Chương 724: Sứ quân cuối cùng

Trưa ngày 6 tháng 9 năm Thiên Đức 35 trời quang mây tạnh có nắng to. Buổi chiều trời bỗng kéo mây mù, đổi gió, đến chập tối lác đác mưa. Đầu giờ Tý, trời đổ mưa nặng hạt.

Mưa lớn đến gần trưa hôm sau mới ngớt, mực nước các sông dâng cao. Khâm Thiên Giám tấu rằng cơn mưa lớn hơn dự kiến, một khi nước từ thượng nguồn đổ về khả năng gây ngập lụt diện rộng. Lý Thiên Bình tin lời, truyền các doanh đóng gần sông Hát Giang, Đỗ Động, Tích Lịch tìm chỗ cao ráo tạm đứng chân.

Đêm ngày 7, nước thượng nguồn đổ về sông Đỗ Động. Gặp phải con đê chắn ngang hạ du, dòng chảy ùn lại, tràn qua những mương dẫn dẫn vừa mới đào. Trời sáng rõ, bốn bề đâu đâu cũng lênh láng nước. Tại trấn Bảo Đà, hữu ngạn sông Đỗ Động, nước lụt gần đầu gối. Thành Bảo Đà bên bờ đối diện cũng ngập trắng xoá. Hộ thành hào ngoài thành chằng thể trông thấy bằng mắt thường. Quá trưa ngày 8, cửa Đông thành Bảo Đà ngập quá đầu gối trong khi ở cửa Tây có nhiều chỗ nước ngập ngang bụng. Nhận thấy mực nước dâng cao như vậy là đủ, Thiên Bình hạ lệnh xả bớt nước. Lại truyền quân thuỷ bộ khởi sự đầu giờ Thìn ngày mùng 9.

Phùng Hiền giao nhiệm vụ cho bọn Trần Ứng Long, Trần Công Mẫn mỗi người dẫn 400 quân, dùng các loại thuyền nan, thuyền độc mộc chia làm hai mũi, từ bản doanh bộ quân cùng tiến vào trấn Bảo Đà. Quân Đỗ Động Giang giữ ngoài trấn không có mấy thuyền, lại không có chuẩn bị với tình huống ngập lụt, lội nước bỏ chạy về hướng Bắc. Nhờ vậy Trần Công Mẫn, Trần Ứng Long vào trấn như chỗ không người.

Cùng thời gian này, Phùng Nguyên Hoàn thống lĩnh 500 quân trang bị nhẹ, cùng xuất phát từ bản doanh bộ quân di chuyển trên 50 chiến thuyền nhỏ ngược dòng Đỗ Động. Đỗ Thục trông thấy đoàn thuyền từ xa, đoán rằng Thiên Đức muốn chia cắt thành Bảo Đà với trấn bên sông bèn truyền quân pháo trên mặt thành cũng như mấy gò cao ngoài thành quyết sẵn sàng khai hoả. Lại sai sĩ tốt dùng các loại thuyền lớn nhỏ hiện trưng dụng được phối hợp với quân pháo chặn đánh Phùng Nguyên Hoàn. Hoàn sai quân chèo thuyền chậm, có ý đợi. Chờ quân Đỗ Động Giang từ cửa Đông thành Bảo Đà chèo thuyền ra chặn đánh liền chuyển hướng sang mé tả vào trấn Bảo Đà. Quân Đỗ Động Giang chèo thuyền đuổi theo. Cuộc thuỷ chiến bất đối xứng giữa 500 quân của Phùng Nguyên Hoàn với khoảng 1000 quân Đỗ Động Giang diễn ra trong hơn 1 canh giờ ở rìa mé Tây trấn Bảo Đà. Cuộc thuỷ chiến không ác liệt, nó chẳng khác trò mèo vờn chuột là bao. Hai bên đuổi qua đuổi lại quanh những bụi tre, ngôi nhà, chuồng trâu… ngập nước. Vũ khí hai bên sử dụng chủ yếu là nỏ. Tuy binh lực ít hơn nhưng quân Thiên Đức lại có hoả hổ cá nhân khiến nhiều sĩ tốt Đỗ Động Giang phải nhảy xuống nước bỏ chạy. Bên cạnh đó, nhiều thuyền cỡ trung của Đỗ Động Giang không thể di chuyển ở nơi nước chỉ ngập đến ngang bụng, đành phải vờn vòng ngoài, đôi khi mắc cạn.

Đỗ Thục đứng trên thành trông về phía trấn lấy làm sốt ruột. Đến cuối giờ Tỵ lại trông thấy gần hai mươi khinh thuyền Thiên Đức ngược dòng. Khác với Phùng Nguyên Hoàn, số khinh thuyền do Phùng Thanh Hoà chỉ huy tiến đến quãng ngang cửa Đông thành Bảo Đà mặc Cự thạch pháo bắn chặn. Đỗ Thục sai quân đánh trống, thu binh đang giao tranh trong trấn về thành. Phùng Nguyên Hoàn nghe tiếng trống, thấy đối phương rút về thành liền truyền lệnh bám đuổi. Phùng Thanh Hoà chặn lối về thành, Phùng Nguyên Hoàn đuổi đằng sau, ba quân hò reo rất hăng. Cuộc hỗn chiến diễn ra ngay trên quãng sông, nơi trước khi ngập vốn là bến đò dẫn vào cửa Đông thành Bảo Đà. Cự thạch pháo Đỗ Động Giang không thể chi viện, bộ quân lại càng không thể.

Vừa lúc ấy quân Thiên Đức ở mé Tây và Tây Nam thành tổ chức tấn công. Bấy giờ Đỗ Thục mới nhận ra ý đồ của Thiên Đức, muốn dụ Thục đem thuyền ra khỏi thành. Quân thuỷ bộ Thiên Đức chia thành các đơn vị cấp trung đội chừng ba mươi người nhất loạt công thành. Mỗi trung đội lội nước đẩy một bè tre lớn đặt thần công và cơ số đạn.

Cự thạch pháo trong thành Bảo Đà bắn ra trong vô vọng. Tướng sĩ trấn thành xuống tinh thần và bắt đầu rời bỏ vị trí khi những họng thần công cất tiếng.

Trời có mưa nhỏ, sập tối nhanh.

Quân có thuyền Đỗ Thục từng gọi về đã chạy lên hướng Bắc, chỉ có hơn chục thuyền vào được thành.

Trong thành nước ngập.

Đỗ Thục liệu thế khó giữ được thành đến sáng hôm sau bèn sai thân tín đưa gia quyến lên thuyền rời thành qua lối cửa Bắc. Bản thân Đỗ Thục và Đỗ Hoàng Nhan cũng lên hai thuyền khác nhau lần lượt rời thành lúc trời vừa tối cùng đám hộ vệ. Quân Đỗ Động Giang chưa biết chủ tướng rời thành, vẫn cự đến gần nửa đêm cho đến khi cánh cổng kiên cố phía Đông thành Bảo Đà bị súng thần công phá hòng. Phùng Thanh Hoà, Phùng Nguyên Hoàn, Trần Ứng Long và Trần Công Mẫn lần lượt dẫn quân chèo thuyền vào chiếm thành.

Phùng Nguyên Hoàn lần mò trong đêm tối chiếm giữ được cửa Bắc. Phùng Thanh Hoà trấn cửa Đông. Trần Ứng Long chiếm một đoạn tường thành lấy chỗ bắn pháo hiệu trong khi Trần Công Mẫn mở cửa Tây thành cho đại quân tràn vào. Quân Thiên Đức bắt được gần nghìn con chiến mã do Đỗ Thục bỏ lại.

Tiếng súng thần công đì đùng kèm tiếng súng hoả mai đì đọp thị uy lẫn trong tiếng hò ba quân.

Quân Đỗ Động Giang tan hàng mạnh ai nấy lội nước bỏ chạy trong đêm tối. Quân Thiên Đức không truy.

Sớm hôm sau, Yết Kiêu nhận lệnh dẫn theo 1500 quân thuỷ từ cửa Đông thành Bảo Đà ngược dòng Đỗ Động hơn chục dặm thì ngoặt sang trái, tiến vào cánh đồng ngập nước, bỏ lại thuyền tiến chiếm mấy doanh còn lại của Đỗ Động Giang. Tướng chỉ huy các doanh đã chạy, phần lớn sĩ tốt trấn doanh trông thấy Yết Kiêu kéo quân đến đều hạ giáo xin hàng. Họ không biết chạy đi đâu vì gia quyến còn ở thành Bảo Đà, trấn Bảo Đà hoặc phụ cận.

Biết Đỗ Thục chạy lên hướng Bắc, Lý Thiên Bình treo thưởng hậu cho ai bắt giữ được. Những ngày sau đó quân Thiên Đức trấn tại huyện Sơn Lăng bắt giữ nhiều tàn quân Đỗ Động Giang. Gia quyến họ Đỗ hầu hết bị thổ binh Mường Động bắt ở thượng nguồn Hắc Giang song Đỗ Thục và con trai Đỗ Hoàng Nhan bóng chim tăm cá cùng dăm chục thuộc hạ thân tín.

Mặc dù đánh chiếm được Đỗ Động Giang trong thời gian hơn 1 tháng với thương vong ít nhưng không bắt được Sứ tướng, lại không tìm được Trữ quân, chỉ bắt giữ được một số hoàng tộc thân tích cùng gia quyến Đỗ Sứ tướng nên khi luận công ban thưởng, Lý Hoàng hậu cùng các tướng lĩnh chỉ huy cuộc chinh phạt không được ghi công trạng. Trái lại, Yết Kiêu, Phùng Hiền và nhiều người khác bị Vạn Thắng vương trách cứ vì khinh suất trong hành động, phối hợp giữa các đạo binh chưa nhuần nhuyễn.

Bên cạnh đó, kế đắp đập ngăn nước, đổi dòng chảy chiếm thành tuy được xem là diệu kế song làm gấp, khiến hoa màu của dân Đỗ Động bị ngập úng, hư hại nhiều. Trừ Lý Hoàng hậu đang mang thai thì tất cả tướng lĩnh tham gia đều bị cắt ba tháng bổng lộc, giao trấn nhậm, tái thiết Đỗ Động Giang.

Lý Hoàng hậu nghe đọc thư trách xong liền bảo với chúng tướng:

– Người đoán bị tính kế nên vẫn giận, thật nhỏ mọn. Người ta lấy cả xứ chỉ hơn một tháng. Bản thân mình mấy tháng cù cưa với đám họ Ngô thì ai trách? Hừ!

Chúng tướng liếc mắt nhìn nhau lắc đầu.

Thiên Bình bèn tự tay biên thư gửi Vạn Thắng vương, hạn cho ngày 10 tháng 10 nếu vẫn chưa hồi kinh thì không cần phải về nữa. Sai Lý Nhân Nghĩa đem thư, Thiên Bình dặn thêm:

– Nhà của người mà người cứ không về thì cầm binh đánh đấm đến già luôn đi. Ta không quản.

Rồi vùng vằng bỏ đi. Chúng tướng ngồi lại bàn bạc. Lý Nhân Nghĩa nói:

– Lệnh ông chẳng bằng cồng bà! Bọn bề tôi chúng ta theo lệnh hành sự chứ nào dám tính kế. Làm chủ kinh sư mấy tháng mà Đại Vương vẫn chưa về cũng chẳng nên. Hoàng hậu dẹp Đỗ Động Giang chẳng được khen mà lại bị trách đâm dỗi cũng lẽ thường thôi.

Yết Kiêu mấy lần định nhờ Lý Nhân Nghĩa chuyển lời, nói Trữ quân đã ngủ với cá nhưng đám Trần Công Mẫn, Trần Ứng Long một mực khuyên. Để khi nào gặp trực tiếp, chờ Vạn Thắng vương vui vẻ hãy thành thật.

– Trong quân có giám quân, lại có quân báo nên chẳng gì giấu được. – Yết Kiêu than. – Ngẫm lúc ấy ta cũng giận quá.

Nay Lý Nhân Nghĩa đi báo cáo, Yết Kiêu rỉ tai:

– Thần phi bận trăm công nghìn việc. Theo tôi thấy… ngài nên vời Thần phi cùng đi Hoa Lư một phen. Tôi có chuyện này muốn nhờ.

Lý Nhân Nghĩa nghe xong mặt liền biến sắc, trách:

– Sao tướng quân lại để cớ sự như vậy? Bảo sao Đại Vương nhấn mạnh việc tướng quân hành sự cẩu thả.

Yết Kiêu gãi đầu cười ngượng:

– Sự đã rồi! Vả lại đem hắn về thành có khi lắm chuyện, lại nuôi báo cô. Trừ là hơn.

Lý Nhân Nghĩa tặc lưỡi:

– Chuyện này đúng là Thần phi nói một lời là xong. Nhưng mà… tướng quân sao không tự mở lời?

Yết Kiêu bộc bạch:

– Đại Vương tin tôi. Ngài luôn cho rằng tôi hành sự cẩn mật, điềm tĩnh. Lúc túm được hắn tôi nghĩ tên vô dụng bất tài ấy…

– Thôi được rồi. Vậy nhờ tướng quân bày với Hoàng hậu để Thần phi đến Hoa Lư hành doanh cùng tôi.

Rằm tháng 9, Lý Nhân Nghĩa hộ tống Duệ Thần phi từ kinh thành đến Hoa Lư hành doanh.

Duệ Thần phi đã cả năm chưa gặp Vạn Thắng vương. Các chiến thắng của Thiên Đức, nói không ngoa, non phân nửa nhờ vào hậu trạch yên ổn. Và Duệ Thần phi, người nhiều năm đứng đầu bộ máy cai trị của Thiên Đức, đóng góp công sức nhiều vô kể.

Biết Duệ đến, Chương chờ ngoài bến thuyền, đón vào hành doanh. Nhìn cô vợ thứ có phần gầy guộc, Chương lấy làm thương lắm. Sai kẻ dưới dâng đồ tẩm bổ tự tay chăm chút, lại truyền rằng việc không cần kíp giao bên dưới tự định. Tỉ tê tình cảm gia đình suốt đêm, qua ngày hôm sau, Chương và Duệ dần bàn đến chính sự. Sau vài tháng tiếp quản kinh sư, có quá nhiều vấn đề nhất thời chưa thể giải quyết.

La thành trước khi là kinh đô Vạn Xuân từng là thành trì chính của Giao Châu. Kẻ sĩ tự nhiên nhiều hơn nơi khác, tự cho là đất thần kinh. Ngay dân đen sinh sống ở kinh đô cũng tự nhận hiểu biết nhiều hơn phường nhà quê xứ khác. Bởi thế, ngày một ngày hai Thiên Đức chưa thể thay đổi được quan niệm vốn ăn sâu bén rẽ nhiều đời.

– Chúng ta không đổi niên hiệu kể cả khi giang sơn thu về một mối. – Chương nói với Duệ và Lý Nhân Nghĩa. – Ta tái khẳng định điều này để mọi người cùng biết. Cái cũ tốt phải giữ, chưa tốt thì bỏ. Tân triều kế tục, nối tiếp tinh hoa chứ không xoá bỏ cựu triều. Muốn bách tính trong thiên hạ chấp nhận cái mới cần có thời gian chứ.

Lý Nhân Nghĩa bèn thưa:

– Như vậy chủ ý của Đại Vương vẫn là giáo dục kết hợp cả cũ lẫn mới song song ạ?

Chương gật đầu, nói rằng:

– Ta nào bài trừ phương Bắc. Chữ viết của họ đã có mấy trăm năm. Chúng ta mới mười năm có là gì. Tầng lớp nhân sĩ hiện nay ảnh hưởng văn hoá, tư tưởng phương Bắc thì cưỡng chế học chữ Vạn Xuân. Yêu cầu họ dịch sách cổ, dịch tất cả văn thư Hán tự sang chữ Vạn Xuân. Có vậy, đám trẻ mới tiếp thu, sàng lọc rồi biến thành của riêng người Vạn Xuân ta.

Lý Nhân Nghĩa hí hoáy ghi chép.

Duệ bèn hỏi:

– Tù binh La thành và Đỗ Động Giang cũng vạn người chưa kể gia quyến. Sắp tới đây còn có Trường Châu. Tuy rằng Đại Vương tha bổng phần lớn nhưng trong đầu họ nghĩ gì thật khó mà quản. Chưa kể… dăm ba năm nữa phương Bắc đem binh xuống, em e là…

Chương cười trấn an:

– Ta chính thức lên ngôi ắt đại xá thiên hạ. Ông Nghĩa hồi kinh, bảo bên dưới lập danh sách tù binh đang giam giữ hoặc đã thả về thành ba loại thượng, trung, hạ theo thái độ đối với tân triều. Đối với tử tù La thành hay Đỗ Động Giang, lập chung danh sách. Ta muốn đưa tất cả bọn họ xuống phía Nam khai khẩn.

Lý Nhân Nghĩa lại cặm cụi ghi chép.

Chương trầm tư một hồi, rồi nói:

– Còn vấn đề này ít ai lưu tâm, ấy là các quả phụ của các tất cả các bên. Những lễ giáo khắt khe cũ cần bãi bỏ, để các quả phụ tự do hôn nhân. Dù chưa có thống kê chính xác nhưng chủ quan mà nói, tỉ lệ nam nữ chênh lệch khó tránh. Tử tù đày phương Nam, nếu có nữ nhân nguyện cưới gả thì cho thêm bạc, thêm lương khi đi.

Lý Nhân Nghĩa ngừng ghi chép, ngẩng lên hỏi:

– Bẩm, giả như… dạ… để người ta rời quê hương bản quán đến biên ải, thần e không khả thi.

Chương lại đáp:

– Họ tự phải chọn thôi. Dân nhiều nơi còn đói khổ, đến định cư nơi khác có triều đình bảo trợ cũng đáng để thử. Phải nhớ, chính sách di dân cưỡng bức phải làm cho khéo. Công tác tư tưởng phải nhờ Hoàng hậu. Đến biên ải không phải đi đày mà là mở rộng cương thổ. Triều đình miễn thuế 10 năm cũng được. Dân Vạn Xuân ở đâu cương thổ Vạn Xuân dài đến đó.

Duệ suy nghĩ một chốc, nàng nói:

– Vậy giữ lại trưởng nam thờ tự! Quả phụ, thiếu phụ không bị ràng buộc tam tòng tứ đức như bên Thiên Đức là được. Giữ người thờ tự, sau biên ải có biến chí ít những người ở đó cũng nhớ nơi quê cha đất tổ còn có dòng dõi mà tận trung với nước.

– Có lý! – Chương đồng tình. – Vậy em cứ bàn định thêm về vấn đề ấy.

Duệ ngập ngừng:

– Đại Vương liệu khi nào công hạ Trường Châu? Ngài không thể trù trừ mãi được.

– Ta còn chờ tin vui, sẽ sớm thôi.

– Hậu muốn ngài hồi kinh trước 10 tháng 10. Ngài không về em e hậu sẽ vác bụng bầu đến hành doanh.

Chương nhăn mặt cười:

– Phụ nữ lúc mang bầu tính khí khó đoán. Được rồi, ta sẽ liệu việc ấy.

Lý Nhân Nghĩa nhận thấy Vạn Thắng vương và Duệ Thần phi quay trở lại chuyện gia đình nên cáo lui.

Để Lý Hoàng hậu yên lòng, Chương biên lá thư sai Lý Nhân Nghĩa đem về. Duệ Thần phi ở lại hành doanh, 10 ngày sau mới hồi kinh cùng những tin chiến thắng.