Chương 64: Bóng Đen Bao Trùm Gia Định.

Xuyên Về Thời Tự Đức.

Tác giả: Lưu Huỳnh Phát.

Năm 1859, Gia Định vẫn là một trong những trung tâm kinh tế, chính trị và quân sự quan trọng bậc nhất của Đại Nam. Dưới bóng dáng của những dòng sông lớn như Bến Nghé, Đồng Nai, cùng với hệ thống kênh rạch chằng chịt, vùng đất này trở thành cửa ngõ chiến lược dẫn vào Nam Kỳ. Đây cũng là nơi hội tụ của nhiều hoạt động thương mại và quân sự, làm cho Gia Định trở thành một vị trí không thể thiếu trong sự nghiệp bảo vệ Đại Nam. Tuy nhiên, chính vì tính chiến lược của mình, Gia Định cũng trở thành mục tiêu nhắm tới của những kẻ thù phương Tây. Và khi cuộc chiến tranh xâm lược của Pháp bắt đầu, Gia Định là nơi đầu tiên chịu ảnh hưởng, mở ra một giai đoạn căng thẳng chưa từng có trong lịch sử đất nước.

Những ngày đầu năm 1859, không khí tại Gia Định trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết. Những dấu hiệu bất thường ngày càng trở nên rõ rệt hơn, làm cho người dân nơi đây không khỏi lo lắng. Những tàu thuyền lạ từ phương Tây xuất hiện ngày càng nhiều, đặc biệt là những chiếc tàu buôn mang cờ ngoại quốc. Chúng thường xuyên neo đậu ở các cửa sông, thậm chí có những lúc tàu thuyền này đi sâu vào các nhánh sông nhỏ, nơi mà người dân ít khi nhìn thấy những chiếc tàu to lớn, nguy hiểm ấy. Những thương nhân và những kẻ lạ mặt, dù mang vẻ ngoài bình dị, nhưng thực chất là những kẻ xâm nhập đang âm thầm thăm dò, chuẩn bị cho một âm mưu lớn lao hơn.

Giữa không khí đó, những lời đồn đại bắt đầu lan truyền khắp nơi, từ các khu chợ cho tới các làng xóm xa xôi. Những chiếc tàu ngoại quốc không chỉ đơn thuần chở hàng hóa, mà dường như còn đang nghiên cứu, dò xét những vị trí quan trọng của quân đội Đại Nam. Họ thậm chí có những cuộc gặp gỡ bí mật với những kẻ lạ mặt, và chỉ sau đó, những cuộc thảo luận này mới bắt đầu được hé lộ ra ngoài qua những lời kể của những người chứng kiến.

Một buổi chiều, tại một cuộc họp làng, giữa những người dân của một vùng ngoại ô Gia Định, một người lái thuyền tên Lâm đứng lên với vẻ mặt lo lắng. Giọng nói của hắn vang lên giữa không gian nặng nề:

– Tôi thấy chúng cứ lượn lờ ngoài cửa sông, lúc thì chở hàng hóa, lúc thì chẳng làm gì cả. Có hôm, họ cho người lên bờ, dò hỏi đường đi tới kho lương và đồn bốt của quân ta. Tôi nghĩ chúng đang nghiên cứu, tìm cách thăm dò quân ta.

Lời nói của Lâm khiến không khí trong phòng trở nên căng thẳng ngay lập tức. Những người dân có mặt đều trao đổi ánh mắt lo lắng. Họ chưa bao giờ thấy tình hình trở nên nghiêm trọng như vậy. Những nghi ngờ về sự hiện diện của quân Pháp ngày càng lớn dần trong lòng họ. Họ biết rằng, dù có muốn hay không, những dấu hiệu này không thể chỉ là những sự trùng hợp ngẫu nhiên. Đó là những tín hiệu mà mỗi người dân Gia Định đều phải chú ý, vì nó báo hiệu một điều không may mắn.

Trong khi đó, những hình ảnh về các thương nhân người Pháp ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các khu chợ của Gia Định. Họ là những người có vẻ ngoài bình thường, ăn mặc giản dị, nhưng thực tế dưới lớp vỏ bọc ấy, họ chính là những người mang theo sứ mệnh thăm dò và tìm hiểu tình hình của quân đội Đại Nam. Họ không chỉ đi lại khắp các tuyến đường, mà còn tìm cách tiếp cận với những người có vai vế trong xã hội để thu thập thông tin, nắm bắt được các vị trí chiến lược, đồng thời xác định rõ các tuyến đường quan trọng mà quân đội Đại Nam đang bảo vệ.

Giữa những lo âu không ngừng ấy, Phạm Thế Hiển người đứng đầu phòng thủ Gia Định, quyết định gửi một bức thư khẩn cấp về triều đình. Trong thư, ông mô tả tỉ mỉ về tình hình căng thẳng tại Gia Định, về sự xuất hiện ngày càng nhiều của những tàu chiến lạ, đặc biệt là tàu Pháp. Ông cũng báo cáo rằng tinh thần của quân đội đã bắt đầu dao động, lòng dân thì hoang mang, và sự kiên cường trong việc bảo vệ thành trì đang dần suy yếu. Bức thư của ông không chỉ là lời cảnh tỉnh mà còn là một lời kêu cứu khẩn thiết, gửi đến triều đình một tín hiệu rõ ràng rằng Gia Định đang đứng trước một nguy cơ lớn lao.

Triều đình Đại Nam ngay lập tức triệu tập một cuộc họp khẩn cấp để bàn về tình hình. Các đại thần đều nhận định rằng Gia Định không chỉ là một cửa ngõ quan trọng, mà còn là một yếu tố quyết định trong cuộc chiến với người Pháp. Nếu Gia Định thất thủ, toàn bộ Nam Kỳ sẽ rơi vào tay kẻ thù, và nguy cơ mất cả đất nước là điều không thể tránh khỏi. Nguyễn Tri Phương, người tướng lão luyện với nhiều năm kinh nghiệm chiến trận, là một trong những người phát biểu mạnh mẽ nhất:

Gia Định không chỉ là cửa ngõ của Nam Kỳ mà còn là mạch máu của toàn bộ khu vực này. Nếu chúng ta để mất Gia Định, không chỉ Nam Kỳ, mà cả đất nước sẽ rơi vào tay kẻ thù. Đây là trận chiến quyết định sự tồn vong của Đại Nam.

Sau nhiều cuộc thảo luận căng thẳng, triều đình quyết định điều hai vị tướng tài ba xuống Gia Định để củng cố phòng thủ. Võ Duy Ninh và Vũ Thực là những người được chọn, cả hai đều là những chiến lược gia xuất sắc, đã trải qua nhiều trận đánh lớn và mang lại chiến thắng. Hy vọng cuối cùng của triều đình đặt cả vào họ, và hai vị tướng này sẽ là những người làm nên thay đổi trong cuộc chiến sinh tử này.

Khi Võ Duy Ninh và Vũ Thực đặt chân đến Gia Định, họ đã ngay lập tức bắt tay vào công việc. Được trang bị kiến thức quân sự sâu rộng, họ không chỉ tập trung vào việc củng cố các công sự phòng thủ mà còn phải tái đánh giá toàn bộ hệ thống quân sự và chiến lược của vùng đất này. Chuyến khảo sát của họ không chỉ dừng lại ở những bức tường vôi vữa đơn giản, mà họ còn phải xem xét các tuyến đường vận chuyển, những khu vực quân đội đóng quân và các vị trí chiến lược dọc các con sông lớn.

Tại đồn Chí Hòa, một trong những vị trí phòng thủ quan trọng của Gia Định, Võ Duy Ninh đứng trước một tấm bản đồ lớn, mắt ông ánh lên sự sắc bén, chỉ tay vào các vị trí dọc sông Sài Gòn và Đồng Nai. Ông lên tiếng với giọng nói đầy nghiêm nghị:

– Nếu kẻ địch quyết định tấn công, chúng sẽ lợi dụng đường sông để tiếp cận. Các cửa sông, các bến cảng phải được bảo vệ nghiêm ngặt. Chúng ta không thể để tàu chiến của Pháp tiến vào gần được. Để đảm bảo an toàn, chúng ta cần lập thêm các chướng ngại vật, sử dụng cọc gỗ, xích sắt để ngăn chặn tàu địch.

Vũ Thực, người với kinh nghiệm bày binh bố trận lâu năm, ngay lập tức bổ sung thêm:

– Không chỉ bảo vệ mặt sông, chúng ta còn phải xây dựng một hệ thống phòng thủ liên hoàn giữa các đồn bốt. Nếu một đồn bị tấn công, các đồn khác phải có khả năng tiếp ứng ngay lập tức. Chúng ta không thể để địch dễ dàng chiếm được một cứ điểm rồi từ đó làm bàn đạp tấn công vào các vị trí khác.

Những lời của Vũ Thực như một mệnh lệnh, yêu cầu tất cả các chỉ huy phải hành động ngay lập tức. Mọi công việc được triển khai nhanh chóng và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các đồn bốt. Các bức tường phòng thủ được gia cố, đại bác được bố trí tại những vị trí chiến lược, sẵn sàng đối phó với mọi tình huống có thể xảy ra. Những binh sĩ tinh nhuệ nhất được cử đi tuần tra ngày đêm, bảo vệ từng lối vào và các con đường trọng yếu dẫn vào thành phố.

Dưới bàn tay của Võ Duy Ninh và Vũ Thực, Gia Định bắt đầu thay đổi. Các đồn bốt không còn chỉ là những công trình thô sơ, mà giờ đây chúng trở thành những pháo đài kiên cố, đầy sức mạnh. Mỗi đêm, ánh sáng từ những ngọn đèn dầu lại lung linh trên các con đường, còn tiếng bước chân của những binh lính tuần tra không ngừng vang vọng trong không gian tĩnh lặng.

Tuy nhiên, dù có những nỗ lực không ngừng của chính quyền và quân đội Đại Nam, người dân Gia Định vẫn không thể hoàn toàn yên tâm. Dù các công trình phòng thủ được củng cố, nhưng bóng đen của kẻ thù vẫn luôn lởn vởn trong tâm trí của họ. Mọi người đều cảm nhận được mối đe dọa ngày càng gần. Những gì đang diễn ra tại Gia Định không chỉ là những cuộc tập trận, mà là cuộc chiến sinh tử quyết định sự tồn vong của đất nước.

Trong không khí căng thẳng của Gia Định, người dân không ngừng bàn tán về những đồn đoán liên quan đến cuộc tấn công có thể xảy ra. Những cơn gió mang theo tiếng rì rầm của các cuộc trò chuyện, mỗi câu nói đều thấm đẫm lo âu. Dù cho cuộc sống có diễn ra như bình thường, trong sâu thẳm lòng mỗi người đều có cảm giác như đang đứng trên bờ vực, chờ đợi một điều gì đó sẽ đến bất ngờ. Họ nghe kể về những chiếc tàu chiến của người Pháp, những chiếc tàu lớn với những khẩu đại bác có thể bắn xa hàng dặm, họ nghe về những bóng dáng người lạ mặt, những người không phải dân bản địa đang lặng lẽ đi qua các khu phố, dò hỏi, lén lút quan sát.

Giữa những lo âu, trong một ngôi làng nhỏ ngoại ô Gia Định, một buổi họp làng được tổ chức. Ngôi nhà cổ với mái ngói rêu phong, tường vôi đã ngả màu theo thời gian, trở thành nơi mọi người tụ họp bàn bạc. Không khí trong phòng đặc quánh, lạ lùng như thể thời gian đứng lại, không ai dám cất lời, tất cả đều im lặng chờ đợi.

Một cụ già tóc bạc phơ ngồi gần cửa, đôi mắt mờ đục nhìn xa xăm. Giọng nói của cụ, dù yếu ớt, vẫn khiến mọi người trong phòng phải dừng lại lắng nghe.

Cụ già lên tiếng, vẻ mặt đầy lo âu, giọng run rẩy như thể mỗi lời nói đều chứa đựng một phần nỗi sợ hãi đã bao lâu cất giữ trong lòng:

– Nghe nói tàu Tây có đại bác bắn xa hàng dặm. Nếu chúng tấn công, liệu chúng ta có giữ được đất nước không?

Câu hỏi của cụ như một vết cắt nhẹ vào không khí nặng nề ấy. Mọi người trong phòng đều im lặng, không ai dám trả lời ngay lập tức. Những ánh mắt ngờ vực và lo lắng trao đổi với nhau, tất cả đều tự hỏi, nếu kẻ thù thật sự đến, họ sẽ làm gì để bảo vệ đất nước này, quê hương này?

Một chàng thanh niên, khỏe mạnh và cương trực, ngồi ở góc phòng, đôi mắt sắc bén nhìn vào cụ già, rồi nhìn khắp những người ngồi xung quanh. Cậu đứng dậy, ánh mắt rực sáng như ánh mặt trời xuyên qua đám mây đen. Cậu đi đến gần cụ già, rồi nói với giọng đầy quả quyết:

– Cụ yên tâm. Quan quân đã chuẩn bị kỹ lưỡng, chúng ta sẽ không để mất nước vào tay giặc.

Cậu thanh niên nói xong, tay vỗ nhẹ lên vai một người bạn ngồi gần, như muốn tiếp thêm niềm tin cho mọi người trong phòng.

Những lời nói của cậu thanh niên như ngọn lửa nhỏ bùng lên giữa đêm tối. Người dân trong làng, dù lòng còn thấp thỏm, nhưng họ bắt đầu cảm nhận được sự ấm áp từ niềm tin vào một tương lai không còn sợ hãi. Một vài người bắt đầu đứng dậy, lặng lẽ nhìn nhau, rồi lại tiếp tục công việc của mình, như thể họ biết rằng nhiệm vụ của mình, dù nhỏ bé, cũng góp phần vào cuộc chiến quan trọng này.

Nhưng những suy nghĩ của cậu thanh niên cũng không thể xua tan được sự căng thẳng trong lòng từng người dân nơi đây. Mỗi đêm, khi bóng tối bao phủ lên thành phố, ai cũng có cảm giác như chiến tranh đã đến rất gần, như những đám mây đen đang tụ lại phía chân trời, che khuất ánh sáng hy vọng.

Khi người dân Gia Định vẫn miệt mài góp sức cho công cuộc chuẩn bị phòng thủ, thì phía bên kia, người Pháp cũng không ngừng âm thầm triển khai những kế hoạch chiến lược của mình. Họ biết rằng không thể tiến hành một cuộc tấn công mà thiếu thông tin chính xác về tình hình trong nước. Những sĩ quan của họ, khéo léo cải trang thành những thương nhân, đã lặng lẽ xuất hiện tại các khu chợ lớn, tiếp cận những người dân và các nhà buôn, nhằm thu thập tin tức. Những lời mời mọc nhẹ nhàng, những cuộc trò chuyện vô hại, tất cả đều là những mánh khóe để moi thông tin về kho lương thực, đường đi lối lại, cũng như các tuyến đường thủy quan trọng.

Một ngày nọ, tại Gia Định, Léonard Rivière, cải trang thành một thương nhân từ phương xa,l bước đi giữa những gian hàng buôn bán nhộn nhịp. Ánh mắt của hắn ta lén lút quan sát từng người, mỗi hành động của hắn đều có mục đích. Hắn ta tiến lại gần một người buôn lương thực trung niên, vẻ ngoài có phần rụt rè nhưng lại đầy mưu mẹo. Léonard mỉm cười, nở một nụ cười nhẹ nhàng, nhưng trong ánh mắt đó lại có một tia lạnh lùng, như một con sói đang rình rập con mồi.

Rivière hỏi, giọng nói trôi chảy, nhưng lại pha chút ngọt ngào như muốn lấy lòng đối phương:

– Anh bạn, tôi nghe nói khu vực này có nhiều kho lương lớn. Nếu tôi muốn mua gạo số lượng lớn, anh có thể chỉ tôi đến chỗ đáng tin cậy không? –

Người buôn lương thực do dự, ánh mắt liếc nhìn xung quanh, như thể đang cân nhắc giữa lòng tham và sự thận trọng. Sau một hồi im lặng, ông ta mới trả lời, nhưng giọng nói đầy ẩn ý,:

– Chuyện này nhạy cảm lắm, tôi không tiện nói. Nhưng nếu cậu thực sự cần, hãy tìm cách gặp quan phủ. Họ có thể cung cấp cho cậu thông tin về các kho lương lớn.

Rivière cười nhẹ nói lời cảm ơn rồi rời đi. Trong đầu hắn, những thông tin vừa thu thập được đã sắp xếp lại rõ ràng, và hắn biết rằng những manh mối này sẽ giúp ích cho cuộc chiến của quân Pháp.

Tại đồn Thủ Thiêm, trong khi những sự kiện trên diễn ra âm thầm, lính tuần tra đang thực hiện nhiệm vụ bảo vệ bến cảng. Một chiếc tàu thuyền lạ xuất hiện gần khu vực này. Những người lính vốn dĩ quen thuộc với mọi con tàu qua lại, lập tức cảm thấy có điều gì đó không ổn. Họ chặn lại và yêu cầu kiểm tra tàu. Khi bị hỏi, những người trên tàu tự nhận là thương nhân, nhưng hành động lén lút của chúng khiến các lính gác không thể không nghi ngờ. Sau khi kiểm tra kỹ lưỡng, các lính gác phát hiện trong tàu có một bản đồ vẽ tay, chi tiết các tuyến đường sông và vị trí một số đồn bốt của Đại Nam. Thông tin này ngay lập tức được gửi lên cho Võ Duy Ninh và Vũ Thực.

Tại phòng chỉ huy, Võ Duy Ninh nhận được báo cáo từ các lính gác. Những dòng chữ trên tờ giấy khiến ông căng thẳng, nhưng cũng không khỏi tức giận. Quân Pháp đã bắt đầu hành động. Võ Duy Ninh nắm chặt tay lại, những ngón tay siết chặt như thể muốn nghiền nát mọi âm mưu của kẻ thù.

Võ Duy Ninh nói, giọng đầy giận dữ:

– Chúng đã bắt đầu lộ rõ âm mưu. Chúng ta không thể chần chừ nữa. Hãy tăng cường tuần tra, và bất cứ tàu thuyền nào khả nghi phải bị kiểm tra ngay lập tức. Không để chúng lọt lưới.

Vũ Thực đứng im lặng, ánh mắt sắc bén như lưỡi dao, nhìn vào bản đồ trên bàn. Cuối cùng, ông cũng lên tiếng, nhưng giọng nói của ông trầm tĩnh và đầy lý trí:

– Không chỉ thế, chúng ta phải chuẩn bị cho mọi tình huống. Địch không dễ dàng từ bỏ đâu. Nhưng ta tin rằng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, chúng ta đủ sức khiến chúng phải trả giá.

Hai người đứng im lặng, ánh mắt không rời khỏi bản đồ chiến sự. Những đường vẽ trên đó như những con đường của chiến tranh, u ám và đầy nguy hiểm. Bên ngoài, tiếng trống canh vang lên đều đặn, như một lời nhắc nhở rằng bóng đen chiến tranh đã lướt qua cửa ngõ. Những chiếc bóng của chiến tranh không còn xa vời nữa, chúng đang đến rất gần, và họ biết không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chiến đấu đến cùng.