Chương 3 : Quan cảnh và con người

Hoàng Văn Thuần – một thợ rèn truyền thống, làn da ông ta khá ngâm vì làm nghề rèn, ông cũng là người hay nói chuyện và khá tếu táo. Chắc hẳn là do nghề rèn tôi luyện nên tính cách của ông. Thuần bưng hắn lên ngắm nghía rồi cười tươi rói, ông nói :

-Cha mạ ơi…! Coi bụ bẫm chưa này? Con trai tui có khác! Hắn tên chi rứa Gà?

-Yến! Yến ba ơi!

Có Thuần về nhà vui hẳn cả lên, ông ta làm nghề rèn ở cái gian nhà nối từ gian bên phải của căn nhà ba gian, giúp tăng thu nhập cho căn nhà nhỏ này trong cái thời buổi nghề nông không có việc làm trong cái tháng mưa này. Thuần về còn mang theo tiền bạc làm từ Bao Vinh về, thêm tí thịt cá trứng, lại còn mang cho Trâu một cái cuốc, con Gà một cái lắc bạc, còn cho hắn một cái kiềng bạc để đeo nơi cổ.

Thuần nghe đâu kiềng bạc cho em bé mang thì sẽ tránh được ma xui quỷ ám, việc này hắn đã từng được biết kể từ thời còn kiếp trước, cuộc sống cứ mãi như thế cho đến khi hắn đến tuổi lên một. Ngày lễ thôi nôi, vì có Thuần nên nhà hắn có điều kiện làm được thêm hai mâm cổ, làm tiệc đãi trong họ với nhau, hắn từ đây mới được cho phép đi ra khỏi nhà, hắn từ đây mới có dịp mà ngắm khung cảnh ngôi làng Hoa Lang này.

Làng Hoa Lang là một trong những làng lâu đời nhất vùng quanh này, phía Nam của Hoa Lang có một con kênh truyền nước để dân trong làng dẫn nước làm canh tác. Người dân trong làng tựu chung đủ ăn đủ mặc chứ không hẳn là dư giả, gần như nhà nào cũng làm nghề rèn.

Rèn truyền thống người dân ngồi rồi đập, thổi, nhúng… nghề rèn Hoa Lang nổi tiếng khắp cả một vùng Thuận Hóa với kỹ thuật chế tác hoàn mỹ và tinh xảo, Thuần cũng là một trong những thợ rèn có tiếng của làng.

Quan cảnh làng phải nói là rợp bóng cây, nhà nào giàu thì có lợp mái ngói còn không thì lợp mái tranh như nhà của hắn. Hắn được Thuần dẫn đi khắp làng, chỉ nơi có thầy đồ, nơi có chùa Giác Lương – tập trung tôn giáo của cả làng.

Nhưng cái hắn chú ý nhất đó là bên cạnh đình làng là Văn Hiếu – một công trình tựa như Văn Miếu, dùng để thờ và cúng tế các vị thành công đỗ đạt của làng. Hắn thường ngày cùng đám bạn đi chăn trâu chăn bò, nghịch ngợm giữa đồng thì hay vào đình làng chơi đùa với nhau, tuyệt nhiên không được đi vào Văn Hiếu vì theo lệ làng là không được đi vào những nơi tôn nghiêm như vậy, nhất là với đàn bà và trẻ con.

Khoảng đâu đó năm hắn lên 3 tuổi, một ngày bỗng nhiên đang chăn trâu trên đồng cùng mấy thằng cu khác thì bị người trong nhà lùa về nhà và đóng cửa lại. Nghe bà Tuyết và mấy anh chị nói đâu đó là chúa đang đi ra thăm lăng chúa Tiên ở Ái Tử (Quảng Trị) thì ghé qua làng Hoa Lang. Hắn thì chưa từng để ý mấy việc này, nhưng chỉ nghe Thuần nói rằng :

-Năm ni Quốc Chúa ghé làng ta, theo lệ thì chỉ có các vị bô lão đón tiếp thôi con nở.

Nghe thế, đâu đó cái niềm đam mê tìm hiểu của hắn lại dâng lên, hắn mới hỏi :

-Vì sao lạ rứa cha?

-Con là còn nhỏ, chưa từng gặp chúa nên chưa biết, cái vấn đề là dân ta đều biết Chúa thượng đi ngang đâu dân cũng không được bén mảng tới, nhà cửa phải đóng hết, cái nớ là lệ rồi.

Đây chính là lần đầu hắn mới biết được sự tôn kính của người Thuận Hóa đối với chúa Nguyễn – hắn vốn chỉ nghĩ rằng dân rất biết ơn các chúa và chúa cũng rất gần với thần dân, ấy mà thực tế là dân kính tới mức chẳng dám nhìn mặt chúa. Hắn chỉ dám mở khẽ cái cửa gỗ có phần ẩm do bà Tuyết mới lau qua.

Hắn thấy đâu qua mấy người cao chừng Trâu, nước gia ngâm và có vẻ là nói tiếng Việt không sỏi nên đoán chắc là dân Nam Bàn. Lại có nhiều kẻ cầm lọng đỏ đính đầy vàng che mát cho chúa, cán thì làm bằng ngà voi chóp thì đính vàng cực xa hoa, lúa gì thì bản thân hắn cũng chẳng biết. Chỉ là để ý thêm ngai của chúa tận 8 người khiêng, ai nấy đều to cao lực lưỡng, binh lính xung quanh thì gươm giáo đầy đủ cả.

Nghĩ rồi hắn đóng cửa chặt lại, sợ người trong nhà quở trách mà cũng sợ phạm thượng. Chỉ nghe sau đó chúa có vào thăm chúa Giác Lương, có thăm và nhờ cũng như huy động thợ rèn Hoa Lang rèn đao kiếm cho chính quyền.

Thuần cũng hì hục mấy ngày liền để làm đao kiếm cho quân chúa, bản thân hắn còn nhỏ chỉ được sai đi mang thau nước để cha hắn nhúng làm nguội lưỡi đao, nhưng cũng là học thêm được vài điều. Thuần chỉ cho hắn nào là đao, nào là gươm hay kiếm, kiếm thường là lưỡi thẳng, bản (phần thân) kiếm thì nhỏ khoảng bằng 2 ngón tay người trưởng thành thẳng ra, đao thì khác, thường đao sẽ cong và có một lưỡi, trong khi kiếm thì một hay hai lưỡi đều ổn thì đao luôn phải là một lưỡi.

Với người dân bình thường họ sẽ dùng đại đao (loại đao có đầu to hơn phần thân) vì nó dễ dùng và sát thương cao, nhưng đối với dân võ thì mới rèn và dùng mấy loại như Katana của Nhật Bản. Công việc rèn đao kiếm tốn rất nhiều thời gian, có khi cả ngày mới làm được 2 thanh mà chất lượng chưa chắc đã tốt, chính vì thế mà chúa Võ Nguyễn Phúc Khoát ngoài kia mới nhờ toàn làng làm cho.

Làm cỡ 14 ngày thì chúa đi từ Ái Tử vào lại và lấy, ban thưởng cho nhiều bổng lộc và của cải cho dân làng. Cũng nhờ cái ân này mà mà nhà hắn có tiền thêm, xây thêm mái ngói, đời sống hắn cũng đỡ cực khổ phần nào, bữa ăn đầy đủ hơn, thậm chí phòng khách cũng mua được bộ bàn ghế đàng hoàng.

Thấm thoát thời gian quay đi, hắn lên 5 tuổi, được cha dẫn tới xin ông đồ trong làng để học, ông đồ đó cũng là người đặt tên cho hắn, Dương Văn Hiền. Ông hiện ra là kẻ có râu ria khá dài, nghe đâu ông mấy lần vào phủ chúa mà không được trọng dụng – cũng phải thôi, Đàng Trong về cơ bản là không có khoa cử, tất cả đều qua tiến cử và sử dụng con em quý tộc, kẻ xuất thân từ làng nghề như ông làm sao mà sinh tồn nổi trong bộ máy đó cơ chứ?

Hầy, mà quan trọng là hắn không biết giấu giếm bản thân mình. Hắn lâu lắm mới cầm bút lông, kiếp trước có cầm mà ngồi ở bàn cao ghế tốt, giờ ngồi bệt dưới đất giữa trời giữa đất vậy đúng là đau đầu, mờ mắt, ấy mà ông thầy đem đâu phát mấy cuốn sách nhỏ thì hắn đọc ra được, còn những chữ mà ông ghi rồi treo lên một cái sào – vì thời này chưa có bảng, thì hắn chịu, cái cơ thể này điểm yếu chí mạng của nó là nhãn lực cực kỳ yếu. Ông dạy mấy bộ thủ mà hắn đọc ậm à ậm ừ vì ngồi cuối nhìn không ra.

-Trò bị mù à!? Chữ Nhân to đùng như ri nhìn còn không ra, sau ni làm răng mà đọc mấy từ khó ri hưn (hơn) được!? Há?!

Mấy chữ liền hắn đọc không ra, không thấy gì cả, mờ mờ ảo ảo. “Này có khi về hiện đại nhãn lực mình có đâu 4/10 – gần mù tới nơi!” hắn tự nhủ. Mà thực làng này có hắn là lập dị nhất, có lẽ vì xuyên không nên hắn vẫn giữ lối nói chuyện ảnh hưởng từ tiếng phổ thông, mấy chữ “này” “kia” hắn dùng mà người ta không hiểu, lâu dần người ta còn gọi hắn là thằng lập dị, thằng ma cô, chẳng qua họ nể Thuần là lão nghề trong làng nên chẳng dám nói gì to.

Buồn bã, bạn bè thì cười cười, riêng hội bạn mấy thằng Võ Văn Lượng, Hoàng Kim Việt với Trương Như Tế là còn chơi với hắn và không cười, vì cả đám này đều đi chăn trâu với nhau từ nhỏ nên vốn đã thân hết sức. Hắn lấy miếng mực Tàu, mài bằng cách xoáy mà hắn được học từ kiếp trước, chấm bút rồi viết một vài thông tin của lũ bạn để luyện lại chữ:

Võ Văn Lượng 武文亮, hắn thường hay đọc thành Võ Văn Lượn vì kỵ cái húy của ông khai làng là Hoàng Văn Lượng. Hoàng Văn Lượng còn có tên là Hoàng Văn Chư cũng là bên nhà hắn, nhưng hắn có thuộc dòng đó không thì hắn không biết.

Lượng là thằng ngụ cư – tức là từ làng khác tới sống, xưa dân ngụ cư bị chèn ép và phải nhận sự bảo hộ của một họ trong làng mới được định cư ở làng, nhà thằng Lượng phụ vào nhà thằng Tề, quan hệ là chủ tớ nhưng thằng Tề cũng là người nghĩa khí nên cũng không sao. Lượn tính tình có phần khờ nhưng dũng mãnh, thân thiết với anh em trong hội.

Hoàng Kim Việt 黃金鉞, nhà thằng này là có thủy tổ khác dòng của hắn, gia đình có gia giáo, lại thường chơi thân với nhà hắn – cha hắn, Hoàng Kim Đính 黃金釘 thì cũng chơi thân từ nhỏ với Thuần. Thằng này nhà khá giả, chi tiêu khá kiệm chứ không phóng khoáng, từ nhỏ đã học võ cổ truyền, nghe đâu trước còn đánh chơi chết chó của họ làm nhà nó phải đi đền tiếc cả tiền.

Còn Trương Như Tế 張如濟 là một kẻ ham học từ thuở còn nhỏ, tuy không có tài học hành nhưng rất chăm chỉ, nhưng lại nhút nhát, mấy lần hắn cùng Tế đi chăn trâu mà Tế cứ sợ leo lên lưng trâu, thuyết phục hoài mới làm Tế lên trâu ngồi chơi được.

Tên này họ Trương Như, cũng là một trong 12 họ gốc của làng Hoa Lang, sau có Trương Như Cương làm tay sai cho Pháp thì phải? Mười hai họ của một làng hay Thập Nhị Đại Tông Phái là 12 họ của 12 người khai lập làng – tức những người được coi là chính cư, chính dân.

Thứ tự được xếp theo công đức từng vị khai làng, họ của hắn đứng đâu, Trương Như đứng tầm thứ 3, Hoàng Kim thì gần cuối, tuy là như nhau nhưng họ nào thứ tự lớn hơn thì lời nói có sức nặng và các họ kia phải nể nang hơn, chứ không có áp đảo hoàn toàn.

Rảnh rỗi hắn ghi thêm vài từ chữ Nôm, ghi lại tên gia đình trong nhà, nhận xét vài điều về họ. Trong cái lúc hắn đang mãi mê say rèn luyện con chữ vốn đã bỏ hơn 5 năm của mình, thì đột nhiên đâu đó vang lên tiếng gọi ngay bên cạnh…