Chương 62 : Ngày Giỗ Họ Thường Niên Của Gia Tộc Họ Tô

Dinh Thự Tô Trung Từ.

Hôm nay, gia tộc họ Tô bày tiệc cúng giỗ trong nhà, những người họ hàng lớn bé trong dòng tộc họ Tô đều đến dinh thự rộng lớn của Tô Trung Từ để dự lễ cúng giỗ. Người người ra vào nườm nượp, ngựa xe đậu kín trước cổng dinh thự họ Tô. Con cháu họ Tô từ khắp nơi tụ tập về nhà của tộc trưởng Tô Trung Từ để dự lễ cúng ngày giỗ họ, trên xe ngựa của mỗi người đều mang theo lỉnh kỉnh đồ đạc, quà cáp chất kín cả xe. Lễ cúng ngày giỗ họ của vị quan Thái úy đứng đầu triều đình Đại Việt đông như trẩy hội.

Đất nước Đại Việt có mối quan hệ họ hàng, gia đình, dòng tộc tương đối ràng buộc khắng khít và phức tạp. Trong dòng tộc, họ hàng với nhau thì các gia đình gắn kết lại với nhau cực kỳ mạnh mẽ, sự đoàn kết gắn bó máu mủ ruột rà giữa những người chung huyết thống vô cùng lớn. Gia phả của những người Đại Việt được phân chia rất chặt chẽ, mỗi gia đình sẽ họp lại thành một ngành, mỗi ngành họp lại thành một họ, mỗi họ có một ông tổ chung.

Mỗi dịp lễ tết, cúng giỗ tổ tiên, người Đại Việt còn có thêm ngày giỗ họ, những vị tộc trưởng của các gia tộc phải đứng ra tổ chức cúng kiếng, còn con cháu trong gia tộc thì đều phải góp giỗ bằng hiện vật hoặc bằng tiền bạc, có thể bằng thịt cá, bánh trái, tùy theo hoàn cảnh gia đình của mỗi người, mỗi gia tộc. Chẳng hạn như ở gia tộc họ Tô này thì có tộc trưởng là Tô Trung Từ, người được nhận hương hỏa của tổ tông bao đời truyền lại, Tô Trung Từ phải có trách nhiệm và nghĩa vụ, cũng là vinh dự đứng ra tổ chức ngày giỗ tổ tiên tại dinh thự của mình.

Tô Trung Từ dẫn đầu những người trong gia tộc họ Tô đến trước bàn thờ tổ tiên được đặt nơi trang trọng nhất là chính giữa sảnh đường rộng lớn của dinh thự Tô Trung Từ. Tất cả mọi người con cháu trong dòng họ Tô đều tập trung tinh thần khấn vái. Bàn thờ tổ tiên của người Việt là nơi để tưởng nhớ những người đã mất đi trong gia tộc của mình. Ở hai bên bàn thờ có hai cây nến lớn là để tượng trưng cho mặt trời và mặt trăng, cây nhang đặt trên bát nhang cúng chính là sao trời, trên bát nhang có cây trụ để cắm nhang vòng tựa như càn khôn. Ngay sau bát nhang có một cái đỉnh ba chân, trên nắp đỉnh có hình con kỳ lân, con kỳ lân này có rất có ý nghĩa, bởi vì nó tượng trưng cho ý nghĩa sức mạnh tổ tiên dòng tộc biết được suy nghĩ của con cháu trong gia tộc mỗi khi đứng trước bàn thờ.

Tô Trung Từ lẩm rẩm khấn vái: “Con kính lạy chín phương trời, chư phật thập phương. Con kính lạy Đức hoàng Thiên hậu Thổ chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Đông trù tư mệnh Táo phủ Thần Quân. Con kính lạy các ngài Thần linh, thổ địa cai quản trong xứ này. Con kính lạy tổ tiên dòng tộc họ Tô. Thiết nghĩ vắng xa trần thế, không thấy âm dung. Năm qua tháng lại ngày húy lâm. Ơn võng cực xem bằng trời biển, nghĩa sinh thành không lúc nào quên. Càng nhớ công ơn gây cơ tạo nghiệp bao nhiêu, càng cảm thâm tình, không bề dãi tỏ. Ngày Cát Kỵ, hôm nay chúng con và toàn gia con cháu thành tâm sắm lễ, quả cau, lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án thành khẩn kính mời… Cúi xin linh thiêng giáng về linh sàng, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho con cháu an ninh khang thái, vạn sự tốt lành, gia cảnh hưng long thịnh vượng… Toàn thể gia tộc họ Tô, nam nữ đại tiểu đẳng lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì. Nếu có điều gì thiếu sót kính mong quý ngài bỏ qua cho sự ngu dốt của hậu sanh. Phục duy cẩn cáo!”

Tô Trung Từ khấn vái xong thì thực hiện đầy đủ lễ nghĩa tiếp theo của việc cúng lễ giỗ. Sau khi hoàn tất, Tô Trung Từ cho người bày tiệc, mọi người trong gia tộc nhập tiệc ăn uống no say, tiếng nói cười rộn ràng cả tòa dinh thự nguy nga tráng lệ. Tô Trung Từ lấy làm vui mừng trước sự phồn thịnh của gia tộc, con cháu đầy nhà, sung túc ấm no, càng thể hiện được cái khí khái của gia tộc họ Tô.

Tiệc rượu vừa tàn thì đến phần đối ẩm, trò chuyện tán gẫu với nhau giữa mọi người trong gia tộc mỗi dịp quây quần. Tô Trung Từ ngồi trên ghế thái sư to lớn được đặt chếch bên mé của bàn thờ tổ tiên, ghế thái sư được thiết kế to rộng, tay vịn uốn lượn, điêu khắc hoa văn đen bóng rất xứng với phong phạm của một vị Thái úy đứng đầu triều đình Đại Việt, dưới một người trên vạn người.

Người Việt thường đối ẩm, uống trà ăn bánh, trò chuyện với nhau trước bàn thờ cũng là một nét văn hóa đặc trưng truyền đời xưa nay. Bàn thờ phải được đặt ở nơi trang trọng nhất ở bậc thềm trên, ở bên dưới thì con cháu ngồi lại với nhau trò chuyện, tộc trưởng sẽ hỏi han mọi người trong gia tộc, thăm hỏi chuyện của mỗi người hoặc là yêu cầu người đứng đầu của mỗi ngành báo cáo lại những sự kiện lớn trong ngành, kể lại những công việc đã làm được, những khó khăn khúc mắc muốn đề đạt với tộc trưởng.

Tô Thái Úy vuốt râu cười sảng khoái, nhìn lướt qua những con cháu chủ chốt trong gia tộc họ Tô ở bên dưới. Tô Trung Từ cất tiếng sang sảng: “Hôm nay ta rất vui mừng khi thấy anh em con cháu trong gia tộc tụ hợp đầy đủ ở đây để tổ chức lễ cúng giỗ tổ tiên. Con cháu trong nhà đều nhớ về ông bà tổ tiên của dòng tộc là một sự hạnh phúc lớn lao. Điều ấy đáng mừng, đáng quý lắm thay.”

Tô Trung Từ nói tiếp: “Nhân dịp lễ cúng tổ tiên, có mâm ngũ quả trên bàn thờ trước mặt, những người lớn tuổi trong gia tộc thì ta không nói, ta chỉ hỏi lớp trẻ tuổi từ tam thập đổ về ở trong gia tộc đang ngồi tại đây. Những loại quả trên mâm ngũ quả có ý nghĩa như thế nào? Có ai biết hay không?”

Tô Trung Từ dõi mắt nhìn quanh, chờ mong những người trẻ tuổi trong gia tộc đứng lên trả lời được câu hỏi ấy. Tô Thái úy dự định sẽ có phần thưởng trọng hậu cho người có câu trả lời hay nhất nhưng đợi mãi hồi lâu vẫn không thấy ai đứng lên trả lời, Tô Thái úy bắt đầu ngầm tức giận trong lòng. Đúng lúc Tô Thái úy chuẩn bị bộc phát thì có một giọng nói vang lên.

“Bẩm nhạc phụ đại nhân, con xin được trả lời câu hỏi này.”