Chương 67 : Lưỡng Dinh tha hương

… Hớp ngụm nước, thứ nước nơi đây mằn mặn vì người dân lọc nước bằng vải, đâu đó chẳng thanh như nước lọc hiện đại được. Hắn nói một phát mờ màng huyền ảo :

– Là ta đây chữa đỏ (đó) nhà ngươi vốn được tha tội mà răng làm chi phật lòng chúa thượng mà thành cảnh tán gia bại sản như ri?

Thở dài, Diệu Quân đâu đó nước mắt có hơi ngấn ra ngoài, nói :

– Ngài nghĩ xin là được? Ngài phận dân đen đi lên, ngài thông cảm cho dân chúng ta bị áp bức bóc lột… người hoàng thất ngài quen, dẫu răng với ngài thì trọng dụng, nể ngài xin tha chết cho ta, nhưng một tay ta làm mắt họ bị thương thì cũng chánh tay họ móc ra con mắt khác của ta mà thôi… Vốn chẳng quen biết chi nhau, có đính ước nhưng nhục nhã khi gặp… ngài với ta hủy ước, ta đã xin cho tha chết, cả nhà bị cực hình què quặt mà tồn (sống)…

Nói cái Diệu Quân quỳ xuống ôm chân hắn mà khóc lóc, cầu xin :

– Chỉ mong quận công ngài được thì dùng pháp (phép) lạ mà rỗi nhà ta, tiền bạc tịch thu hết, tấm thân ô uế không thai (hợp)… Mong ngài thương cho mà cho… ta xin cho người Minh Hương ở lại, ta xin cho họ thuế đóng căng cơ! Xin cho tự nhục toàn gia, chỉ để bảo toàn quê hương nơi đây! Âu là nhục nhã nhưng xấc (xác) đáng…

Diệu Quân thân cũng khổ từ nhỏ như bao người Hoa nơi đây, được họ tin tưởng thì phải tự có trách nhiệm trước dân chúng, ấy là lẽ sống của người có đạo nghĩa sống. Mà hắn cũng chẳng hiểu sao người ta bị chèn ép vẫn cứ ngu ngơ mà tự gắn mình vào mang ơn Nguyễn Vương? Cái tư duy của người ta chỉ đơn giản là được cho ở trên đất khách thì họ sai gì mình cũng là mang ơn mà làm sao?

Thực người Việt không rành buôn bán, nên người Hoa ở Minh Hương mới lấy buôn bán làm chính, chỉ là thua Thanh Hương việc buôn bán quốc tế. Nên quanh đây người ta tuy có làm nông nhưng vẫn trọng thương mà làm, cớ ấy bọn quan tham mới có chỗ vịn vào mà làm chuyện phi pháp. Ở Nam Bộ hiện tại thì khác, các tổng trấn và quận công, cai cơ… ở nơi đây thì đều là người Hoa, dễ dàng hơn trong việc sống với Hoa Kiều nhiều.

Lại nghĩ sau quả thực có loạn, thì Nam Bộ vẫn là chốn bình yên hơn. Hỏi han một lúc, biết kỹ thuật của Diệu Quân toàn là học từ mấy đời trước có tổ tiên trong Cẩm Y Vệ của Chu Thái Tổ nhà Minh, hèn gì vũ khí thuốc nổ như nỏ giấu trong tay áo lại nằm trong tay của Quân. Hắn từ chối giúp việc chữa hộ nhà cô, cơ bản là giờ không biết ông Lạc ở đâu mà nhờ giúp, biết thế chỉ cắt nửa con mà thôi.

Hắn hứa giúp, đưa cô giả còn què quặt mà vào trong đình Minh Hương cùng đám gia nhân đang trú tạm vào đó. Riêng đình làng có các vị khai khẩn nên lính tráng sợ mà không dám vào đánh nữa.

Hắn phải bòn gần hết tiền, thuê thợ mộc đóng tàu. Phải nói thì hắn làm là do thấy tội, việc mình đối đầu thế lực loạn thần mà lan cả vào dân chúng, có lẽ lần trước hơn 300 người kia là hắn chưa tận mắt chứng kiến nên quên đi không để tâm? Trở lại vấn đề tàu, tàu hắn mất 40 quan để đóng, đâu đó 3 cột buồm, toàn thân làm vuông vắn.

Loại thuyền này đi trong sông hoặc ven bờ thì được, chứ không thể đi ra biển lớn. Hắn cũng tính là nhờ thương nhân Anh quốc vào và chỉ dạy phương pháp đóng tàu cỡ lớn chạy được cả mọi địa hình biển hồ sông.

Thực tế kỹ thuật đóng tàu đi biển lớn thì Đông Á có trước, dưới thời Chu Thành Tổ của nhà Minh đã có đô đốc Trịnh Hoà đi khám phá châu Phi với tứ phương bằng tàu lớn rồi, hải tặc Hoa Nam cũng có kĩ thuật ấy.

Ở Quảng Nghĩa, chúa Nguyễn có thành lập hải đội Hoàng Sa mà vốn toàn là thuyền bè bé thôi, đi không được mấy người. Nói chung thuyền lớn của người Việt chưa có khả năng đi xa như thuyền bè nhỏ.

Định thử luôn cái động cơ hơi nước đang chế cháo, nhưng lại thấy chưa hoàn toàn chắc chắn. Với lại người Hoa có tính học tập rất nhanh, như vậy thì không khác gì cho nhà họ Vương một món hàng hời cả…

Trang bị cho cả thuyền hai cái thang không bậc, chỉ có chỗ bám tay để nhà họ Vương toàn bại liệt mà bám vào. Bước đầu là mua gỗ dựng khung bằng kiền kiền và sến mủ, mấy loại gỗ ấy nhẹ mà còn chống được nước…

Lại thấy Đồ Cơ chống gậy tới thăm bên cảng, hắn đôi chút khó hiểu : chẳng phải nhờ vả xong rồi ư?

– Ngài… không sợ nghiệp như Thanh Hà công đời thứ hai à?

Hắn tự thấy ông cụ này mấy lần gặp đều nói xúi nói quẩy, làm hắn tụt cả hứng. Người ta nói vô duyên đối diện bất tương phùng là thật, vốn tưởng còn lấy ông ta làm quân sư được nhưng nghĩ lại thành khó.

– Ý cụ như răng?

– Ta thấy ngài chọn giúp bọn chúng, cũng quá nhanh rồi?… Xem coi trước đây cụ nhị (Thanh Hà công đời thứ 2) cũng là giúp người phạm tội như ri xong bị phản trắc lại… rồi bị gán mấy tội sống không bằng chết mà bị giết, há không biết như răng được?

Thì ra xứ Thanh Hà này trước có cụ nhị là người xuyên từ nơi nào tới, có thể là thời phong kiến là chắc chắn. Cũng an dân trị xã, cũng bị mấy lần ám sát vì có tư tưởng khác chúa Ninh Nguyễn Phúc Chú trong việc thông thương ngoại quốc.

Tuy có những chính sách hợp lễ kinh, cũng phế người rồi giúp người, nhưng sau lại bị chính người mình tưởng là nạn nhân giết. Sau chúa Ninh sai đốt hết sử sách viết về ông, rồi chẳng ai nhớ nữa.

Hắn xin nghe rồi đuổi khéo Đồ Cơ đi, chẳng hiểu sao lúc gặp vui vì gặp đồng thế, ai ngờ đồng thế này hở tí nói xui nói xẻo. Nhưng cũng vì có ý tốt, muốn hắn còn trẻ thì đừng cố quá mà quá cố.

Quay trở lại việc đóng tàu, tàu đóng vuông là để gia tăng độ dày để khi va chạm với các bãi đá ngầm không bị vỡ toang ra.

Nhớ lời ba hắn dạy, cái gì cũng biết một ít, hắn có đi lên coi bọn thợ mộc và thợ đóng tàu làm việc. Thấy chúng biết đóng tàu bằng đinh, tạo bộ phận mà lắp ráp điêu nghệ tựa đấu củng mà phải thán cả lên.

Để mà nói thì Nam Bộ thời này tổng 5 trấn, nhưng chỉ có 2 dinh. Hệ thống hành chính chúa Nguyễn nhập nhằng, trùng lặp nhiều thứ nên dẫn tới khó khăn trong quản lý cực kỳ.

Nam Bộ chỉ có dinh Long Hồ và dinh Phiên Trấn, nhưng trực thuộc dinh Phiên Trấn lại có Phiên Trấn và Biên Trấn, đạo Trường Đồn.

Hay như Thuận Hoá lại chia thành dinh Bố Chánh, Quảng Bình, Cựu Dinh với Chính Dinh. Dinh Quảng Nam lại thêm cả Quảng Nghĩa, mặc cho dân ở đây tự coi mình là một xứ riêng rồi.

…

Trong mấy ngày ấy, lại thấy bọn lính báo tin về, Phúc Luân có phần càng thêm lo lắng. Nghe kể Ngọc Yến có phép gì chữa bệnh què quặt mà càng nghi ngờ hơn.

Lại thính thuyết là do tự tay hắn chém đi đôi chân ấy, nên có khi là câu kết dựng trò lừa hắn? Lại còn tự ý đóng tàu tạo đường chạy cho tội đồ, quả thực chứng nào tật nấy.

Giờ cũng phiền, vì đâu biết tên kia rốt cuộc theo phe nào đâu, khó mà giải quyết vấn đề.

Tại chỗ Phúc Loan, cũng nghe mật thám báo về việc đang què quặt bỗng thành người thường, hắn cũng không biết là sự cớ gì? Nhưng cũng cảnh giác lên.

Thế là bỗng dưng hắn bị cả hai phe nghi ngờ, dè chừng cả lên…

Vương Diệu Quân với hắn cũng là có qua lại lâu rồi, tuy chẳng thân nhưng tính là quen. Cớ ấy nói chuyện có phần không sượng nguyên củ, cũng chẳng nghi kỵ gì.

Mấy ngày qua đình Minh Hương thấy người ta khổ cực bị tăng thuế mà vẫn đem đồ đi cho họ Vương là đủ biết ơn họ chịu với họ Vương. Không biết họ sợ hắn hay sao gặp thì cứ bảo là ơn nhà chúa, mấy năm tưởng chúa bắt ai ngờ không, nay rõ ra thì phải chịu tội.

Đạo đức con người vốn thiện lành thực như thế? Vốn nghe Nho gia nói : “Nhơn chi sơ tánh bổn thiện” trong khi Pháp gia lại phán : “Nhơn chi sơ tánh bổn ác”. Nhưng có lẽ Nho gia đúng hơn nên mới tồn tại tới nay.

Nhưng thiện quá lại sinh ngu khờ, bỗng hắn đi qua lại lớp học của Đồ Cơ thì thấy lão đã dạy lớp vỡ lòng bằng chữ mới để chú âm cho chúng học chữ Hán. Điều này với hắn là thường, vì người Tàu hiện đại như lão xuyên về đây vón khó chịu về việc không có phiên âm khi học và dạy Hán tự.

Việc ấy có nghĩa là : những người vốn còn nghi kỵ việc dạy chữ này sẽ tin tưởng khi có một cụ đồ già dặn như Đồ Cơ đứng ra làm trước hơn. Bước đầu từ chú thích chữ Hán sang quốc tự.

Chợt thấy trong đống sách của lão có cuốn Minh Tâm Bảo Giám 明心寶鑑, vốn là sách dạy đạo đức để cho tâm sáng (Minh Tâm) của Nho gia. Hắn nhận ra là tương lai cuốn này gần như chẳng ai đọc, thành ra hắn không nhớ.

Muốn dân có tri óc và kiến thức nhận biết việc đúng, việc sai chẳng qua khó là vì mấy sách như này toàn chữ Hán không, thành ra khó học.

Rảnh rỗi, cứ ở bến cảng coi bọn thợ đóng thuyền, hắn lại đem Minh Tâm Bảo Giám ra chép lại qua chữ mới. Nhưng từ sách này vạ sách kia, hắn lại thấy vui vẻ đâu đây mà chép thêm bản sách khác.

Hắn nhớ ngoài Bắc có cụ Hồ Sỹ Tân 胡士濱 tự Thọ Mai sáng tác “Thọ Mai gia lễ 壽梅嘉禮” tức lễ nghĩa trong nhà của Thọ Mai. Vốn học từ “Chu Văn Công gia lễ 周文公嘉禮” của Chu Văn Công 周文公 mà làm ra, định và chép lại lễ nghi của người Việt Nam, trước đây là hắn nghiên cứu để biết lễ gia Việt Nam truyền thống nên có biết.

Nhưng “Thọ Mai Gia Lễ” chỉ ghi chép lễ nghĩa Bắc Hà trong gia đình, sau người ghi chép thêm lễ nghĩa hai xứ Thuận Quảng vào, nhưng chưa đủ cho cả xứ Nam Hà trước đây. Thở dài, hắn chấp bút mà đặt bút ghi một “Gia Lễ” mới, vì “Thọ Mai Gia Lễ” là của Thọ Mai, mà ông mất năm 1640 rồi thì phải? Mà giờ sách thì của đàng Ngoài người ta không cho nhập vào, hắn chỉ đành tạo một bản mới dựa trên hiểu biết của mình…