Chương 66 : Phiên âm tự

Còn mệt người vì tiếp xúc với đức Lạc Long Quân, lại nghe ông Lạc lảm nhảm cả ngày, bực tức nên giã nguyên người cha ấy ra làm cháo cho Diệu Quân ăn.

Cái rồi hắn lại tới nhà của Đồ Cơ, nay lão đau nên học trò không học. Thấy hắn tới, đâu chuyện vẫn phải đứng dậy chào hỏi mà mời đi vào thưởng trà.

– Ngài vẫn chưa bỏ ý định nớ à?… Thôi thì ta cũng đành giúp, dẫu biết chẳng ra chi nhưng có còn hơn không?

Lão là người bỏ cuộc trước khảo thí của Lão Tổ, cũng buồn bã thiếu sức sống phần nào tới giờ. Nhưng giờ cũng chẳng mất gì cả, là lão khuyên hắn, nhưng vẫn coi hắn cố chấp thì muốn xem có ra trò ra trống gì không? Dù sao trước lão cũng đã gặp một người nói như lão đã từng với hắn, làm lão thất bại trước khảo nghiệm. Xem ra mỗi người mỗi số.

Thực ra bản chữ cái này cần thêm quy chỉnh một số thứ, như lối ghép chữ vào một ô, cũng như lối ghi chuẩn từ trên xuống hay sao?

Chợt lạnh sóng lưng, nhớ lại lời của Lạc Long Quân dạy mà kêu Đồ Cơ mời thêm mấy thầy đồ khác tới bàn bạc. Dẫu tuy là mơ nhưng cũng là lần thứ hai mà hắn gặp thánh thần rồi, không coi thường được. Cũng nói hắn đây là may, lưỡng lự một hồi mới quyết định tìm kiếm và chấp nhận nhưng lỗi lầm và đau khổ của kiếp trước, không tính là quyết tâm nhưng là chọn đúng.

Đợi hồi, mấy ông thầy đồ khác được mấy tên người ở của Đồ Cơ mời đến mà tới. Đồ Cơ là người già nhất trong số các thầy dạy tại đây, nên ngươi ta kính lão đắc thọ, tuy ông đi tới đây sau những người kia, nhưng được nể nang và coi như là bậc tiền bối.

Nghe rằng trước đây cũng muốn dùng Bính Âm (Pinyin) nhưng Đồ Cơ cũng bị mấy người như Mạc Kính Cửu ở Hà Tiên cho là đồ ngoại lai mà bài trừ. Chưa kể coi chữ Hán như vàng như bạc thì cũng rất khó chấp nhận những loại chữ khác. Mấy ông thầy kia người thấy được, người không, nhưng đều còn lưỡng lự khi quyết định chọn hay không thứ chữ phiên âm này.

Như ở Triều Tiên, bản chữ cái Hangul hay Chosongul, ban đầu tên là Huấn Dân Chính Âm (dạy dân âm chính) vốn sinh ra là để bính âm như chữ hắn đang làm, chép lại ngôn ngữ Triều Tiên của Triều Tiên Thế Tông – Lý Đào, ông sáng tạo ra để mong truyền bá học thuộc vào dân thường. Nhưng giới Nho sĩ lại cho là rác rưởi, chỉ cho dân ngu dân đen học, còn vẫn ôm khư khư Hán Tự.

Thời Trung Quốc hiện đại, người ta đã chế cháo ra Chú Âm Phù Hiệu như loại chữ hắn đang làm đây là để cứu vớt chữ Hán. Khi ấy, những người thanh niên Trung Hoa đã có ý định bỏ cả chữ Hán mà chỉ dùng chữ Latin, tình thế đó ép buộc những người có tinh thần dân tộc như Ngô Trĩ Huy và các đồng sự phát triển ra loại chứ phiên âm ngôn ngữ dân tộc và giữ lại chữ Hán.

Giờ trước mắt, hắn cũng như Ngô Trĩ Huy, đang tìm cách để cứu vớt cả chữ Nôm mà không làm vai trò của nó phai mờ trong dòng chảy lịch sử hậu thế. Nếu đúng như Lạc Long Quân nói thì thời điểm này đã là tương lai cuối cùng của thế giới này rồi, mọi việc hắn làm ắt có ảnh hưởng ít nhiều tới tương lai phía trước.

Cái quan trọng mà người thời hiện đại cứ nghĩ là người Việt Nam xưa có thể dễ dàng chấp nhận thứ chữ Quốc Ngữ ngoại lai này là sai, vì cơ bản người thời này chưa có ý thức dân tộc mạnh mẽ, tư tưởng Nho giáo thì trọng bảo thủ, thành ra người Pháp mất gần trăm năm thì vẫn không diệt được chữ Hán – Nôm.

Chẳng qua thời thế muốn thôi việc ngu dân thì chỉ có chữ Quốc Ngữ là đáp ứng được, chứ ban đầu Hồ Chí Minh và bộ máy Việt Nam dân chủ cộng hòa in tiền cũng có in thêm chữ Hán vào, ở miền Nam : người ta vẫn giữ việc dạy chữ Hán nhưng bỏ đi chữ Nôm. Trước đó, chính quyền thuộc địa Nam Kỳ thuộc Pháp cũng in các loại văn bản có cả chữ Nôm phụ chú chứ không độc tôn chữ Quốc Ngữ.

Thành ra, bây giờ là hắn cần sự đổi mới tư tưởng, muốn vậy thì phải kích thích chủ nghĩa dân tộc và tự tôn dân tộc.

Chỉ thấy ông quận công ngồi vuốt mặt liên tục chẳng nói gì cả, mấy ông thầy cũng ngồi nhai trầu cho qua giờ. Đàng Trong cũng có thuốc Lào, nhưng việc mua bán nhập nhằng nên chỉ có Đồ Cơ là có mà dùng, hút cái là mấy cụ kia cũng xúm vào xin hút chung, nhưng ông cũng chưa dùng lâu vì thuốc này người Việt hút nhiều chứ ít có người Hoa, vốn ở Hà Tiên cũng chẳng giáp Ai Lao nên thứ này là ông được một học trò ở đây tặng.

Có mời hắn, nhưng hắn không rít. Thuốc lào gốc gác của Ai Lao, nhập bởi người ở Nghệ An là cụ Hồ Lào thì phải? Cái rồi người ta mới gọi là thuốc của ông Lào, dần dà thành danh từ riêng “thuốc lào”. Nói từ Nghệ An là vì thấy nhiều người họ Hồ ở đó, thêm nữa Nghệ An có đất Bồn Man (Trấn Ninh) vốn toàn dân Ai Lao, nên thành ra mua bán trung gian giữa Đại Việt và Ai Lao toàn qua Trấn Ninh này.

Buột miệng hắn nói :

– Mấy cụ có yêu nước không?

Lý do mà hắn từ khi gặp mấy ông cụ tới giờ cứ gọi là “cụ” chứ không gọi là “thầy” là vì thời này chỉ được nhận một thầy mà thôi, gặp thầy văn khác thì phải gọi là cụ hoặc anh tùy theo vai vế, gặp thầy võ thì cũng gọi là ông hoặc cụ, anh. Cớ ấy mà hắn xưng với mấy cha như vậy, không thèm xưng thầy, ấy mấy người mới rõ hắn có học, mới tôn trọng mà nghe tiếp.

Tất nhiên thì ai cũng bảo là ái quốc, nhưng đến lúc hắn hỏi đến có biết dân tộc là gì không thì chịu. Nhớ đâu khái niệm “dân tộc” là do người Nhật dịch từ Tây Dương sang, chứ trước đó người ta chỉ phân biệt là tộc với nhau, chứ rõ ra thì họ chưa biết vì sao lại gộp dân với tộc với nhau. Với họ, dân là người phục vụ vua chúa, tộc là một nhóm người giống nhau.

Vậy dân tộc là những nhóm người giống nhau cùng phục vụ một chế độ? Ban đầu chữ “Dân – 民” là hình vẽ một con mắt đang bị một cái dao đâm vào, ấy là miêu tả những người bị tộc du mục Hoa Hạ bắt rồi bị uy hiếp làm nô lệ cho họ, sau dần hiện đại lên thì thành người dân, người dân chứ chẳng ai nhớ nghĩa đúng là người nô lệ cho quý tộc nữa.

Bỏ qua vấn đề quý tộc, nô lệ sang một bên, hắn giải thích đơn giản cho họ “dân tộc” là tập hợp những người giống nhau về bản sắc và cùng phục vụ, sinh sống cho một chế độ. Giải thích như vậy, mấy thầy đồ kia mới hiểu, còn Đồ Cơ thì cơ bản đã rõ trước rồi, cũng chẳng ngờ một tên Việt Nam mà rành giải nghĩa chữ Hán như vậy nữa.

Nghe hắn kể văn học hóa mấy việc chống giặc, mấy cha thầy kia lại thấy hứng thú. Vì cơ bản thời này sử học viết toàn giọng không hào hùng lắm, nghiêm túc cho hợp văn phong phong kiến, cái loại văn phong tuyên truyền hiện đại kể phát là mấy ông kia, với mấy tên nghe lỏm ở ngoài cũng thấy rạo rực theo. Nghe cuốn hút hơn bình thường rất nhiều, chẳng khô khan như Hán văn.

Sở dĩ như vậy là do học chuyên Sử thì tha hồ mà viết theo loại văn hào hùng, tuyên truyền lịch sử như thế. Tuy không thích do hắn thấy văn phong ấy dở ẹc, nhưng với người dân nghe thì lại thấy hay, nên đành sử dụng tạm.

Thôi thì cuối buổi, mấy ông cũng khá hào hứng, nhưng chưa chắc lắm. Hắn chỉ xin mấy cụ đây về nghiên cứu rồi dạy thử phối hợp để ghi âm đọc chữ Hán lại, dạy cho bọn lớp vỡ lòng thử độ hiệu quả.

Hắn đây là kích thích tinh thần dân tộc, để thuyết phục người xung quanh dùng chữ do Việt nhân làm ra, phải có tinh thần tự cường tự lực dân tộc như bao cha ông đi trước.

… Trong khi cả đám người dần giải tán, Đồ Cơ lại nói tâm sự với hắn :

– Là ngài vượt qua khảo nghiệm? Thực như rứa?

Không nói cũng không rằng, hắn bỏ đi. Chỉ thấy Đồ Cơ ngước theo rồi lắc đầu, sợ rằng tên Hoàng Ngọc Yến này rồi lại như Thanh Hà quận công thứ 2…

Về nhà, thấy việc học chữ còn phải có thực tế áp dụng, hắn lại lôi sách ra mà chép lại bằng chữ phiên âm mới… Mất mấy ngày, hắn chẳng thấy ông Lạc ở đâu cả, có lẽ con cá ma ảo ấy chết thật rồi. Chép sách của hắn trừ Tam Tự Kinh ra, thì Thực Phổ Bách Thiên, Kinh Thi,… Đại Việt sử ký toàn thư? Cuốn đó dài quá thì hắn không nhớ được, nhưng thêm sự nữa là đàng Trong thực sự không có nhiều nhà có cuốn đó.

Toàn bộ lãnh thổ Nam Hà đều có lịch sử mở mang riêng mà chẳng có gì liên quan tới lịch sử trong Đại Việt sử ký toàn thư vốn ở hoàn toàn đàng Ngoài, nên là cuốn ấy khá hiếm. Hắn học Lĩnh Nam Chích Quái mà chép lại mấy chuyện thần thoại, thêm mấy chuyện chống giặc cứu nước vào… Để mà nói thì ghi chữ này nhanh hơn chữ Nôm thật, cũng đỡ suy nghĩ coi cách dùng từ như chữ Hán, nhưng hắn viết chưa quen nên cũng còn khá chầm chậm.

Vẫn thường ghi trong Hậu Phủ, đêm nọ thấy Vương Diệu Quân đã dậy, đầu óc váng váng ong cả đầu. Chợt vô thức mà đặt chân xuống, đứng dậy một hồi mới định thần lại được, lúc để ý thì hét vang cả lên làm quân lính chạy vào đè xuống lại. Còn hắn? Đang viết sách nên không để ý phía sau gì cả.

Cũng bất ngờ mà quay lui, chưa gì đã thấy bọn lính bao vây Diệu Quân… Phải tự mình giải quyết mà đuổi hết bọn lính đi, lại đi luộc trứng cho cô ăn mấy quả, ngồi ở bàn mà ăn nhồm nhoàm với nhau.

– Quả thực đói? Răng trên đường rứa mà sống hay rứa?

Chỉ thấy cô dừng tay lại, thở dài rồi ngước nhìn lên trời :

– Ngật thảo ngật trùng, khả dĩ tồn? (Ăn cỏ ăn côn trùng, có thể sống?) Nhưng… ngài… làm răng mà lại có thể…

Nhìn vào đôi chân còn đi đứng được đó, hắn cũng bất ngờ, chẳng thể nào thực ông Lạc hay Cả Lạc gì đó là thật à? Việc hữu thực tới mức mục sở thị mà hắn tuy tới đây vốn đã quen nhưng vẫn thấy ngờ ngợ…