thầy đồ, chứng nhận của mấy lão đồ thì được cho vào học toán, lý, sinh, quốc sử.

Hắn đây biết nhiều kẻ thấy lạ không theo, nên tới mỗi lớp đồ, coi ai giỏi thực học hết rồi thì bắt vào học bổ trợ thêm. Ngồi nghĩ mấy biểu ngữ treo khắp cảng thị, tạo chí khí chứ khó mà ép buộc được nhỉ?

Vốn cũng muốn tự dạy, nhưng khó vì hắn không chuyên tự nhiên. Nên đành để hai lão Tây dạy, tuy hơi cà rập nhưng sẽ đào tạo được lứa học sinh đầu tiên mà phục vụ cho công cuộc sau này. Tựa trường Hoàng Phố của Quốc Dân Đảng làm ra vậy, chung việc hiệu trưởng phải học bên Tây về dạy lại.

Định bụng cơ chế sẽ đổi thay sau, hiện tại ông đồ vẫn được xã hội coi trọng khó bỏ. Vừa tiến hành hội nhập nhưng đi đôi bảo vệ văn hoá, không thể chép y nguyên được.

Nhất mấy tên buôn bán lớn ở nơi đây, hắn tới từng nhà xin cho : nhà nào bán hàng nông thì đi học sinh học, bán công cụ thì qua vật lý, mua bán thì cho vào học toán… Mà sách toán giờ chỉnh thành Tân Đại Thành với Tân Lập Thành vì mấy ông Tây chửi bới là sách cổ lổ sĩ quá, phải bổ sung nhiều thứ thì Étienne mới chịu dạy.

Lấy vôi giã nát rồi trộn nước màu, hắn nhớ trường xưa mà đem bôi trát màu đỏ lên tường bao của trường. Sai tạc biển treo trên chiếc cổng tam quan hai chữ “Trường Quốc Học 場國學” tiến hành đào tạo lứa tri thức mới đầu tiên là trọng tâm bây giờ của hắn…