[Tiền truyện 32]: Just for fun(1)

Phần này, cùng mình nhìn lại lịch sử nước nhà qua góc nhìn hài hước, và đầy điều trùng hợp.

……

Bài 1: ĐỊNH MỆNH LẬP QUỐC VÀ VONG QUỐC

——-Nhà Tiền Lê: Thành lập nhờ hậu duệ hoàng tộc tiền triều nhỏ dại nên “được mọi người tôn lên làm vua”. Biến mất cũng vì hậu duệ hoàng tộc nhỏ dại nên một người khác họ “được mọi người tôn lên làm vua”.

( Nước Tống nghe tin vua Đinh Tiên Hoàng mất, chuẩn bị xâm chiếm, Đinh Toàn còn nhỏ. Thái Hậu Dương Vân Nga, Phạm Cự Lượng đã tôn lên làm vua, năm 980.

Lê Long Đĩnh mất năm 1009, con còn nhỏ. Lý Công Uẩn dưới sự ủng hộ của quần thần, nhà sư đã lên ngôi. Nhà Tiền Lê mất.)

——-Nhà Lý: Thành lập từ một người giữ chức “Điện tiền chỉ huy sứ”. Biến mất cũng từ một người giữ chức “Điện tiền chỉ huy sứ”.

( Lý Công Uẩn lấy con Lê Hoàn, được phong làm Điện tiền cận vệ. Dưới thời Lê Long Đĩnh có công hộ giá, được phong làm Điện Tiền chỉ huy sứ -chức chỉ dành cho hoàng thân, quốc thích.

Trần Thủ Độ sau khi Trần Tự Khánh chết, giữ chức Điện Tiền chủi huy sứ, đã ép Huệ Tộng nhường ngôi cho Lý Chiêu Hoàng, năm 1223. Sau đó thu xếp cho Lý Chiêu Hoàng lấy Trần Cảnh. Năm 1225, ép Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng. Nhà Trần thành lập.)

——-Nhà Trần: Thành lập nhờ làm ngoại thích. Biến mất cũng vì ngoại thích.

( Nhà Trần tiếm ngôi do một tay Trần Thủ Độ sắp xếp. Mà Trần Lý sinh ra Trần Tự Khánh, Trần Thừa và con gái Trần Thị Dung. Trần Thủ Độ là em họ của ba người con của Trần Lý. Trần Thừa sinh ra Trần Thái Tông Trần Cảnh, Trần Thủ Độ là chú họ của Thái Tông

Năm 1400, Hồ Quý Ly chiếm ngôi nhà Trần. Mà Hồ Quý Ly có hai người cô ruột là vợ của vua Trần Minh Tông, một người sinh ra vua Trần Nghệ Tông còn người kia sinh ra Trần Duệ Tông. )

——-Nhà Lê: Thành lập nhờ đánh đuổi “thiên triều”. Biến mất vì… mời gọi “thiên triều”.

( Năm 1427, Lê Lợi đuổi quân Minh ta khỏi bờ cõi. Ít lâu sau Trần Cảo chết. 15/3/1428, Lê Lợi lên ngôi. Nhà Lê Thành lập.

Sau khi quân Tây Sơn lui, Lê Chiêu Thống lên ngôi, nghe lời Hữu Chỉnh muốn tách riêng, sự việc lộ, Vũ Văn Nhậm ra Bắc giết Chỉnh. Lê Chiêu Thống nghe lời Chỉnh mà bỏ chạy khỏi Thăng Long, cầu viện quân Thanh. Nguyễn Huệ sau khi đả bại quân Thanh, năm 1789, quyết tâm phế nhà Lê. Nhà Lê chính thức mất.)

……..Nhà Mạc: thành lập bằng cách phế vua Lê, sau bị quân vua Lê (Trịnh) diệt

( Mạc Đăng Dung thành lập nhà Mạc khi ép vua Lê Cung Hoàng nhường ngôi 6/1527.

Sau nhiều năm trốn đất Cao Bằng, năm 1683, quân Lê Trịnh mở cuộc tấn công quyết định, quân Mạc tan vỡ hoàn toàn, Mạc Kính Quang lưu vong sang Miến Điện cùng đường phải tự sát.)

……Chúa Nguyễn lập nước nhờ quyền thần ( Đào Duy Từ) mất nước cũng vì quyền thần ( Trương Phúc Loan )

…….Họ Trịnh: Thành lập bởi chiêu bài phù Lê. Bại cũng bởi một người dựng chiêu bài phù Lê.

( Sau khi cùng Nguyễn Kim dựng kim bài ‘phù Lê diệt Mạc’ Trịnh Kiểm đã nắm toàn bộ quyền hành. Thành lập chế độ vua Lê, chúa Trịnh.

Giữa năm 1786 với một đội quân đông đảo, Nguyễn Huệ dưới sự tư vấn của Chỉnh, đã dâng lá cờ ‘ Phù Lê, diệt Trịnh’. Quân Trịnh bị quân Tây Sơn đánh bại và chúa Trịnh Khải phải chạy về phía bắc rồi sau đó bị bắt và tự vẫn. Tiếp sau là Trịnh Bồng bị diệt. Nhà Trịnh chính thức vong.)

——-Nhà Tây Sơn: Thành lập nhờ nội bộ tiền triều lục đục. Biến mất cũng vì nội bộ triều đình lục đục.

( Năm 1771, Nguyễn Nhạc khởi nghĩa. Lợi dụng nội bộ nhà Nguyễn lục đục, đã ủng hộ Nguyễn Phúc Dương. Chống lại phe Trương Phúc Loan, Nguyễn Phúc Thuần. Dân gian mới có câu: Binh triều là binh Quốc phó/

Binh ó là binh Hoàng tôn.

Từ khi Nguyêcn Huệ mất, Nguyễn Quang Toản bất tài, dẫn đến nội bộ lục đục, sức mạnh suy giảm. Cuối cùng là thất bại.)

…….Nhà Nguyễn: thành lập bằng cách đánh bại Tây (Sơn) mất nước vì bị Tây (Pháp) chiếm( cái này ai cũng rõ, mình không chú giải)

Bài 2: TRUYỀN THỐNG HÓNG CỦA DÂN TỘC VIỆT

Triều đình nhà Trần, nói theo tư tưởng ngày nay là “thân dân” còn theo tiêu chuẩn Nho gia như lời bàn của sử thần trong Toàn thư, thì nhiều việc… chả ra lễ pháp gì.

Đại Việt sử ký toàn thư chép về tang lễ vua Trần Nhân Tông như sau:

Hưng Long năm thứ 18 (1310) Phật hoàng Trần Nhân Tông băng.

Trước đó, linh cữu Nhân Tông tạm quàn ở điện Diên Hiền. Khi sắp đưa rước, đã đến giờ rồi mà quan lại và dân chúng còn đứng chật cả cung điện. Tể tướng cầm roi xua đuổi mà vẫn không giãn ra được. Vua cho gọi chi hậu thánh chưởng Trịnh Trọng Tử tới bảo:

“Linh cữu sắp đưa rồi mà dân chúng đầy nghẽn như vậy thì làm thế nào? Ngươi hãy làm cho họ tránh ra.”

Trọng Tử lập tức đến thềm Thiên Trì, gọi quân Hải Khẩu và quân Hổ Dực đến ngồi thành hàng trước thềm, sai hát mấy câu điệu Long Ngâm. Mọi người đều kinh ngạc, kéo nhau đến xem, cung điện mới giãn người, bèn rước linh cữu thượng hoàng về lăng Quy Đức.

Trọng Tử lo dọc đường thế nào cũng có chỗ cao thấp quanh co, nếu nghiêm túc im lặng, thì sợ có sự nghiêng lệch, nếu truyền gọi bảo ban thì lại e ồn ào, bèn đem những lời dặn về cách đi đứng dàn hàng, phổ vào khúc hát Long Ngâm, sai người hát lên để bảo nhau. Người thời ấy rất ca ngợi ông. Ý tứ khéo léo của ông đại loại như vậy. Vua gọi ông là con nhà trời, vì ông hiểu khắp mọi nghề, lớn nhỏ đều thạo, không việc gì là không biết.

Bài 3: BÍ QUYẾT NGOẠI GIAO TRƯỚC KẺ THÙ HÙNG MẠNH

1/ Thời Trần

Suốt ba thế hệ ông cháu Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông, trước và sau những lần chiến thắng Mông – Nguyên, trước những yêu sách quan trọng của nhà Nguyên, được họ lặp đi lặp lại nhiều lần, là vua Trần phải đích thân sang chầu. Vua Trần đều luôn lấy lý do sức khoẻ yếu để chối từ, dùng nhiều lời hoa mỹ ca ngợi sự “nhân đức” của vua Nguyên, rằng thì mà là nếu thần sang rồi lỡ chết dọc đường, thân hèn này tuy chả đáng gì, nhưng tổn hại phương danh “nhân đức” của bệ hạ thì ngại lắm…đại ý than rằng:

“Thần yếu đuối lắm, sợ chết lắm…”

Sự uyển chuyển trong ngoại giao của họ Trần khi đứng trước một kẻ thù hùng mạnh (Cả trước và sau khi chiến thắng) như thế nào, hãy đọc bản full HD không che trong sử sách để rõ hơn. Trong bài này, mình chỉ trích một đoạn nhỏ trong Nguyên sử:

“Xưa kia dụ sáu sự tình, đã được đặc xá. Còn lễ sang chầu, thì thần sinh trưởng ở thâm cung, không tập cưỡi ngựa, không quen phong thổ, sợ chết dọc đường. Em thần là thái úy trở xuống cũng đều thế cả.”

…..

Không biết ngoài thanh gươm truyền quốc, phải chăng Trần Thái Tông còn truyền lại một xấp thư in sẵn, con cháu chỉ việc đóng dấu tên rồi gửi. Mà cũng không biết Hốt Tất Liệt đọc cùng một nội dung phản hồi của 3 đời vua Trần từ năm này qua năm khác cảm giác thế nào.

2/ Thời Lê:

Giai đoạn Lam Sơn khởi nghĩa chống Minh, suốt ba thế hệ ông cháu Minh Thành Tổ, Minh Nhân Tông, Minh Tuyên Tông, mỗi lần Lê Lợi cần đình chiến để chiêu binh mãi mã, thể nào cũng gửi thư hứa hẹn:

“Chúng tôi đang chuẩn bị đầu hàng.”

Thấy Lê Lợi là người miền núi, chân chất ngây thơ, thua chạy đông chạy tây tội nghiệp, ông cháu nhà Minh đã thương cảm và tin tưởng, mòn mỏi chờ từ đời này sang đời nọ. Mà thật ra Lê Lợi cũng giữ lời. Tất cả là do quân Lê Lợi dùng voi, quân Minh thấy voi nên sợ hãi, tự giẫm lên nhau mà bỏ chạy, chứ quân họ Lê nào dám đánh gì ai. Minh Tuyên Tông thấy trong thư than thở vậy, rất cảm thông, đôi bên kết lại hoà bình như xưa.

Về sau, đến cháu Lê Lợi là Lê Thánh Tông, vua vẫn giữ truyền thống chân chất ngây thơ của họ Lê ngày cũ. Tiếc rằng có bọn tiểu nhân gian ác, ghen ghét tài thơ văn trác tuyệt của vua, thường vu cáo vua đánh nước nọ, chiếm nước kia, khiến vua phải tốn bao giấy mực với nhà Minh. Nước người ta ở đâu vua còn không biết, vậy mà họ lại vu cáo vua xâm lược, đúng là miệng lưỡi thế gian mà!

Nhật kí đế vương: Tôi đi khất hẹn – Lê Lợi.

“ Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm ùa về….

Buổi sáng mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh…..Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi lại đến khất hẹn việc Quy hàng.”

Bài 3: Cách cách triều đại Việt Nam thành lập công ty

1. Nhà Ngô

Sếp Ngô xuất thân thế gia, đẹp trai phong độ khó ai sánh được, lại chọn đúng bố vợ. Sếp Ngô trong thì trừ được tên phản bội Kiều Công Tiễn, ngoài thì quánh cho đối thủ Nam Hán sml. Sau khi khởi nghiệp thành công, đấu đá nội bộ xuất hiện, các con của sếp Ngô phải liên tục đi dọn bãi chiến trường của cấp dưới, đánh tới đâu sếp dọn tới đó, cho đến khi mất vẫn chưa dọn xong.

2. Nhà Đinh

Thuở nhỏ sếp Đinh sớm bộc lộ tố chất lãnh đạo. Lớn lên, sếp Đinh theo một sếp họ Trần trong 12 sứ quân, tận dụng lợi thế sẵn có do sếp Trần để lại, cộng với tài trí hơn người, sếp Đinh dọn dẹp sạch sẽ bãi chiến trường từ thời sếp Ngô. Khi sếp Đinh lên nắm quyền, áp dụng KPI triệt để, làm tốt sếp thưởng, làm dở sếp phạt, rạch ròi hết mức. Yên ổn xong nội bộ, sếp Đinh nghĩ ra định hướng hoạt động lâu dài cho công ty, mở rộng thị trường, xây dựng thương hiệu Đại Cồ Việt, chính thức mở ra một cuộc chiến thương hiệu dai dẳng với tổng công ty hãm tài Trung Hoa.

3. Nhà Tiền Lê

Xuất phát là cấp dưới của sếp Đinh, rút kinh nghiệm sếp Đinh không có phương án dự phòng người lãnh đạo nên out, sếp Lê sớm giao quyền cho các con để làm quen với công việc, sẵn phụ giúp sếp luôn. Thế nhưng các con sếp ai cũng tài giỏi và nhiều tham vọng, lại cho nắm quyền quá nhiều, dẫn tới đấu đá banh nhà lồng. Chắc sếp cũng không ngờ chính sách của mình lại bị phản dame như vậy.

4. Nhà Lý

Xuất phát là cấp dưới của sếp Lê. Trong lúc các con của sếp Lê đấu đá sml, sếp Lý chỉ ngồi hóng, ẩn mình chờ thời, tranh thủ sức mạnh của truyền thông xã hội, lại được nhân viên giỏi tham vấn và hỗ trợ nhiệt tình nên quá trình chuyển giao quyền lực diễn ra một cách êm thấm.

5. Nhà Trần

Xuất phát là cấp dưới của sếp Lý, rút kinh nghiệm từ sếp Lý, các sếp Trần tập trung mọi quyền lực, quản lý bằng dòng họ mà ít có lòng tin ở người ngoài. Ưu điểm của phong cách này là giải quyết công việc nhanh chóng, triệt để và thống nhất. Tuy nhiên, nhược điểm là tạo ra sự căng thẳng, áp lực đối với nhân viên, dẫn tới sự chống đối của cấp dưới. Và thực tế đúng là sếp Trần là bị sút văng khỏi vị trí bởi chính cấp dưới của mình.

6. Nhà Hồ

Xuất phát từ nhân viên của sếp Trần, sếp Hồ là con người của những cải cách, đổi mới và luôn khao khát chiến thắng. Sếp chạy quá nhanh, quá hăng hái, chạy tới mức nhân viên của sếp méo theo kịp, thậm chí còn chả hiểu nổi sếp đang làm gì. Kết quả nhân viên cảm thấy quá căng thẳng và sếp Hồ “đứt gánh giữa đường” bị tổng công ty hãm tài Trung Hoa chiếm thị phần suốt 20 năm cho tới khi sếp Lê giành lại thị trường.

7. Nhà Lê sơ

Các sếp Lê là kiểu có thể đồng hành trong gian đoạn đầu khởi nghiệp khó khăn, lãnh đạo rất tâm lý, đáng tin cậy và rộng lượng. Sếp có một tầm nhìn và truyền cảm hứng cho mọi nhân viên về tầm nhìn đó, để tất cả phát triển cùng nhau, nhưng khi đã thành công rồi thì chưa chắc theo được. Sếp Lê ưa soi mói, nghi kị và không cho nhân viên quá nhiều quyền lực.

8. Nhà Mạc

Xuất phát từ nhân viên của sếp Lê, sếp Mạc khởi nghiệp từ con số 0, đi lên từ từ bằng chính năng lực của mình, trải qua từ vị trí thấp nhất tới cao nhất. Sếp Mạc không câu nệ xuất thân, bằng cấp, hướng nhân viên suy nghĩ theo hướng tích cực nhất, khiến họ có động lực thể hiện năng lực. Cứ nhìn dàn nhân viên đi theo sếp Mạc là hiểu sếp thu hút thế nào.

9. Nhà Lê trung hưng

Thừa hưởng được danh tiếng từ nhà Lê sơ, nhưng đáng tiếc đa số sếp Lê trung hưng không có năng lực hay sự quyết đoán tối thiểu, dẫn tới tình trạng để nhân viên leo lên đầu lên cổ sếp ngồi.

10. Chúa Trịnh

Xuất phát từ nhân viên của sếp Lê, các sếp nhà Trịnh khởi nghiệp bằng chiến lược lợi dụng danh nghĩa của sếp Lê để tạo lập chỗ đứng cho mình. Thực tế đã chứng minh các sếp Trịnh có năng lực tốt hơn, có thể nói mọi thành tựu dưới thời sếp Lê là của sếp Trịnh. Thế nhưng làm thuê vẫn chỉ là làm thuê, các sếp Trịnh mãi mãi cũng không có được triều đại mang tên mình. Các sếp Trịnh có sự chịu đựng khác thường dù làm việc trong điều kiện bị khủng bố tinh thần trầm trọng, từ cấp trên (sếp Lê) đến đối thủ cạnh tranh (sếp Mạc, sếp Nguyễn) đều hăm he bật sếp.

11. Chúa Nguyễn

Xuất phát từ nhân viên của sếp Lê, các sếp Nguyễn là những người biết tận dụng sức mạnh của truyền thông để thu hút người tài, xây dựng thế lực riêng lẻ, đủ năng lực để cạnh tranh với sếp Trịnh. Nhờ sếp Trịnh ở miền Bắc mà các sếp Nguyễn thâu tóm công ty Chămpa không bị Tổng Công ty hãm tài Trung Hoa đe dọa.

12. Nhà Tây Sơn

Nổi bật nhất là sếp Quang Trung, nhân vật trung tâm của Tây Sơn, thu hút tất cả người giỏi về trợ giúp cho sếp, đồng lòng cống hiến vì mục tiêu chung. Sau này sếp Quang Trung mất, mặc dù ekip nhân sự còn nguyên, nhưng việc chỉ nhốt tất cả người giỏi vào một chỗ và không có ai đủ sức để lãnh đạo, đám người giỏi đó trở thành thảm họa. Kết cục nhà Tây Sơn đấu đá nội bộ, xuống dốc không phanh và bị đối thủ dứt điểm nhanh chóng.

13. Nhà Nguyễn

Được thừa hưởng những nhân viên giỏi và trung thành từ các chúa Nguyễn để lại, nên tỉ lệ nhân viên của sếp Ánh chuyển việc ngang xương khá thấp. Sếp Ánh không trực tiếp tham gia vào quá trình đưa ra quyết định mà đặt nhiều tín nhiệm vào đội ngũ nhân viên. Tuy nhiên sau đó sếp Nguyễn hợp tác với đối tác nước ngoài nhưng lại bị chơi đểu giành hết thị trường nội địa khiến công ty mất chỗ đứng sống lay lắt cho đến lúc bàn giao công ty cho team 2- 9.

P/s: Ngoài điểm giống nhau cùng là cấp dưới của các sếp trước thì vài sếp cũng có điểm chung là hốt con gái của sếp rồi thâu tóm từ từ (Lý Công Uẩn con rể Lê Đại Hành, Trần Cảnh con rể Lý Huệ Tông, Hồ Quý Ly con rể Trần Minh Tông, Nguyễn Huệ + Nguyễn Ánh con rể Lê Hiển Tông). Riêng trường hợp nhà Lý có sếp là nữ nên cố vấn Trần Thủ Độ cho Trần Cảnh cưới sếp rồi nhẹ nhàng giành quyền quản lý liền luôn.

Quan trọng là các sếp đều giầu ú ụ khi thành lập. Chứ không phải tay trắng khởi nghiệp.