Chương 16: Tư Vấn Ngoại Ngữ.

Gần đây trong lớp học, Quốc để ý thấy thằng Dũng cùng nhóm bạn học thêm môn Toán đều tiến bộ thấy rõ. Trong giờ Toán, họ giải bài tập nhanh nhẹn lắm, vừa đọc đề mà đáp án đã ở trong đầu, nhiều khi còn đưa ra cách làm mới, nằm ngoài kiến thức của học sinh theo chương trình học cơ bản được tiếp nhận.

Có lần, thằng Dũng hí hửng đem một bài toán khó đến hỏi Quốc, xem cậu bạn có biết làm hay không. Quốc nhìn lướt qua một chút rồi lắc đầu, không muốn suy nghĩ tới. Cậu thản nhiên đáp:

“Cái này nằm trong kiến thức nâng cao, sách giáo khoa phổ thông không có. Tao chịu thôi.”

Nghe thấy ba chứ “ Tao chịu thôi” Dũng hơi ngẩn người, rồi cười cười, trong lòng lại thấy vui ra mặt. Hóa ra thằng bạn mình không phải cái gì cũng biết! Cũng có chỗ cậu ta phải bó tay. Điều đó làm Dũng cảm thấy mình đang vươn tới một “đẳng cấp” khác, cái mà Quốc không với tới được.

Niềm hả hê thoáng hiện trong mắt nó khi quay đi, lập tức đem bài toán đến chỗ Lan lớp trưởng và mấy đứa “chăm học” khác để bàn bạc. Cả nhóm ríu rít, sôi nổi lắm.

Quốc nhìn qua cũng chẳng buồn tham gia. Cậu tự mình đã rời khỏi cái vòng gọi là “học sinh ưu tú” ấy rồi. Thời gian và tâm trí của Quốc giờ đây chủ yếu để dành cho việc làm nông, cậu có nghiên cứu về hai môn sinh học và công nghệ, kiến thức khá cơ bản về nông nghiệp, còn có giới thiệu cách nấu ăn. Đây cũng là một lĩnh vực mà Quốc sẽ đi sâu vào nghiên cứu để tối ưu hóa lợi ích từ việc làm nông nghiệp. Bộ môn công nghệ là môn học phụ, nhưng đối với Quốc thì nó thiết thực hơn mấy phương trình nhân chia đa thức.

Bài toán khó giải hay dễ giải, đối với cậu mà nói, cũng chẳng mang nhiều ý nghĩa như trước kia nữa.

Thế nhưng, trong lớp có người không muốn buông sợi dây liên kết với Quốc. chính là Lan lớp trưởng. Do vóc dáng cao nhất lớp nên Lan thường bị xếp ngồi ở dãy cuối, mà ngồi cuối thì lại gần Quốc, cách nhau có một bàn thôi. Thi thoảng cô bạn quay ra hỏi chuyện sách vở. Nếu là Toán, Quốc lập tức lắc đầu từ chối, chẳng buồn giải thích dài dòng.

Nhưng hôm ấy Lan lại chìa ra một tập giấy dày cộp. Là bộ đề thi tiếng Anh chẳng biết cô nàng lấy từ đâu chẳng rõ.

“Quốc ơi, mình hỏi chỗ này một xíu”

Quốc liếc qua bộ đề, trong lòng nảy sinh suy nghĩ, trước đây hai người được đánh giá cao sẽ đậu trường chuyên là Quốc và Lan. Nhưng kết quả là Quốc đỗ, còn Lan thì trượt do thiếu điểm ngoại ngữ. Nghe kể, hôm nhận kết quả, Lan suy sụp và khóc lóc ghê lắm, về sau xin chuyển lên học trường Thị trấn, rồi mất liên lạc luôn. Dù Toán, Lý, Hóa không làm khó được cô, nhưng riêng môn ngoại ngữ lại là một hố sâu không dễ vượt qua.

Bản thân Quốc cũng từng suýt nữa gục ngã vì môn này. Lần thi ấy, có vài chỗ cậu phải khoanh bừa, may mắn vượt qua mức sàn. Nhờ môn Toán kéo điểm nữa, nên mới đủ chuẩn vào trường chuyên. Nhưng đó là chuyện của “kiếp trước”. Bây giờ thì khác. Sau khi sống lại, ngoại ngữ đối với Quốc không còn là chướng ngại. Những tập đề mà Lan cầm trên tay, với cậu chỉ là chuyện nhỏ.

Một đề dày mấy trang, cậu có thể giải gọn trong mười phút giờ ra chơi, chẳng chút khó nhọc.

Lan lớp trưởng vốn nổi tiếng là đứa ham học. Mỗi giờ ra chơi, thay vì tụ tập nói chuyện hay chạy nhảy ngoài sân, cô lại lôi sách vở ra nghiền ngẫm. Lúc này, thấy Quốc khoanh đáp án với tốc độ chóng mặt thì cô phải ngăn cản, giải thích cho mình từng chút một.

Quốc nhiệt tình giải thích. Cậu hiểu rõ tình cảnh của học trò ở trường làng: kiến thức trong sách giáo khoa thì nghèo nàn, lại chẳng có môi trường rèn luyện. Bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Thực tế, ở trên lớp chỉ có “đọc” và “dịch nghĩa” là được chú trọng. Nghe thì mỗi tuần có vài đoạn radio giáo viên, về nhà thì có mấy bài hát tiếng anh, ca sĩ luyến láy, ập đến tai như một mớ âm thanh lạ lẫm. Học tiếng anh qua bài hát thực sự chỉ hiệu quả khi bạn đã có vốn tiếng anh nhất định. Phần “Nói” thì càng tệ hơn, cả lớp ngồi đọc đồng thanh, giọng ai cũng na ná nhau, vừa khô vừa cứng. Phát âm sai thì cả lớp cùng sai, đáng sợ là không ai biết mình nói sai.

Khi Quốc mở miệng, phát âm rõ ràng, trầm bổng tự nhiên, Lan cảm thấy khác hẳn, nó sướng cái lỗ tai hơn cả khi cô giáo đọc. Đúng sai thì Lan không dám chắc, chỉ thấy Quốc nói “hay” thấy mình muốn tin. Mà đã tin rồi, thì khi Quốc vừa giải đề vừa chỉ ra nguyên nhân chọn đáp án, Lan lại càng phục cậu bạn này.

“Câu này chọn B… đúng không?”

Quốc lắc đầu, mỉm cười:

“Listen và hear đều có nghĩa là ‘nghe’. Nhưng listen là khi mình chủ động lắng nghe, còn hear là nghe được một cách thụ động, tình cờ thôi. Trong ngữ cảnh của đoạn hội thoại, rõ ràng người ta muốn nhấn mạnh việc chủ động nghe, cho nên phải chọn A mới đúng.”

Lan gật gù, ánh mắt sáng hẳn lên:

“À… ra là thế! ”

Quốc hơi ngập ngừng, rồi đáp:

“Trong quá trình phiên dịch sang tiếng việt có nhiều từ có nghĩa giống nhau, nhưng trong sách lại ít đề cập đến ngữ cảnh, dẫn đến việc người học cảm thấy hoang mang. Mình cũng chỉ biết sơ sơ thôi, nhờ hồi từng sống ở nước ngoài mười tám tháng, tiếp xúc với dân bản địa hàng ngày nên cảm thấy kiến thức học ở trường còn nhiều thiếu sót lắm.”

Nghe vậy, Lan tròn mắt. Cô nửa tin nửa ngờ.

“Cậu từng sống ở nước ngoài khi nào thế? Cùng học chung trường từ bé đến giờ, có bao giờ thấy Quốc đi đâu đâu…”

Quốc chỉ cười, không biết nên giải thích thế nào. Chuyện sống lại, ký ức tiền kiếp, làm sao nói cho ai hiểu được? Thôi thì giữ kín, mặc kệ đối phương tin hay không. Quan trọng là mỗi khi Lan đưa ra thắc mắc, Quốc vẫn kiên nhẫn giải đáp, không chút giấu nghề.

Dần dần, Lan có thói quen tìm đến Quốc bất cứ khi nào gặp khó khăn trong môn tiếng Anh

Từ sau mấy lần nhờ Quốc chỉ điểm, Kim Lan dần dần chăm lui tới bàn cậu hơn. Giờ giải lao, khi đám con trai còn tụ tập đá cầu hay nghịch ngợm ngoài sân, trong lớp lại vang lên tiếng trò chuyện nho nhỏ của hai đứa.

Mà cảnh ấy, tất nhiên, đâu dễ lọt khỏi mắt đám bạn cùng lớp. Mấy lời trêu ghẹo “có tình ý với nhau” liền rộ lên như ong vỡ tổ. Ở cái tuổi mới lớn, bị ghép đôi thì ngượng muốn chui xuống đất, nhiều khi còn vì thế mà tránh mặt nhau. Kim Lan vốn là lớp trưởng, quen đứng trước đám đông, tính cách lại ngay thẳng nên chẳng mấy khi đỏ mặt né tránh. Thậm chí, thỉnh thoảng cô còn để mặc cho bọn bạn tha hồ trêu, giống như trong lòng cũng thích được gán ghép như vậy.

Ban đầu, Lan ngưỡng mộ Quốc ở môn Toán, vốn tưởng chỉ dừng lại ở đó thôi. Ai ngờ, khi cậu từ chối tham gia lớp học thêm của cô Linh, tự dưng lại lộ ra một mặt khác: tiếng Anh. Sự tiến bộ của Quốc trong môn này khiến Lan bất ngờ đến ngẩn người. Trước đây, cô hoàn toàn không biết gì cả.

Có lần Lan hỏi Quốc:

“Cậu học ngoại ngữ kiểu gì vậy? Tớ thấy trong sách vở chẳng có mấy thứ cậu nói đâu.”

Quốc chỉ cười:

“Thực ra đơn giản lắm. Gặp nhiều sẽ quen, nghe nhiều sẽ nhớ, không phải tự nhiên mà người ta nói là nhồi nhét vào đầu, thực ra có nhiều người học theo phương pháp ấy. Giờ nghe với đọc đều hạn chế, nên chỉ còn cách nhận diện mặt chữ và học thêm từ vựng. Nhưng quan trọng nhất là bỏ hẳn lối học cũ đi. Đừng nghĩ tiếng Anh phải dịch sang tiếng Việt. Hãy coi nó là một cách đọc khác để nhận biết sự vật thôi.”

Nói rồi, Quốc đưa tay chỉ vào từng thứ quanh lớp từ Bàn ghế,cửa sổ, bức tường… Chỉ đến đâu, cậu nói từ tiếng Anh tương ứng đến đó, tuyệt nhiên không hề nhắc đến nghĩa tiếng Việt.

Lan ngồi bên, mắt mở to. Cách học ấy thật mới lạ, khác xa với việc ghi ghi chép chép dịch nghĩa như cô vẫn làm. Dù thử làm theo nhưng đầu óc cứ ong ong, chưa tiêu hóa nổi. Lúc Quốc cầm quyển sách lên, rồi cầm cây bút, cô phải luống cuống một hồi mới ấp úng thốt ra được từ tiếng Anh cho hai thứ ấy. Ngượng nghịu mà cũng thấy thích thú.

Thấy vậy, Quốc liền nói thêm:

“Học là chuyện lâu dài, không cần gấp gáp. Ngoại ngữ suy cho cùng là để giao tiếp, mà giao tiếp thì phải có người với người, có nội dung cụ thể. Bây giờ học từ ngữ cao siêu, như hàng không vũ trụ hay máy tính điện tử, thì có biết cũng chẳng dùng được. Học xong rồi lại quên. Tốt nhất là nhận diện những thứ quanh mình trước. Như thế mới dễ nhớ, dễ dùng.”

Những câu nói ấy, tưởng chỉ là dăm ba lời bâng quơ, vậy mà lọt vào tai Lan lại tựa như một bài giảng thực thụ. Trong thoáng chốc, cô nhìn Quốc không phải với tư cách bạn học nữa, mà như một thầy giáo,à không, còn hơn cả thầy giáo. Từng lời cậu nói như chạm thẳng vào suy nghĩ, khiến Lan cảm thấy cả đời này khó mà quên được

Tối hôm ấy, về đến nhà, Kim Lan vẫn còn suy nghĩ mãi về lời Quốc nói. Cô lấy một xấp giấy nhớ nhỏ, cẩn thận viết từng chữ tiếng Anh rồi dán chi chít khắp căn phòng: trên tủ áo quần, trên bàn học, trên ghế, trên gương, thậm chí cả lên cánh cửa. Ban đầu nhìn vào thấy lộn xộn, ngứa mắt, nhưng rồi cô cắn răng ép mình phải chịu.

Cưỡng ép bản thân ghi nhớ, mỗi lần đi ngang qua đồ vật nào, cô đều đọc thành tiếng từ tiếng Anh tương ứng. Lúc đầu hơi gượng gạo, khó nhọc, nhưng chỉ vài ngày sau, dần dần thành thói quen. Một hai lần nhìn vào chiếc túi, cái áo hay quyển sách, tự nhiên từ tiếng Anh bật ra trong đầu, chẳng cần phải lẩm nhẩm dịch sang tiếng Việt nữa. Lan ngạc nhiên nhận ra: hóa ra phương pháp của Quốc thật sự có hiệu quả.

Cô chợt nhớ đến cách người ta gọi một thứ bằng nhiều tên khác nhau: quả dứa, trái thơm, trái khóm… Ban đầu thấy rối, nhưng sau này nghe nhiều, tự khắc cũng hiểu. Ngoại ngữ cũng vậy thôi, chỉ là một cách gọi khác cho sự vật vốn quen thuộc. Khi đã quen rồi, giấy nhớ dán quanh phòng chẳng còn cần thiết nữa.

Từ hôm ấy, trong giờ ngoại ngữ, phản xạ của Lan nhanh nhẹn hẳn. Giáo viên vừa hỏi, cô đã có thể bật ra câu trả lời. Mỗi lần như vậy, vô thức Lan lại liếc nhìn về phía cuối lớp. Ở đó, Quốc đang nằm ườn ra bàn, gối đầu lên tay, ánh mắt mơ màng như chẳng mấy hứng thú.

Giờ giải lao hôm đó, Lan không còn vội chạy đến hỏi bài tiếng Anh như mọi khi nữa. Cô cười bảo:

“Cách học của cậu hay thật, mình áp dụng ở nhà cảm thấy dễ học hơn hẳn.”

Quốc nghe vậy thì khẽ gật đầu, lòng thầm nghĩ: Quả không hổ danh học sinh giỏi, ngộ tính cao thật. Vậy thì sau này mình cũng có thể thảnh thơi hơn một chút.

Không dừng lại ở chuyện học, Lan bỗng tò mò hỏi sang những điều riêng tư:

“Sao Quốc không đi học thêm Toán ở lớp cô Linh nữa? Mình nghĩ với tiếng Anh của cậu, thi vào trường chuyên đâu phải chuyện khó. Sao không thử?”

Quốc ngồi thẳng dậy, trầm ngâm một thoáng rồi đáp thẳng thắn:

“Đúng là trường chuyên là môi trường tốt, 90% học sinh sau này đều thi đậu đại học. Một khi đã vào đó, tương lai chắc chắn rộng mở hơn. Nhưng đi kèm với nó là áp lực học hành. Học sinh ở đó, không thành học sinh giỏi cũng khó. Và hầu hết đều là con nhà có điều kiện, đủ sức lo chi phí sinh hoạt ở thành phố, đủ sức tham gia các hoạt động ngoại khóa. Còn gia đình mình thì không.”

Lan hơi ngạc nhiên, ánh mắt tò mò nhìn Quốc.

“Học hành là chuyện tốt, không có cha mẹ nào lại không muốn con mình học giỏi cả. bố mẹ tớ còn bảo tớ nhất định phải thi trường chuyên.”

Quốc nói tiếp, giọng chậm rãi:

“Cha mẹ có thể hy sinh tất cả vì con, ba mẹ mình cũng vậy, họ có thể xoay sở cho tớ đi học ở ngoài đó. Nhưng ba năm phổ thông, cộng thêm năm năm đại học sau này, sẽ là gánh nặng lớn lắm. Khi ra trường, lại phải kiếm việc làm có cuộc sống riêng tư. tưởng rằng học thành tài có công việc ổn định sẽ quay lại báo hiếu, nhưng thực ra, sợi dây liên kết đã rạn nứt kể từ khi rời xa gia đình. Mình không muốn. Thay vì thế, mình chọn một con đường nhẹ nhàng hơn, bớt áp lực có nhiều thời gian ở bên gia đình.”

Kim Lan ngẩn người. Trong mắt cô, Quốc là người sáng giá nhất lớp, thậm chí còn là niềm hi vọng lớn nhất để đỗ vào trường chuyên. Cô từng nghĩ, nếu sau này thật sự cùng học ở một nơi xa lạ, có bạn quen bên cạnh thì đỡ buồn, đỡ lạc lõng. Nhưng bây giờ, nghe Quốc thẳng thắn nói ra con đường riêng, lòng cô bỗng thấy hụt hẫng.

Trong giờ ra chơi, Lan bỗng nhớ lại bài văn làm hôm trước. Cô chống cằm nhìn Quốc, nửa đùa nửa thật hỏi:

“Quốc này… cái bài văn lần trước, cậu viết thật à? Cậu thực sự muốn làm nông dân?”

Quốc không tránh né, gật đầu xác nhận, ánh mắt bình thản như thể chuyện ấy chẳng có gì phải giấu. Rồi cậu hỏi ngược lại:

“Thế còn cậu? Bác sĩ à?”

Lan hơi chột dạ. Cô khẽ cười, bàn tay mân mê chiếc bút trong tay:

“Cái đó… thật ra mình cũng chưa chắc. Hôm trước đọc mấy bài văn tham khảo, thấy viết hay thì đưa vào thôi. Chứ bản thân thì… chưa nghĩ đến. Lớp 9 mà, còn sớm lắm. Chưa xác định rõ ràng cũng bình thường. Chỉ có cậu, mới nghĩ sớm và quyết tâm như vậy… mới là khác thường đấy.”

Nói đến đây, ánh mắt cô hơi lóe lên một tia gì đó vừa ngưỡng mộ, vừa khó hiểu. Quốc thì chỉ cười nhạt.

Sau hôm đó, Lan biết rõ con đường của hai người không giống nhau. Một bên là viễn cảnh trường chuyên, con đường thẳng tiến vào đại học, tương lai rộng mở. Một bên là cánh đồng, làng xóm, những tháng ngày cắm rễ ở quê nhà. Giữa hai ngả rẽ ấy, chẳng còn điểm chung để nối lại những câu chuyện. Thế nên, cô thôi không chủ động tìm Quốc để hỏi bài, cũng không còn lý do để ở lại lâu bên cạnh cậu. Thỉnh thoảng, Lan vẫn nhìn về phía cuối lớp, ánh mắt chạm vào dáng người quen thuộc đang gục xuống bàn, nhưng rồi lại nhanh chóng rút về, im lặng.

Không phải vì cô coi thường giấc mơ làm nông dân của Quốc. Ngược lại, cô thấy có chút tôn trọng, bởi dám đi một con đường riêng cần dũng khí hơn rất nhiều. Chỉ là… khi con đường ấy khác biệt quá xa, cô không tìm được ngôn ngữ nào để trò chuyện cùng cậu nữa.

Từ sau khi sống lại, học lực của Quốc sa sút thấy rõ. Những bài kiểm tra vốn dễ dàng đạt điểm cao, giờ chỉ còn toàn 5, 6, 7, thậm chí đôi lúc rớt xuống dưới mức trung bình. Cái tên từng khiến giáo viên nhắc đến như một tấm gương, giờ lại dần bị liệt vào nhóm học sinh ở phía dưới.

Trong khi đó, Lan và Dũng vẫn giữ vững phong độ, liên tục nằm trong tốp đầu. Không chỉ là điểm số, mà cả trong các buổi thảo luận, nhóm trao đổi tài liệu, Quốc cũng chẳng còn xuất hiện. Hết giờ, cậu lẳng lặng xách cặp ra về, không nán lại cùng bạn bè như trước.

Cả lớp dần quen với sự thay đổi đó. Chỉ có Lan, thỉnh thoảng bất giác ngẩng đầu nhìn theo bóng lưng Quốc, trong lòng không biết là hụt hẫng, tiếc nuối hay đơn thuần chỉ là cảm giác lạc mất một điều gì vốn đã từng rất quen thuộc.