Chương 33: Thảm họa tiền giấy

Đem sắc lệnh giao cho sĩ quan truyền đi, Trần Nhật Thanh hơi nghĩ ngơi một lúc rồi lại cầm lên bút lông, tiếp tục cặm cụi viết lệnh. Săc lệnh lần này của hắn là gửi về cho xưởng đúc tiền ở Thăng Long, nội dung là thúc giục chế tạo một nhóm tiền xu Thánh Nguyên Thông Bảo cùng phái nhân viên đến Lưỡng Quảng tìm địa điểm thích hợp tiến hành kiến xưởng đúc tiền mới. Mục tiêu của Trần Nhật Thanh là đem tiền xu hợp kim đồng-niken Thánh Nguyên Thông Bảo thay thế các loại tiền khác tồn tại ở đây, cuối cùng trở thành loại tiền tệ hợp pháp duy nhất, đây không chỉ là vì tăng cường quyền kiểm soát của Đại Việt mà cũng là giải quyết một thảm họa kinh tế cấp độ sử thi do triều Nguyên di lưu lại ở Lưỡng Quảng nói riêng và toàn bộ lãnh thổ Trung Hoa nói chung đương thời – tiền giấy.

Có kẻ sẽ hỏi, tiền giấy không phải là tiên tiến chuẩn mực của thế giới hiện đại sao, sao Trần Nhật Thanh lại xưng nó là thảm họa thì ha hả, ngươi đây thật sự là hiểu biết quá hạn hẹp. Rất nhiều tác giả khi viết các tiểu thuyết xuyên không hiện đại luôn đặt tiền giấy coi như một cải cách tiến bộ của nhân vật chính mà không hề biết được một sự thật ít người để ý, triều đại Nguyên Mông là quốc gia đầu tiên trong lịch sử thế giới cấm sử dụng tiền hiện vật, hoàn toàn áp dụng tiền giấy làm phương tiện thanh toán duy nhất, thậm chí tiền giấy của Nguyên Mông đã đạt đến giai đoạn tiền giấy pháp định giống y hệt với hệ thống tiền tệ hiện đại, cách thời điểm Richard Nixon bãi bỏ hệ thống Breton Woods vào cuối thế kỉ 20 đến hơn 6 thế kỉ, có thể nói trong phát triển hệ thống tài chính người Mông Cổ đã trực tiếp nhảy vọt lên dẫn đầu thế giới. Trong nguyên bản lịch sử ý tưởng tiến hành sử dụng tiền giấy thay thế tiền đồng được nhưng kẻ thiếu hiểu biết tung hô của Lê Quý Ly kỳ thực cũng không phải bản thân nghĩ ra, căn bản là chiếu theo người Mông Cổ y hồ lô họa gáo mà thôi.

Nhờ chế độ tiền tệ “hiện đại” này, kinh tế Nguyên Mông cực kỳ phát triển, người dân có cơm no áo ấm, đều được tận hưởng thịnh vượng hạnh phúc, đối với nền cai trị của gia tộc hoàng kim vô cùng mang ơn đội nghĩa… Ha hả, trên đây cơ bản đều là nói nhảm. Triều Nguyên càng về sau nhu cầu chi tiêu càng lúc càng lớn, thâm hụt ngân sách dần tăng cao, triều đình bắt đầu thiếu tiền, áp lực tài chính vô cùng căng thẳng. Và cũng giống như triều Nam Tống trước đó và rất nhiều thể chế cai trị sau này có sử dụng chế độ tiền giấy, người Mông Cổ tự nhiên tìm đến siêu cấp kiếm tiền đại pháp bóc lột vừa nhanh lại cực kỳ hiệu quả- in tiền.

Triều Nguyên trong vòng gần 100 năm cai trị Trung Nguyên cho đến khi bị Chu Minh đuổi về thảo nguyên phương Bắc đã liên tục phát hành tiền giấy với số lượng khổng lồ, khiến giá trị tiền giấy tụt giảm phi mã, giá cả hàng hóa không ngừng dâng lên, theo ước tính nhất từ Thế Tổ Hốt Tất Liệt đến Huệ Tông Thỏa Hoan Thiếp Mộc Nhi tiền giấy triều Nguyên đã mất giá gần 50 lần so với giá vàng bạc, đặt ở bối cảnh trước cách mạng công nghiệp tốc độ sản xuất ra của cải hàng hóa còn vô cùng thấp hèn, khả năng chịu đựng lạm phát vô cùng yếu, mức độ mất giá tiền tệ này gây ra hậu quả kinh hoàng ra sao .

Đúng như kiến thức kinh tế học sau này đã chứng minh, khi tiền tệ mất giá những người dân thường cầm tiền mặt không có tài sản tích trữ tăng trưởng theo lạm phát như vàng, bạc, nhà đất,… sẽ là người lĩnh hậu quả nặng nhất kết hợp thiên tai dịch bệnh cùng lúc ập đến như lửa đổ thêm dầu, chuyện gì đến cũng phải đến, một câu ca dao “người đá có một mắt, khiêu động Hoàng Hà thiên hạ phản” hô lên, vô số bần dân nghèo khổ đầu chít khăn đỏ cầm theo nông cụ nhất tề nổi lên, Hồng Cân quân khuynh đảo thiên hạ cũng từ đó mà tới.

Nếu có kẻ cho rằng người Mông Cổ in tiền vô độ như vậy là vì họ là dân du mục thất học không hiểu lạm phát thì thật sự là kẻ hết sức ngây thơ, lạc quan đến mức nhược trí. Bản thân chiến tranh tiêu diệt Nam Tống hai bên Tống Nguyên đồng thời sử dụng thủ đoạn in thật tiền đẻ tài trợ cho chiến tranh, sau khi diệt vong Nam Tống thu được số lớn dân cư của cải Hốt Tất Liệt đã có ý thức tiền hành hạn chế lại số lượng tiền giấy lưu thông cùng thiết lập hệ thống bảo chứng bằng vàng bạc khiến tiền giấy có được một thời kỳ ổn định giá trị hiếm hoi trước khi tiếp tục bị phá giá, điều này chứng tỏ người Mông Cổ hoàn toàn biết lạm phát là thứ gì và ý thức được hành động họ làm sẽ có hậu quả gì với người dân nhưng biết sao được, in tiền cái thủ đoạn cướp bóc này thật sự quá mê người, đem tiền in ra bắt dân phải nhận đổi lấy lương thảo của cải vật tư thực tế không cần nói quá sảng khoái. Đây cũng chính vì cái gì theo nguyên bản lịch sử sẽ có các ví dụ Chu Minh vương triều gặp đối mặt tình cảnh túng thiếu cũng tiếp bước đi theo vết xe để lại của người Mông Cổ, mân mê chơi ra mớ giấy lộn mang tên “ Đại Minh thông hành bảo sao” ; Lê Quý Ly phát hành “Thông bảo hội sao”… tre già măng mọc người trước đổ xuống kẻ sau tiếp bước gây ra các đợt lạm phát khủng bố, tái diễn lại chu kỳ lịch sử, chung quy đến cùng vẫn là lòng tham vô đáy không thể kìm hãm, người biết tự hạn chế bản thân kiên quyết từ chối tiền giấy như Lê Lợi thật sự quá mức ít ỏi.

Như là lịch sử lặp lại, phản ứng của xã hội với chính sách tiền tệ lạm phát triều Nguyên cũng trùng khớp đáng kinh ngạc với phản ứng của dân chúng hậu thế với lạm phát đó là đua nhau tích trữ vàng, bạc, đất đai, tiền đồng,… các loại tài sản giá trị ổn định hơn đem đống tiền đã biến thành giấy lộn vứt bỏ không thèm nhòm ngó, trao đổi buôn bán trong dân gian quay ngược về thời đại tiền hiện vật vàng bạc đồng thậm chí trực tiếp lấy vật đổi vật đem lệnh cấm giữ vàng bạc của triều đình coi như gió thoảng bên tai, triều đình nhà Nguyên lại không có công cụ bạo lực mạnh mẽ cùng giám sát chặt chẽ như các chế độ hiện đại hậu thế, đối với tình trạng này căn bản là bất lực, chế độ tiền tệ “hiện đại” mà họ dựa dẫm vào cũng hoàn toàn tê liệt.

Trần Nhật Thanh biết rõ đã trải qua siêu lạm phát của triều Nguyên đằng trước dân chúng cùng thương nhân Trung Nguyên đã sớm bị thứ này cho dọa sợ, hiện giờ nhu cầu cấp bách nhất là một loại tiền tệ ổn định có giá trị bản thân như tiền hiện vật mà với tính năng ưu việt của “Thánh Nguyên Thông Bảo” hắn cho rằng khả năng đón nhận của dân chúng Lưỡng Quảng là rất cao, mặc dù sẽ có bất lợi là gia tăng đáng kể nhu cầu về đồng đúc tiền song xét đến quy mô kinh tế cùng dân số cương vực của Đại Việt bây giờ cũng không phải quá mức khổng lồ, tăng cường nhập khẩu cùng khai phát các mỏ đồng, lại đem hỏa khí quân Minh nấu chảy luyện lại thành tiền số lượng vẫn là có thể đáp ứng. Huống chi ngân hàng hoàng gia Đại Việt của hắn cũng sẽ sớm đem chi nhánh phủ đến Lưỡng Quảng triển khai dịch vụ đem giao dịch quy mô lớn thành lệnh chuyển tiền không dùng tiền mặt nhu cầu đồng đúc tiền cũng sẽ hạ xuống rất nhiều. Tiền giấy tuy đúng là có tiện lợi nhưng với thời điểm hiện tại vẫn là tạm thời chưa cần đem thứ này lôi ra, tất cả lấy ổn định làm trọng yếu, tiền giấy không có cơ chế kiểm soát thì thuần túy là tai hại.