Chương 101 : Cách biệt lão hương

… Đường xá không xa nên hắn đi thong dong, tới đâu người ta cũng bán thực phẩm đủ thứ, đâu nước mía với mấy móc thô kệch từ Thanh Hà, giếng làng nào làng ấy có mà mua máy kéo hơi nước Thanh Hà, bún hến cơm hến rồi lại mấy món vặt hắn ghi trong Thực Phổ Bách Thiên. Mỗi chỗ hắn đi qua đều chi chép lại vào cuốn Gia Lễ phong tục chung để hậu thế coi.

Ấy từ giờ không dùng niên hiệu Cảnh Hưng nữa, mà dùng niên hiệu Hưng Quang 興光 của Phúc Khoát mới xưng. Người dân ai ai cũng háo hức cho rằng quốc lực đã đủ mạnh, không cần sợ bọn Bắc Hà nữa… Nhìn thấy hắn ghi chép thứ chữ mới, một tên là Nguyễn Đình Huy 阮廷輝 đi bộ đường dài, chân lấm lem cất lời chào hỏi :

– Ô? Cơ tự nè? Mà răng ênh (anh) viết xấu rứa? Để tui chỉ cho viết đẹp hơn này, tui có học qua để dạy chữ cho bọn nhóc, biết luyện chữ, luyện cho.

Nhìn qua thấy một người áo quần nhếch nhác, tóc tai xoã dài, bụi bặm. Lấy trong đống hàng một dây buộc mà đưa cho Đình Huy buộc tóc, nói :

– Anh… À hừm! Eng (anh) mô người Cựu Dinh à? Đi chi lấm lem ghê ri? Chữ ni tui đau tay phải, băng bó nhiều nên tả tả (左寫 viết trái) hoá xấu, không mô cần luyện chi mô.

Nói rồi hắn lại viết tiếp, buồn cái cứ lâu lâu lại nghĩ tới cảnh mình chém nát người, người vô tội, rồi cảm giác đánh nhau với mấy loại sức mạnh bá đạo giờ vẫn còn sợ.

Đình Huy cứ cố mà làm quen, hắn mới rõ ý là tên này muốn nhờ ngựa, không thì xin tiền đi xe ngựa về quê. Người đói meo, mà nhìn tên này lồi xương cả ra.

– Hầy… Tết rồi eng (anh) khôn (không) có tiền chi mờ (mà) tiêu, lại đi xin tiền như ri à?

– À… xin cũng khôn (không) dám nói chi quý ngài nhiều, tui tên Nguyễn Đình Huy, tự Lục Vân Tiên 蓼雲仙 (tiên trên mây cỏ đắng) nhà nghèo cha mạ đau ốm, chừ về có tiền nhưng mờ (mà) khôn (không) dám tiêu… Nên…

“Ấy? Cha của Nguyễn Đình Chiểu đây mà?” hắn nghĩ. Ngọc Yến cũng lâu rồi mới dùng từ địa phương mà nói chuyện, tất là vì chúng cùng cực, nói giọng ấy cho thân quen.

– (Đưa cho nắm tiền 10 quan) Đây, “ênh”! Cầm mà tiêu, chắc mạ (mẹ) của “ênh” người Cựu Dinh chơ răng nói đặc sệt rứa?

Hớn hở nhận lấy tiền mà cất, không ngờ đủ động lòng tên quý sang ngay trước mắt :

– À dạ! Tui nhỏ mừ (mà) mạ (mẹ) người Cựu Dinh, bịnh (vịnh) vô cái nờ bơ học nói theo, xin hỏi quý danh của ngài?

– Ênh nậy hơn tui (Anh lớn hơn tôi) dọc (nhọc) nghiệp ít hơn thui (thôi). Cho ênh tấy diền (anh tí tiền) là kiến ngẽi (nghĩa) bất di (vi) vu (vô) dũng dẽi (giả) thôi! Ha ha! Mô chi cần tên?

Nói được giọng Quảng Trị là vì một số người của Hoa Lang, hoặc các phường xung quanh ấy có nói, thậm chí là nói từ nhỏ. Nài một hồi, chẳng thấy hắn lung lay mà thôi, Ngọc Yến đành xướng danh mà còn đi tiếp.

– Tui Hoàng Ngọc Yến, tự… Huyền Tuệ, thôi xin khiếu mà đi kẻo trễ.

– Ây! Khôn (không) được!… Đại nhơn giấu làm cái chi?! Danh xưng Nữ Như viết sách, ngâm thơ phú của ngài giới học sĩ ai cũng biết rồi! Chỉ có thua Thế… ơ Thái tử thôi! Xin ngài tặng tiện dơn (dân) bài thơ rùi (rồi) đi!

Ôm khư khư chân hắn, mà nói to banh ra khắp cái làng Tứ Hạ, phút chốc đám học trò chạy um tùm ra coi cái kẻ làm chữ, viết sách xứ Nam Hà.

… “Thái bình tân chế độ/ Hiên khoát cựu quy mô/ Văn vật thanh danh hội/ Xuân phong mãn đế đô” thơ của điện Thái Hoà, ai ghi không rõ mà giờ hắn tự chôm lấy mà ghi thành của mình. Rồi cũng từ biệt mà đi tiếp.

Trên đường có gặp Trương Như Tế, bị bắt tham ô công quỹ mà bị đánh rồi thu hết đồ mà đi bộ về. Hỏi han qua thì rõ tên này dễ tham, mà giọng điệu bực tức khó chịu.

Từ lâu hai kẻ đã khó chịu nhau, à đâu? Chỉ có Tế là vậy, vì học sao cũng không bơi kịp, chức tước gì cũng không bì nổi. Ấy sinh ganh ghét, chào sao cũng chửi lại cọc cằn, chán nản nên hắn cũng chạy đi luôn.

Càng lớn thì thấy con người càng thực dụng, mệt mỏi trước việc ấy tới mức hắn không muốn níu kéo gì.

Dọc qua làng An Lỗ mà mua đồ cho người nhà, lại tham dò xung quanh mà nhận ra vấn đề : tiền người dân còn quá ít để mua đất bị thu lại, ấy cần tăng lương tối thiểu của người lao động là 8 quan. Sự đầu cơ tích trữ đất đai của giới nhà giàu và quý tộc.

Như Ngô Đình Diệm với cải cách điền địa ở miền Nam : tuy thiết lập nền sở hữu tư, song lại không có chính sách quy định cứng cáp, cho phép người ta đứng tên người thân mà lấy đất, qua đó nặng nạn đầu trữ đất.

Viết thư bàn về việc ấy, hắn xin cải cách như sau : đất là của Hoàng đế cho dân mua quyền sử dụng, không phải quyền sở hữu. Đất đai không được đứng tên hộ, thêm nữa là thuế luỹ tiến, càng nhiều đất đai thì thuế mua đất càng cao, đánh lên 1 phần 4 mỗi lần.

Đất đai bỏ hoang, không sử dụng mà có người sở hữu, thì những mảnh tiếp theo cũng sẽ bị tăng thuế mua.

Công việc ấy chỉ xin đưa Công bộ lo toan, cải cách phải từ từ và dần toàn diện, đồng bộ mới được. Phải lo mau, Vũ Vương… à thôi gọi Vũ Đế đi, giờ ngạp mạn chọc giận Bắc Hà là chắc rõ rồi.

Nhìn xa bên cạnh là Linh Thiều đang ngồi ăn, tới chào hỏi thì thấy tên này quần rách tươm, do lần trước bị đánh mạnh quá đây mà, huynh đệ chào nhau cái rồi hắn mua cho Thiều cái quần mới mà từ biệt.

Làng Triều Sơn ở hướng Nam, hắn đương ra Bắc nên biệt nhau là phải.

Trên đường lại gặp Thanh Nhơn tóc tai lởm chởm, say khướt đang nằm giữa đường thì cũng bưng lên mà lê về làng.

… Về thôi đã bị tra hỏi về thương tích, coi mà thấy sự quan tâm của người thân với hắn mà động lòng. Tặng quà rồi trao con bé lại, coi nhà chỗ nào hư sửa sang lại, lo lại cho cha mẹ.

Hoàng Ngọc Thuần giờ cũng đã gần 40, xưa thất thập cổ lai hy, 70 tuổi sống được đã là hiếm, khoảng 60 tuổi mất là vừa. Hắn khuyên cha không nên tự rèn nữa, mà thuê bọn trẻ làm trong lò là được.

Mẹ hắn đã còn cùng chị mà trị thương, ấy chẳng qua là theo thuốc hắn nhờ đi mua với hái theo phương Nam.

Giao thừa thì lại đem bàn thờ ra cúng, đâu còn cúng ông Ngự Bình cầu chứng giám nhà đức cao thanh liêm, ấy hắn không cúng thì bà Tuyết chửi mắng quá trời.

Cũng được hỏi kể về việc Thần Long giáng trời, hắn người cứ bần bật vì còn sợ việc ấy, mà kể thì lại thành Lạc Long Quân tiếp ý Thiên Mệnh xuống bảo hộ cho Nam Hà.

Người ta ra sức ăn mừng phước lành xuống đất Nam Hà, tôn vinh sự lên ngôi của quốc chúa… Từ lâu dân ở đây đã không coi vua Lê ra gì, nhiều người còn tự cho mình là nước riêng với Bắc Hà.

Lễ tiệc tưng bừng, uống rượu rồi thậm chí gạo người lại đem cho trâu bò ăn, hoang phí vô cùng. Dân ca hát liên tục, hắn thì bao Thanh Nhơn mấy chầu rượu để đền ơn cứu mạng, tiện cùng Văn Lượng và lũ Kim Việt vui chơi.

Tết thời nay… quả thực vui và ý nghĩa hơn nhiều, càng ý nghĩa hơn khi là kỳ Tết cuối cùng của hắn ở Thuận Hoá. Coi lân múa, thức xuyên đêm, nhảy nhạc ở đình… Hắn mệt tới mức phải đi ngủ sớm hơn mọi người, bỏ luôn việc cúng giao thừa.

…

Ăn Tết với bánh chưng, bánh tét chứ không có bánh dày, vì lẽ nào đó dân Nam Hà không ăn bánh dày. Xong hắn mới mùng 2 là đã lên đường mặc gia đình níu lại.

Mệt mỏi khi bệnh tình càng nặng, mà giờ còn nặng trĩu việc rời xa quê hơn nữa, đau lòng sao?

Hồi Tỵ 回避 là ban ra để ngăn chặn việc làm việc ở nơi nhiều người thân quen, giờ như hắn được trọng dụng hơn thì phải nghiêm, đem đi vào trong kia.

Người nhà khóc quá trời, riêng Ngọc Thuần thì cứ im im ở trong nhà không ra. Hắn hiểu mấy phần tâm tình, cũng vào xin tạm biệt mà bỏ đi. Lau nước mắt cho con bé Hằng mà lên ngựa tốc hành tới Thanh Hà.

Tự hào đấy : với sự giúp đỡ của Étienne mà động cơ bước đầu chạy ngon trơn tru, công đoạn sản xuất thành giờ thành bán tự động, có thể coi là có công nghiệp hoá.

Một thành thị đang dần lộ mới ra, lần này thì hắn thấy cờ đỏ treo khắp nơi, người ta ăn Tết đổ ập ra đường nhiều tới mức phải xuống ngựa.

Gặp qua thầy và người quen mà chào tạm biệt, lên trên con tàu hơi nước hoàn chỉnh đầu tiên mà đợi chờ ra khơi.

Người dân nghe tin mất quận công thì ra coi mà tặng hắn nhiều đó, duy hắn lại không nhận một xu một cắt nào…

Lính trên thuyền tha hồ xúc than vào lò ở dưới để đốt, mấy cái như van điều khiển có nhà Vật lý học cái nhanh hẳn ra, lính ai cũng háo hức vì thuyền đi xa bờ hơn, cờ Nguyễn tung bay khắp nơi.

Xa xôi cũng đã nghe tiếng pháo nổ khai xuân, bờ biển ngập tràn thuyền bè ngoại quốc tới viếng thăm. Phú Xuân? Vũ Đế nghe ai mà đặt lại thành Thủ Yểm 首龑 tức nơi đứng đầu về sự cao quý, không có chữ Long 龍 mà thay vào đó là thêm chữ Thiên 天 dưới thành chữ Yểm 龑. Mà ông ta cũng sắp chết tới nơi rồi còn tham mộng, đây hắn còn khó chịu nữa là.

Việt Thường quốc… Rồi chữ Thường 裳 nghĩa là váy thế mà thấy ai mang váy đâu? Mang còn bị cấm bị đánh đập nữa là. Thôi mệt mỏi, buồn mọi mặt mà vào trong buồng tàu ngồi viết sách một tí.

Nói tới sách thì lại thấy buồn cười, bộ Toàn Lục là hắn viết, nay Vũ Đế tự lập Quốc Sử quán riêng, giao bọn khác chép tiếp theo lối mới mà ghi thành Việt Thường Quốc Sử Toàn Lục. Tất nhiên là để tẩy não người dân, cần nền giáo dục phổ cập khả năng của sách, sách tôn vinh chúa Nguyễn thì muốn dân biết rộng rãi, cho khắc ghi cả 3 loại chữ, trong đó các xưởng in tập trung bản phổ thông mà dạy dân…