Chương 1 (Tây Sơn phụ ký) : Hồ Độc Lập

Hồ Độc Lập, sinh ngày 4 tháng 9 năm 1945. Lập được thầy bu (cha mẹ) đặt tên là Độc Lập để kỷ niệm ngày độc lập của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Thầy hắn : Hồ Văn Nguyên là một nhà giáo, trong khi bu hắn là Nguyễn Thị Tâm lại làm nông ở nhà và phụ nội trợ. Thuở nhỏ của Lập chỉ toàn cảnh chạy nạn và xa thầy do chiến tranh kháng chiến chống Pháp.

Năm 1954, trước thắng lợi Điện Biên Phủ và qua hiệp định Geneve. Nền độc lập của Việt Nam được toàn quốc tế công nhận, Lập được gặp lại thầy – trước đó thầy hắn tự mình đi lính và có tham gia qua chiến dịch Điên Biên Phủ, lần đó làm thầy Nguyên mất đi cánh tay trái, nhưng trong thời kỳ khó khăn của toàn dân thì sống về là còn rất may rồi, chưa kể Điện Biên Phủ quân ta chết cũng rất nhiều…

Lập luôn tự hào về cái tên của mình, đi học ở các lớp kháng chiến tiểu học và sau là các lớp trung học hắn luôn khoe về cái tên của mình. Cũng phải nói Lập rất có tài về tính toán và nhất là các môn tự nhiên, nhưng luôn có tâm hồn ham học võ thuật, chiến sự – cái tất yếu của dân tộc ta thời đó.

Lập sau rất tích cực tham gia công tác Đoàn, thi đậu vào Đại học tổng hợp Hà Nội vào năm 1961. Sở dĩ mới 16 tuổi đã đậu vào như vậy thì tất nhiên là do thời kỳ kháng chiến nên miền Bắc giáo dục phổ thông chỉ có 10 năm, học ngang 16 tuổi là xong, giảm chương trình và thời gian học để nhanh chóng học Đại học, đóng góp cho đất nước.

Hắn cực kỳ hận Mỹ, bọn đế quốc ấy năm 1964 dựng lên cái gọi là sự kiện Vịnh Tonkin (Bắc Bộ) rồi ném bom vào miền Bắc. Lúc ấy, toàn trường được di tản, Lập cùng các bạn di tản và chui vào các hầm tránh bom – đó là cái may của hắn, nhưng bu hắn thì không… Bu hắn mới sinh cho hắn đứa em thứ 3 là Hồ Cưu Quốc, cơ thể còn yếu, mà thầy hắn lúc đó lại bận công tác xã nên không về được.

Không ai cứu giúp, ở nhà một mình, bu hắn và em trai bị Mỹ đánh bom chết. Lập khi biết tin thì bật khóc, lòng câm thù của hắn với ngoại xâm như lửa địa ngục vậy – không bao giờ tắt. Hắn bắt đấu suy nghĩ, muốn nhân dân hưởng thái bình, ai ai cũng hạnh phúc no nê, xã hội bình đẳng, đất nước thống nhất… như những tư tưởng của Karl Marx mà hắn đọc được.

Chính vì thế mà Lập mới viết đơn xin nhập ngũ, mong muốn được thống nhất quê hương. Ban đầu ông Nguyên không cho, không muốn phải mất thêm một đứa con nữa, nhưng thời thế sinh anh hùng, ông không thể nào cản lại Lập được – một đứa trẻ thanh niên mới lớn đầy hoài bão và nhiệt huyết.

Lập được đưa vào học và sau vào làm ở một trung đoàn pháo binh, tiến hành bảo vệ vùng trời miền Bắc. Quá trình này cùng với những kiến thức Đại học giúp hắn hiểu thêm được về quy tắc hoạt động của pháo, vũ khí, tác chiến,… cũng như cách đánh và bao vây hỏa lực kẻ địch trên không – dẫu thế nhưng đâu đó vẫn liên quan đến cách đánh chung trên bộ phần nào.

Lần ấy, hắn lại được điều động đi vào miền Nam – năm 1967. Sau hai chiến dịch phản công mùa khô 1965 – 1966 và 1966 – 1967, quân Giải phóng trên thế chủ động, chủ trương của Trung ương ta là điều động thêm binh lính và vật tư, lương thực cho miền Nam, tiến tới chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1968. “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người!” đó là ý chí quyết tâm của toàn dân mà có cả Lập trong thời điểm đó.

Lần đi ấy, Lập được đi cùng đoàn của một vài quân y, gặp được ông bác tên Ngữ, Ngữ ngày đêm nghiên cứu sổ sách, thử nghiệm các kiểu, Lập sẵn là dân tự nhiên, giỏi Hóa – Lý – Sinh mới nhân đêm nọ vào lều tạm mà hỏi xã giao :

– Đồng chí chưa ngủ à? Tối nào cũng thấy đồng chí sáng đèn dầu. – Lập nói với giọng xã giao hồ hởi-

-À vâng, là… đồng chí Lập đấy à? Sao giờ đồng chí chưa ngủ? – Ngữ đáp-

– Cháu nay trực, bác làm gì mà tối ngày cứ đọc sách thử đồ thế?

– Là nghiên cứu cách chữa sốt rét, đồng chí ạ… Quân ta sốt rét giờ nhiều quá… tôi lo lắng không biết nào mới có thể dứt điểm căn bệnh này đây?

– Sốt rét không phải là muỗi đốt à? Làm sao cho không bị đốt là được mà bác?

-Ha ha, là đồng chí chưa hiểu, cái tiết Trường Sơn này sao mà tránh được muỗi? Ngừa thì khó mà mắc thì chết, tôi lo lắng làm sao…

Lập tranh thủ ngồi xuống ghế cạnh Ngữ, đem theo bình rượu nhỏ, định mời Ngữ. Ngữ mới nhìn đã biết ý, nói liền :

– Tôi biết đồng chí định mời rượu, làm lính phải có gì đó để đỡ sợ, nhưng tôi đang làm việc, xin đồng chí hiểu cho.

– À vâng lỗi cháu, bác sao phải đắn đo thế, có phải mấy bác ngoài bộ kêu không mà phải cật lực vậy?

– Ha ha, đồng chí cứ đùa, tôi cũng là một bậc anh tài trong y học nước ta, tất nhiên phải lo rồi… – giọng Ngữ hiện ra vài phần mệt mỏi –

-Bác cứ làm như bác là Đặng Văn Ngữ ấy! – Lập nói đùa –

– Vâng, tôi là bác sĩ Đặng Văn Ngữ, đồng chí đi đường dài vậy không biết sao?

Nghe thế mà Lập sững cả ra, vẻ mặt dần biến sang sắc đỏ háo hức, trái tim hắn thôi thúc hắn hỏi thêm vài điều trước thần tượng của hắn :

– Uầy! Cháu có mắt như mù, không biết được, học ở Tổng hợp có lần bác về thăm khoa Sinh mà cháu không được gặp mặt bác, nay có duyên gặp đấy quý quá ạ!

-Ừa, thế… đồng chí học khối nào?

– Lý ạ!

Có lẽ, thời nay gặp người nổi tiếng về tài năng cũng không ý nghĩa bằng gặp một người nổi tiếng cống hiến hết tài năng mình cho tổ quốc được. Giới nghệ sĩ thời ấy cũng không nổi danh và được hâm mộ như bác sĩ Đặng Văn Ngữ. Lập hôm nay mới nhận ra bác sĩ Ngữ, được chứng kiến cái mà hắn luôn nghe về một vị bác sĩ cống hiến hết mình cho nhân loại và đất nước – một người cực kỳ vĩ đại trong lòng hắn.

Lập cùng bác sĩ đàm đạo vài điều, kể nhiều chuyện với nhau, cũng như chia sẻ những kiến thức mà hai bên có được – dẫu Lập lúc ấy 22 tuổi mà Ngữ lúc ấy đã 56, Lập nói chuyện kiến thức không thể rộng bằng Ngữ được. Nhưng cái hay là không ai nói cho hắn biết là đoàn ta có bác sĩ Ngữ, nên hắn mới vô tình có dũng khí bắt chuyện với bác sĩ Ngữ.

Tưởng chừng hạnh phúc, hy vọng vào tương lai xán lạn của Lập kể từ khuya ấy, sẽ tiếp tục đi mãi cho đến khi thống nhất Việt Nam. Đúng hôm đó : 1 tháng 4 năm 1967, đoàn của hắn đang đi trên đường mòn Hồ Chí Minh thì Mỹ thả bom. Và cũng cái hôm đó, bác sĩ Ngữ đã mất dưới làn bom đế quốc, Lập cũng không thoát – hắn bị nổ mất nửa thân dưới, cấp cứu ra sao thì hắn cũng sẽ chết…

– Tôi nhờ các đồng… chí…gửi lời thăm về thầy Nguyên nhà tôi…rằng tôi yêu thầ… – hắn thoi thóp, rồi hy sinh… –

Cuộc đời Lập kết thúc, không được gặp gia đình lần cuối, cũng không được thấy đất nước thống nhất. Hắn chỉ mong muốn : có kiếp sau, mong hắn có thể thực hiện được những mong muốn dang dở, những mong muốn thống nhất và phát triển đất nước vì dân, của nhân dân… Nhưng thực có thể?

“Oe oe oe!”

Hắn dần mở mắt ra, “Không phải mình chết rồi sao?”. Hắn thực sự đã sống lại, nhưng không phải ở thể xác Hồ Độc Lập.

– Cha coi thằng cu ni tề! Em út sanh ra khóc to hơn thằng Lữ nữa! Ha ha! – giọng ai đó rất đầy khí phách, mạnh mẽ-

-Nhạc ! Đừng dọa em! Mi kêu thằng Lữ kêu thầy A Na Phô Giờ Rây (tên Gia Rai) tới làm lễ mau. mau!

-Chi rứa cha!? – giọng uể oải – Mình người Kinh chớ người Thượng mô?

-Nhập gia tùy tục? Mau! Ai cho mi cãi hở!?

Hắn thực là sống lại rồi, mà là trong thân xác mới. Khoảng tháng sau, hắn được làm lễ đầy tháng, cha hắn – Hồ Phi Phúc, một thương nhân đi buôn khắp xứ Quy Nhơn này. Gốc là người Nghệ An, nhưng từ thời ông cố hắn là Hồ Phi Long mới vào đây sinh cơ lập nghiệp, thành ra nhà hắn khó mà giàu lên được, lại bị dân đàng Trong phân biệt đối xử, làm kẻ ăn người ở.

Từ đời ông nội là Phi Tiễn thì đã định cư tại ấp Tây Sơn, cha hắn cũng kế thừa nghề buôn bán của ông nội mà tiếp tục. Từ nhỏ an cư ở Tây Sơn nên Phi Phúc quen, thường hay làm lễ tục cả Kinh lẫn Thượng, cũng rất tin tưởng người Thượng, lấy hàng hóa của họ đem xuống trao đổi và buôn bán ở thành Quy Nhơn, nhà hắn coi là đủ ăn đủ mặc.

Mẹ hắn là Nguyễn Thị, chỉ là Nguyễn Thị thôi. Nhưng người Thượng hay gọi là bà Phúc theo tên cha hắn, là một người khá tần tảo trong việc nội trợ, vì còn 5 người chị trong nhà thay phiên giúp đỡ mẹ làm việc. Anh cả Hồ Nhạc thì đi buôn trầu khắp xứ Quy Nhơn, nổi danh là Hai Trầu. Trong khi người anh thứ tên Lữ thì chưa thấy mặt bao giờ.

Lễ đầy tháng thì tất nhiên là lễ người Kinh, phải mời thầy ở làng Bằng Châu – quê ngoại Phi Phúc, lên làm lễ. Tiệc thì khao đâu toàn đồ Thượng như thịt bò kiến đỏ, trầu, muối kiến vàng chấm thịt luộc… Giọng đọc vang lên : “Quy Nhơn xứ, Tây Sơn ấp…” và cái tên mới của hắn là “Thơm”. Lúc này hắn mới chợt nhớ tới ông Nguyên và các em, nhưng đã đầu thai chuyển kiếp thì cũng không làm gì được… giờ hắn không còn là Hồ Độc Lập… mà là Hồ Thơm!