Chương 29: Người chơi cờ mang tên Tự Đức

Tin tức từ Bắc Hà dồn dập bay về Kinh thành Huế như bão táp, khiến cả triều đình chao đảo.

Đầu tiên là bản mật tấu “khen ngợi” Vĩnh Tường của Tổng đốc Nguyễn Đăng Giai. Tự Đức vốn đang đau đầu vì chuyện biên ải và áp lực từ các tàu chiến Pháp ngoài khơi Đà Nẵng, nghe tin Khâm sai được “cứu giá” có phần nhẹ nhõm. Tự Đức chuẩn y lời đề nghị, tạm thời giao cho Vĩnh Tường quyền chỉ huy quân đội ba tỉnh để “dẹp loạn”.

Nhưng niềm vui chưa được bao lâu, thì bản tấu chương liên tỉnh của các quan viên và đặc biệt là bài hịch “diệt Lê giả” của Lê Duy Cự cũng lần lượt được đệ trình lên.

Trong Cơ mật viện, không khí vô cùng căng thẳng. Một bên là công thần “cứu giá” vừa được ban thưởng, một bên là con cháu tiền triều “phò chính nghĩa”. Cả hai đều giương cao ngọn cờ “trung với triều đình”.

Thượng thư bộ binh Trương Đăng Quế, đập mạnh tay xuống bàn

“Loạn! Thực sự là đại loạn rồi! Bắc Hà sắp chìm trong biển lửa! Thần xin Hoàng thượng lập tức cử đại quân ra Bắc, dẹp yên tất cả! Dù là Vĩnh Tường hay Lê Duy Cự, bất cứ kẻ nào dám tự ý điều động binh lính, gây nhiễu loạn quốc gia đều là phản tặc, không thể dung thứ!”

Ngay lập tức, Thượng thư bộ Hộ Phan Thanh Giản, một người nổi tiếng với tư tưởng ôn hòa, lại lắc đầu phản bác:

“Xin Hoàng thượng anh minh. Đại quân viễn chinh, hao tổn quốc khố, chưa kể lòng dân Bắc Hà vốn đã không yên. Vĩnh Tường hành sự tàn bạo, đã làm mất lòng dân. Nay Lê Duy Cự nổi lên, được dân chúng hưởng ứng. Nếu ta dùng binh, e rằng sẽ đẩy dân chúng về phía hắn, vô tình giúp hắn lớn mạnh. Theo thần, nên dùng kế ‘dĩ di diệt di’ chiêu an Lê Duy Cự, dùng hắn để đối phó với Vĩnh Tường trước. Đợi cả hai kiệt sức, ta sẽ ra tay dọn dẹp.”

Thượng thư bộ lại, Nguyễn Văn Nhân, người có mối giao hảo với Vĩnh Tường, lại tâu:

“Bẩm Hoàng thượng, Vĩnh Tường dù có hành động nóng vội, nhưng cũng là vì lo dẹp yên phản tặc. Công của y là có thật. Còn Lê Duy Cự kia, dù lời lẽ có vẻ trung nghĩa, nhưng ai dám chắc hắn không phải là kẻ mượn danh ‘Phò Nguyễn’ để thực hiện mộng ‘Phục Lê’? Thần cho rằng nên dồn toàn lực, cấp thêm binh quyền cho Vĩnh Tường để nhanh chóng dẹp yên đám phản loạn họ Lê kia, chặt đứt mầm mống từ trong trứng nước.”

Cuộc tranh luận nổ ra. Các phe phái, với những toan tính riêng, không ai chịu ai.

Tự Đức sau khi im lặng đọc đi đọc lại bài hịch của Lê Duy Cự, lại trầm ngâm. Hắn không hoàn toàn tin tưởng bất cứ ai. Nguyễn Đăng Giai tâng bốc Vĩnh Tường một cách quá đà. Vĩnh Tường thì vừa có tội lại vừa có công. Còn Lê Duy Cự, dù lời lẽ có vẻ trung nghĩa, nhưng ai biết được sau khi diệt được Vĩnh Tường, hắn có quay lại chống lại ta hay không?

Nhưng rồi, Tự Đức nhìn vào một câu trong bài hịch:

“…diệt trừ tên ‘Lê giả’ Vĩnh Tường, cứu lấy dân chúng lầm than, và giải thoát cho quan Khâm sai đại thần…”

Một tia sáng lóe lên trong mắt, Tự Đức hỏi các đại thần:

“Vĩnh Tường có công cứu giá, không thể không thưởng. Lê Duy Cự danh nghĩa diệt gian thần, phò trợ triều đình, cũng không thể không ghi nhận Các khanh nói xem, trẫm phải làm sao cho vẹn cả đôi đường, để thiên hạ không chê cười triều đình thưởng phạt bất minh đây?”

Cả Cơ mật viện sững sờ. Vẹn cả đôi đường? Vừa khen hổ, lại vừa thưởng sói? Đây là sách lược gì? Không đợi các đại thần kịp phản ứng, Tự Đức đã đưa ra quyết định, giọng nói đầy uy quyền:

“Truyền chỉ. Tạm thời công nhận quyền chỉ huy của Vĩnh Tường như đã định, khen ngợi công lao của y. Đồng thời, ra một chỉ dụ khác, nói rằng triều đình đã biết đến sự ‘trung nghĩa’ của Lê Duy Cự, khuyên răn hãy hết lòng ‘vì dân diệt gian’ sau này trẫm sẽ có ban thưởng xứng đáng.”

Xong nhìn về phía Bắc, ánh mắt sâu thẳm:

“Gửi mật chỉ cho Nguyễn Đăng Giai, cứ ‘án binh bất động’ ‘quan sát’ tình hình. Lại gửi một mật chỉ khác cho Trương Quốc Dụng. Nói với ông ta, cứ an tâm ‘dưỡng bệnh’. Trẫm muốn ông ta làm đôi mắt của trẫm ở đó, để xem màn kịch này sẽ diễn đến đâu.”

Các đại thần nghe xong, toàn thân toát mồ hôi lạnh, hiểu ra rồi. Nhà vua không muốn dẹp yên, ngài muốn cả hai bên phải tự tàn sát lẫn nhau. Triều đình Huế, dưới sự đạo diễn của một vị vua thâm sâu, đã không dập lửa. Thay vào đó, ngài lại quyết định “đổ thêm dầu” biến cả Bắc Hà thành một bàn cờ thí mạng, nơi tất cả các quân cờ đều nghĩ rằng mình đang được nhà vua ủng hộ, để rồi lao vào một cuộc chiến không khoan nhượng.

*

Tại thành Nam Định, Vĩnh Tường vừa cho treo đầu của vài tên “phản tặc” lên cổng thành để thị uy, thì sứ giả từ Kinh thành đã tới. Vĩnh Tường lập tức cho mở đại sảnh của trị sở, cho người lập hương án, y phục chỉnh tề, rồi đích thân đến phòng bệnh để “thỉnh” Khâm sai đại thần Trương Quốc Dụng cùng ra tiếp chỉ. Dù Trương Quốc Dụng vẫn còn rất yếu, phải có người dìu, Vĩnh Tường vẫn khăng khăng rằng “thánh ân của Hoàng thượng, không thể không đích thân đón nhận”.

Trước hương án nghi ngút khói trầm, Vĩnh Tường trịnh trọng quỳ xuống. Viên sứ giả, một viên quan thái giám trẻ tuổi của Nội các, cất giọng lanh lảnh đọc thánh chỉ. Khi nghe đến những lời “khen ngợi” công lao cứu giá và đặc biệt là việc được “tạm thời” trao cho toàn quyền chỉ huy quân đội ba tỉnh, Vĩnh Tường dập đầu xuống đất, giọng nói run run vì “xúc động”:

“Thần… thần tội đáng muôn chết, không dám nhận thánh ân. Tất cả là nhờ có hồng phúc của Hoàng thượng, uy danh của Khâm sai đại thần, thần mới may mắn lập được chút công lao nhỏ mọn. Thần xin tạ ơn Hoàng thượng! Tạ ơn Khâm sai đại thần!”

Nhưng trong lòng thầm reo hò, bản thân đã thắng, đã lật ngược được thế cờ! Nhưng trên mặt hắn lúc này, không có một chút đắc thắng, chỉ có sự khiêm tốn và lòng biết ơn vô hạn, cố diễn một vai trung thần quá hoàn hảo.

Sau nghi lễ, Vĩnh Tường ân cần dìu Trương Quốc Dụng trở về phòng bệnh, đích thân đắp chăn:

“Đại nhân cứ an tâm dưỡng bệnh. Mọi việc bên ngoài, đã có hạ quan lo liệu.”

Trương Quốc Dụng chỉ gật đầu yếu ớt, ánh mắt khép hờ.

*

Khi chỉ còn lại Vĩnh Tường và viên sứ giả, hắn ta mới ra hiệu cho một thuộc hạ. Tên thuộc hạ lập tức bưng ra một chiếc khay được phủ vải điều, trên đó là một nén vàng óng ánh. Vĩnh Tường nói, giọng thân mật:

“Công công đường xa vất vả, đây là chút lòng thành của hạ quan, gọi là tiền trà nước dọc đường. Xin công công vui lòng nhận cho.”

Viên sứ giả liếc nhìn nén vàng, rồi lại nhìn Vĩnh Tường, ánh mắt có chút dò xét, không vội nhận:

“Đề đốc quá khách khí rồi. Đây là bổn phận của nô tài.”

Vĩnh Tường cười:

“Công công, hạ quan biết ngài là người thân cận bên cạnh Hoàng thượng. Tình hình Bắc Hà rối ren, hạ quan ở xa, nhiều điều không thể tâu trình cặn kẽ. Sau này, mong công công ở trước mặt Hoàng thượng, nói giúp cho hạ quan vài lời tốt đẹp.”

Vĩnh Tường đã nói thẳng ra ý đồ. Viên sứ giả nghe vậy, lúc này mới mỉm cười, một nụ cười đầy ý nhị, không nói gì, chỉ khẽ gật đầu, rồi mới ra hiệu cho tiểu thái giám đi theo nhận lấy khay vàng:

“Đề đốc cứ yên tâm lo việc nước. Nô tài chỉ ở lại một lát rồi phải lập tức hồi kinh phục mệnh. Cáo từ.”

Sau khi tiễn viên sứ giả đi, nụ cười trên môi Vĩnh Tường lập tức tắt ngấm, thay vào đó là một vẻ lạnh lùng, tàn độc. Hắn đã có được thứ hắn muốn. Giờ là lúc bắt đầu màn kịch tiếp theo.