Chương 74 : Tiếp thương

… Con bé Hằng khóc quá trời đất, Phúc Luân hỏi gì cũng không nói. Bản thân Luân thì súc miệng mãi mong hết mùi trong mồm.

Đương lúc ấy, thấy ngoài cổng như họp chợ mà người tới rất đông. Đám ấy có cả cha xứ Michael, là ông biết tin Yến bị bắt, có ý tới xin được tiếp tục ở lại truyền giáo.

Thanh Hà có thể coi là đang phong toả, nhưng tàu thuyền hàng hoá vẫn vào vô tới tấp. Hắn trước giờ có bao giờ coi qua việc sổ sách bao giờ, ra quân đuổi nhưng không được. Thành ra lại phải tiếp nhận thư từ để khỏi việc loạn.

Nhận thư thì thời này có thể qua giấy hoặc qua truyền miệng, nhiều kẻ tới nói suông rồi Phúc Luân lại để lính biết chữ ghi chép lại, kẻ nào đưa thư thì lại toàn chữ Nôm đọc cũng chẳng ưa gì.

Hàng của Ngọc Yến nhập của thương nhân về bán lại thì quả phá việc làm ăn của dân Phú Xuân, nhưng Phúc Luân cũng xét duyệt rồi in ấn tín, hắn cơ bản là chẳng sợ gì mà còn ghét lũ ăn không ngồi rồi như bọn kia. Lại nhiều lúc gặp Tây Dương thì phải nhờ ông cha xứ Michael của “Tà giáo” phiên dịch cho.

Cốt là Phúc Luân cực kỳ ghét đạo Công giáo, cái đó là vì thấy đạo này không cho thờ gia tiên, đạo lý đi ngược khái niệm thiên tử mà Nho gia đặt ra. Ấy giữ lâu thì vị thế ngôi vương không vững, tính chính danh bị giảm.

Bất quá thì nể tên Ngọc Yến biết tiếng Tàu, tiếng Anh mà thư từ qua lại với ngoại nhân. Bao nhiêu sổ sách thu được có cả những đoạn viết chữ ngoại quốc bên Tây Dương vào, thuê người dịch ra thì cũng toàn hàng hoá bình thường.

… Lúc sau ghé ngang qua bến cảng, thấy người ta đang bốc dỡ hàng hoá xuống đem về các kho, Phúc Luân trước cũng hay về nơi đây nhưng dạo này mới thấy tàu thuyền tấp nập như này.

Nghĩ lại đống giấy tờ chất đống trong kho, thì chắc tên kia dễ dãi cái gì cũng cho nhập, cho cập cảng hết. Cơ chế ấy thì phố cảng nào cũng có, nhưng Thanh Hà trấn giữ mạn Bắc đô thành và phục vụ đô thành nên gắt hơn thường.

Chỉ thấy mấy thùng hàng bông ở bên cảng từ mấy hôm trước còn ngay ngắn ở đó. Chẳng rõ tên này nhập loại này làm gì, ở đàng Trong vốn chẳng thiếu vải lụa, may tơ tằm chứ mấy ai may bằng loại bông này? Đang lúc xem coi chuẩn bị tịch thu, mấy người bên họ Lương lại ra xin thu lại.

– Thế tử cho nhà con xin nhập thùng mấy ni ạ. Nhà con có hiệp (hợp) vốn nhập, để thử đồ vậy, mong người hiểu cho ạ…

– Thử cái chi? Ngươi mang ta đi coi mà điều tra, mau! Nhập muốn thì phải rứa, không được xin suông!

– Ơ dạ dạ… Thế tử bớt giận ạ…

Lâu quá cũng phải giải thích rõ : chữ 合 đọc là cáp, hạp, hiệp, hợp gì cũng được. Thành ra người thời này có người đọc là hạp, người thì đọc là hợp…

Tới nhà phủ của Lương gia, họ Lương vốn gốc Hoa, cũng là dân Minh Hương. Dạo này xóm này bị đánh thuế nặng trị tội, thành ra việc làm ăn cũng khó khăn với chúng. Chỉ thấy một máy gì đó, nhiều gồng mà mắc tầm 5 tơ của 5 con tằm mà xoay tay rút dần đều.

Mặt khác, mấy người ở đợ (giúp việc) còn thử mắc sợi bông mà kéo kéo. Tuy đôi chỗ cà rặc cà rợt, nhưng cũng là lần đầu Phúc Luân thấy máy cơ cụ giúp kéo loại sợi vốn bị ghét do tách thủ công lâu này.

Miền Nam có người trồng, nhưng không quá hiệu quả, nhìn như này dễ khi là nhập của Tây Dương. Đập vai của Văn Trọng cái rồi Luân hỏi :

– Máy ni bây mua của Tây Dương à? Bổn Thế tử xét coi chưa thấy khi mô.

– À dạ! Máy ni của giặc Yến làm, chế cho nhà con dùng thử mà se sợi ạ.

Ngay cả người không ghét hắn cũng sợ Phúc Luân mà xưng hắn thành “giặc 賊“ để tránh chọc tức triều đình. Vốn Minh Hương giờ khổ lắm rồi, không muốn bị khổ cực bần hàn hoá.

Tri nhân tri diện bất tri tâm, Phúc Luân đoán phần nào dù xưng vậy nhưng quả Văn Trọng không có ý tứ như thế. Lại coi tên Ngọc Yến này rảnh rỗi, việc may mặc là nữ nhân lo chứ đâu ra nam nhân? Vậy mà lại chế cháo như này làm gì không biết.

Chợt nghe rao thu mua phân, người trong nhà họ Lương đem sẵn mấy thùng ra để cho họ hốt mà đem đi vứt. Phúc Luân để ý : thay vì mua nhà giàu tiền nhiều hơn, thì Ngọc Yến lấy cớ phân hôi quá nên càng giàu lấy càng ít tiền. Âu cũng là một cách kiềm chế sự giàu có của tầng lớp trên.

Lính tráng ngang qua Văn Miếu, Phúc Luân vào coi kiến trúc xây dựng coi như nào?

Văn Miếu khác với suy nghĩ của nhiều người, phải chỉ triều đình mới lập được, thực ra như Văn Miếu Trấn Biên (tức Biên Hoà) lại được tướng tá là Nguyễn Phan Long 阮番龍 và Phạm Khánh Đức 范慶德 phụng lập.

Qua Linh Tinh Môn, Phúc Luân thấy hoạ tiết chặm khắc đủ long lân quy phụng theo kết cấu Tam Quan truyền thống. Chỉ là cột nhỏ và thon chứ không bề thế.

Nơi đây toạ tại phủ Trạch cũ, nhưng được xây cao lên. Trên có Đại Thành Môn khá thấp và theo kiểu của chùa Thiên Mụ ở Kim Long. Mới bước vào trong, thấy có người dọn rượu dọn bánh trái ra cúng, ngay trước một bia đá.

Cười lớn, hắn hỏi tên cúng kia mấy câu :

– Biết cái chi không mà cúng?

– (Quay lui mà đáp lại) Dạ thưa, con đây khôn (không) chữ khôn (không) ngẽi (nghĩa) bựa (bữa) múa (mới) tới nơi ni, dang (đang) cúng cầu tí mô thôn (thông) minh cho con con ơ mừ (mà).

– Chu choa? Nhà ngươi nói tiếng Quảng Nghĩa à? Nghe không hiểu cái chi hết! Ta nói này : ni là bia nhỏ ghi “Hạ mã 下馬” tức là xuống ngựa, cái bia lớn ni là ghi : “Trừ đại học sĩ hoà đại phu tử ngoại, nhậm hà nhơn đô bất đắc đái nhập thử xứ cung phụng. Hoàng đế, vương tử, tăng nhơn cập Phật tượng diệc bất lệ ngoại” nghĩa là : “Trừ đại học sĩ với đại phu tử ra thì không ai được mang vào đây thờ. Kể cả Hoàng đế, vương tử, sư với Phật cũng không ngoài lệ” được chưa? Đem đồ theo ta vào trong cúng.

Thực Phúc Luân chẳng hiểu sao có bia đó, mà trên bia có cả dòng khắc mới của thứ chữ “Phiên âm tự” mà hắn đã tìm hiểu qua sáng nay, đọc mơ mớ thì thấy cũng nhanh nhanh chứ chẳng dở, chỉ tuy chưa quen mà thôi.

Việc Nữ Như cho khắc dòng bia ấy lên là vì kiếp trước khi tìm hiểu qua có biết Đồng Nai cho phục dựng Văn Miếu Trấn Biên, nhưng lại vứt tượng Khổng Tử ra ngoài, đem tượng của Bác Hồ vào trong thờ. Việc ấy là ngược lại mục đích của Văn Miếu, là phạm lễ đạo cực kỳ lớn nên dựng bia nhắc nhở hậu thế như thế.

Còn dòng chữ phiên âm khắc thêm là khuyến việc học chữ thôi chứ nội dung y chang, chẳng qua là giọng nước Nam thuần.

Bia xuống ngựa hắn cũng khắc qua phiên âm tự để giải nghĩa, nhưng vì chưa phổ biến nên thành ra người ta lại tha hồ cúng. Như hiện đại người không sỏi chữ Hán cũng cúng cái bia “Hạ mã” ngay trước Phu Văn lâu là vậy, thiểu năng vô cùng.

Vào trong Đại Thành điện, lạ nỗi có 4 bức tranh : Khổng Tử, Mạnh Tử và Tuân Tử, Lão Tử. Đủ cả Nho gia (Khổng và Mạnh) Đạo gia (Lão tử) Pháp gia (Tuân tử). Lạ vì từ đợt quân Minh xâm lược rồi đốt phá hết tranh ảnh, thì người ta thờ toàn dùng tượng chứ ít khi dùng tranh vẽ.

Còn đâu thêm tranh ở bên phải điện là tranh của Chu An 朱安 hay chính là Chu Văn An. Xưa được phong là Văn Trinh Công 文貞公 nên người đời gán cho ông cái tên Chu Văn Trinh 朱文貞 hoặc Chu Văn An 朱文安 như ta thường gọi.

Trên tranh của cụ Chu An, thấy ghi rõ “Linh Triệt Phu Tử 靈徹夫子” ấy là vì cụ từ nhỏ nổi tiếng học hay, cái được thầy hay tự mình? Xưng lấy danh tự là Linh Triệt 靈徹 tức hiểu rõ thông suốt linh diệu.

Thực làm lạ, vì không rõ sao có cả Văn Trinh công trong đây. Ấy là vì Ngọc Yến học Văn Miếu ngoài Thăng Long mà đem vào thờ, cho rõ lòng tôn kính, coi Chu An là bậc đại phu riêng của người Nam, không thể thờ mỗi người Bắc được.

Trên các cột, chép đủ các thứ thơ phú, như có bài thơ Phúc Luân đọc qua thấy ổn áp nhất : “Thanh Hà cảng thị phán phồn hoa/ Vạn bạc vân tập cổ khách xa/ Phàm ảnh liên thiên tài lộ khước (khoát nhưng kỵ Vũ Vương nên né)/ Nam thanh tống hỷ nhập thiên gia.” Tựu chung tâng bốc cảnh đẹp Thanh Hà.

Chấp lạy xong, đi ra Phúc Luân hỏi qua tên Quảng Ngãi đi theo :

– Nhà ngươi như răng ra đây làm ăn?

– Dạ thưa, nghe tiến (tiếng) mua đất chả (trả ) dờn (dần) hời quá, nhiều người ra mua lắm ạ!

Thì ra ấy là lý cái xóm Thanh Hương bên kia nhanh người tới sống, phần nhiều cực khổ tha hương tới. Lắc đầu ngao ngán, sao lại thu dân nghèo tới gần đô thành làm gì? Làm cực khổ hình ảnh nơi đây nữa.

Cái thấy tiếng lọc cọc đằng xa, rồi gần lại. Đâu ra mấy mệ với mấy tên bưng máy ép mía vô sân Văn Miếu mà bán, mấy tên trẻ con với người mua cũng chờ sẵn.

Hỏi rõ ra thì do Văn Miếu phèn quá, chỉ có đúng một Đại Thành điện, còn lại trống trơn sợ bỏ không tiếc quỹ đất, Nữ Như đem cho ai ưa vào buôn bán gì thì bán, nhưng tất không xả rác phóng uế nơi đây.

Thấy quan quân đang ở đây, sợ quá mà xin biếu mỗi người một ly, rồi dần mấy hàng khác tới cũng biếu biếu. Phúc Luân chỉ nhận vài món, song cũng không ngờ trời tối nhanh như vậy… Từ độ nghèo tới nơi đây, người ta đêm nào cũng đem hàng món đi bán quanh đường xá.

Khu vực trong và trước Văn Miếu là chủ yếu, bán đủ loại hàng hoá phục vụ thương nhân và người có tiền, dân thường… Như khoai tây chiên mỗi kẻ mỗi kiểu chế biến, bún bò, mì quảng… Phố cảng Thanh Hà xưa thứ duy nhất đỏ đen đương khuya là lò rèn, nay còn có cả hàng quán tấp nập.

Về phủ, Phúc Luân ngủ không gối. Hắn sợ lỡ đâu con bé Hằng lại giấu hắn miếng mồi nổ mà chiêu cũ với Phúc Thuần cho banh não, nên không thèm có gối sứ mà nằm…