Chương 229: Ngàn Năm Đế Quốc

Lê Ý châu đầu ghé tai nghe bọn Lê Điền, Bùi Sái báo cáo các hoạt động của xưởng nghiên cứu Cẩm Giang lẫn Nghi Sơn, thi thoảng lại ngắn gọn mà súc tích đưa ra chỉ thị nào đó, thoáng một cái đã là đầu giờ chiều.

Khi bọn hắn ngẩng đầu lên thì mấy trận đấu vật vòng loại đã kết thúc từ lâu, bà Vân đã rời khỏi khán đài tự lúc nào.

Thế là chủ tớ mấy người cũng lục tục rời khỏi bãi sông.

Lê Ý không về Cẩm Giang mà cùng với Lê Điền rảo bước tiến về phía thung lũng Bình Xuyên ở phía đông bắc thành trấn.

Cái thung lũng này nằm theo trục tây bắc – đông nam, dài và hẹp, từ đầu đến cuối dài hơn ba mươi dặm, chỗ rộng nhất cũng chỉ độ sáu, bảy dặm. Ngoại trừ hai chỗ thông với thành Cẩm Giang ở phía tây nam, xuống công xưởng Vĩnh Xương ở phía nam thì cơ bản là kín.

Năm kia nó còn định cho người khai hoang độ ba bốn ngàn mẫu ở đây, cuối cùng ngựa từ Ả-rập lại về sớm hơn dự kiến.

Có trời mới biết đám thương nhân Ả-rập làm cách quái quỷ nào mà có thể đem cả trăm con ngựa từ miền nam dãy Kavkaz đến Mã-lạt-da mà không chết hết trên biển, có lẽ là công sức của mấy chục tên mã nô từ vương quốc Hắc Dương Thổ (vương quốc Qara Qoyunlu).

Thành ra nó chả kịp quy hoạch chỗ nào đủ rộng để chăn số ngựa này chỉ có thể chấp nhận vỡ kế hoạch mà dùng thung lũng Bình Xuyên làm nơi thả ngựa.

Ở đây không chỉ có trại ngựa mà còn có doanh trại của quân Nam Xương, coi như làm đám chó chăn ngựa … à nhầm, làm bảo vệ cho cái trại ngựa của nó vậy!

Đang định rồng rắn lên mây trở về hầu phủ thì có tên gia thần hớt hải chạy đến, nói là có tướng quân đến thăm, thuyền đã đến công xưởng Vĩnh Xương.

– Tướng quân nào?

Không trách Lê Ý không rõ, đầu thời Lê này gì chứ cái chức Đại tướng quân, Thượng tướng quân, Vinh lộc đại phu các thứ lóc nhóc như chó chạy đầy đường.

Càng chết là mấy lão già này lão nào lão nấy đều là danh xứng với thực, đều thừa năng lực quản vài vệ đến cả quân.

Thế hệ thứ hai, thứ ba đến nay cũng chỉ có Lê Thọ Vực, Nguyễn Lỗi cùng Lê Niệm là được cầm quân đến cấp vệ mà thôi, số còn lại dù đã có tuổi như Lê Hoằng Dục con nhà Lê văn Linh hay cậu nó – Phạm Muộn nhà Phạm Vấn chẳng qua cũng chỉ được cầm quân quyền một đội mà thôi!

Thế nên, nói đến Đại tướng quân Lê Ý quả thực không biết là vị đại lão nào giá lâm.

Tên gia thần mới gãi đầu nói.

– Là Nhập nội Đô đốc Lê Khuyển ạ!

“Té ra là lão già này!”

Nó nghiêng đầu hỏi Lê Điền.

– Đúng ra Đô đốc Lê Khuyển đang ở trong Hà Hoa chứ nhỉ? Tự nhiên chạy về đây làm gì?

Lê Điền đặt tay lên vai Lê Ý, như có điều suy nghĩ nói.

– Xem ra thiếu chủ lại sắp phải học tập đạo cầm quân rồi!

Lê Ý liếc qua Lê Điền một cái, hơi run rẩy đáp.

– Ý của bố cháu à?

Lê Điền tự tin gật đầu.

– Lão già đó có nghề đấy, khắp đại Việt này người có thể vỗ ngực tự xưng bản thân biết cầm quân hơn Đô đốc Lê Khuyển không nhiều lắm đâu!

Lê Ý hơi ê răng, xem ra lão già này không phải loại có thể đối phó dễ dàng, khó chịu nhăn mày nói.

– Chú không thấy bố hơi vội à? Cháu cần thời gian đọc sách! Còn phải xuống quốc học Lam Sơn nữa, Khả Chi tiên sinh đã viết thư thúc dục mấy lần rồi.

Chịu thôi, cái thời đại này toán học Đại Việt không khả quan lắm, chưa có một hệ thống nào – dù là nửa mùa – manh nha thành hình cả, tính toán phần nhiều dựa vào tính mẹo, học bằng cách nhớ.

Chơi kiểu đó thì mút mùa cũng không thể tiến bộ nổi.

May mà năm lớp 10 nó vẫn chưa chuyển tổ hợp môn, học hành vẫn coi là tử tế, lớp chọn A1 mà, ngoại trừ Hóa hơi a đuồi một chút kiến thức toán, lý từ cấp 2 đến hết lớp 10 của nó khá vững, từng ấy năm bỏ bê vẫn có chút gì đó còn sót lại, vừa đủ để xây dựng một hệ thống – dù tương đối khiêm tốn.

Về toán, thấp từ các mệnh đề, tiên đề, bảy hằng đẳng thức, phương trình bậc một bậc hai v.v. cao đến đồ thị hàm số, phương trình và hệ phương trình, tập hợp, thống kê v.v. nó đều cố xây dựng một hệ thống hoàn chỉnh.

Vật lý cũng tương tự, nó cố gắng hệ thống hóa những gì còn đọng lại trong đầu nó về cơ học Newton. Từ những thứ tương đối đơn giản như tương quan giữa tốc độ, vận tốc, gia tốc v.v. đến những thứ mơ hồ như lực ly tâm, lực hấp dẫn, các định luật của Newton v.v.

Hóa học à … hề hề … trình độ của nó chỉ đủ để xây dựng một dàn khung về vật chất, biến đổi vật chất, phản ứng hóa học các thứ thôi, chứ giờ bảo nó đi vẽ vòng Benzen thì chịu, đứa nào có súng thì bóp cò đi, chứ cái ngữ nó thì o ép đến mấy cũng thế thôi, sớm trả hết chữ cho thầy rồi!

Chỉ đủ năng lực xây dựng hệ thống căn bản cho hai bộ môn thôi.

Nhiều lúc nó cũng ước kiếp trước nó có được khả năng ghi nhớ, phân tích tốt như kiếp này thì không chừng còn được đi thi HSG cấp quốc gia, tệ cũng phải là cấp tỉnh chứ không le ve cấp huyện như thời đó.

Lại lạc đề rồi, quay lại cái hệ thống vật lý cùng toán học của “nhà bác học” Lê Ý của chúng ta.

Kể cả với những lợi thế như vậy, nó vẫn chi là một con người bình thường, có rất nhiều vấn đề có thể nó biết nhưng bị nhét vào cái ngăn kéo nào đó trong tâm trí mà bị nó vô tình bỏ qua. Phải đến khi đi vào giảng dạy mới phát sinh, lúc đó mới có thể dựa vào từ khóa, hay vấn đề cấp thời mà lục tìm lại được.

Từ đó mới có thể kiện toàn hệ thống tài liệu giảng dạy.

Vạn sự khởi đầu nan mà! Từ nay đến khi cái hệ thống học tập, nghiên cứu của quốc học Lam Sơn có thể tự mình vận hành vẫn còn một con đường rất dài phải đi.

Người dẫn đường như nó chỉ có thể vất vả vun chỗ này, đắp chỗ kia thôi!

Lê Điền nghe thế, hơi nhíu mày nghiêm túc nói.

– Thiếu chủ! Nhà chúng ta vừa là hoàng gia tông tộc, cũng là huân quý. Huân quý không biết đánh trận thì kiếm công huân ở đâu? Tìm kiếm địa vị ở chỗ nào? Chả lẽ lên triều đi đọ sức múa mép với đám toan nho ru? Người nghe thần một lần, văn võ song toàn nghe thì hay đấy, nhưng phần lớn những kẻ đó chẳng qua là loại văn không thành, võ chẳng tới thôi! Thứ rác rưởi đó có thể dùng vào việc gì?

Lê Ý châm chước kỹ càng, nói.

– Chú Điền! Cuộc đời này quá ngắn, cháu có quá nhiều việc phải làm! Chú biết không, ở phía tây, vượt qua eo Mã Lạt Gia, vượt qua biển Thiên Trúc, vượt qua Hồng Hải có một đế quốc, tên là Đại Tần, cũng gọi là La Mã, đã tồn tại hơn một ngàn năm, chính xác là đến tận ngày nay đã một ngàn bốn trăm bảy mươi năm.

Lê Điền không hiểu Lê Ý tự nhiên dẫn dắt chủ đề đến chuyện này làm gì, chẳng qua nghe đến tuổi thọ của cái đế quốc kia bất giác hít một hơi thật sâu.

Đế quốc gần một ngàn năm trăm năm tuổi, thực sự quá đáng sợ, mấy năm nay thời gian thanh nhàn nhiều, lão cũng học đòi chữ nghĩa không ít, liền bấm đốt ngón tay nhẩm tính.

Lê Ý khẽ nói.

– Chú không cần phải tính nữa, triều đại lâu dài nhất ở phương đông là nhà Chu, hết thảy cả Đông Chu lẫn Tây Chu gần tám trăm năm. Đông Doanh cũng tự xưng là Thiên Hoàng Thần Vũ lập quốc thời Chu Huệ Vương nhưng đều là bốc phét hết, có thể khảo cứu được chỉ có từ thời Thiên Hoàng Khâm Minh thôi, đến nay cũng mới hơn tám trăm năm mươi năm.

Lê Ý hơi kiễng người dậy, đặt tay lên vai Lê Điền.

– Chú có biết cái gì giúp nó tồn tại lâu dài như thế không?

Lê Điền lắc đầu, ánh mắt tò mò nhìn Lê Ý, nó phì cười, khẽ rủ rỉ.

– Nó giàu, sự giàu có đến mức khủng khiếp của nó khiến đế quốc La Mã có thể thua hết canh bạc này đến canh bạc khác. Với vốn liếng thâm hậu như thế, chỉ cần một chút linh hoạt trong ngoại giao, khôn khéo trong hành xử thì nó nghiễm nhiên tồn tại nhiều trăm năm.

Lê Ý ghé vào tai Lê Điền tiếng nói như ma âm quanh quẩn.

– Giờ thì chú hiểu vì sao Tiên Đế chấp nhất với chuyện khai thuế đám ruộng lộc điền giả, vì sao cháu bảo bố nhất quyết khuyên Tiên Đế nên đặt thuế thương ở mức một phần mười (10%) chứ không phải một phần ba mươi (3,3%) như nước Ngô rồi đấy!

Tựa lưng vào gốc cây rưới, nó xa xăm nói.

– Về lâu dài, muốn nắm được mạch máu kinh tế thì như thế là chưa đủ! Lòng tham của con người là vô hạn, đó rồi xem, chỉ dăm ba chục năm nữa đâu lại vào đấy, chúng rồi sẽ lại một lần nữa trấm trộm khai man lộc điền. Tiên Đế có thể mạo hiểm cả tính mạng mình ra để ép huân quý khai thuế ruộng lộc điền giả không có nghĩa là các đời Hoàng Đế kế tục cũng có cái phách lực đó? Thuế thương càng phức tạp hơn nữa, đồng tiền là vạn năng, con buôn thì bất chấp, chú có tin không, chỉ cần cho chúng một cái khe, chúng sẽ chậm rãi mà vững chắc khống chế lấy quyền lực chính trị, tìm kiếm quyền nói chuyện trên triều đường, thông qua đó bằng cách này hay cách khác chậm rãi giảm thiểu, thậm chí bãi bỏ thương thuế. Không ngoài hai trăm năm, thậm chí chỉ cần một trăm năm, triều đình của chúng ta sẽ một lần nữa lâm vào khốn cảnh cuối thời họ Trần. Khi ruộng đồng thái ấp thẳng cánh cò bay, lương gạo con cháu hoàng tộc để trong kho cho mối mọt đục khoét hàng núi nhưng ngân khố quốc gia thì chuột bò vào cũng phải rỉ nước mắt bò ra … Đó là ngày con đê sừng sững mấy thời đại không chịu nổi sức nước mà tan vỡ, là ngày Hoàng triều hùng mạnh tưởng chừng như không gì suy chuyển nổi vì một đám giặc cỏ không đầy trăm tên mà sụp đổ vậy!

Lê Ý đứng thẳng người, chắp tay ra sau lưng thong thả nói.

– Đó là lý do chúng ta cần trường Quốc học, nó không đơn giản là một hệ thống đào tạo, giúp triều đình có nguồn quan lại mẫn cán ra sức trâu ngựa. Nó còn là một hệ thống kiện toàn có thể tự động xoay vòng cả ngàn năm, giúp quốc gia không ngừng tìm ra nguồn thu mới màu mỡ hơn, giúp quân đội không ngừng sáng tạo ra vũ khí sắc bén hơn, giúp chúng ta có thể phát hiện nguy cơ từ sớm và kiến nghị cách khắc phục từ xa v.v.

Lê Điền còn định nói gì, đã thấy Lê Ý hừ nhẹ một tiếng, rít từng chữ qua kẽ răng.

– Ý cháu đã quyết, dù là bố cháu đích thân về Thanh Hóa cũng không suy chuyển được, chú không cần nói thêm gì nữa! Giờ thì chú đi đón Tổng quản Lê Ê đến đây đi.

Thấy Lê Ý đột nhiên trở nên cứng rắn, biết thằng này chắc chắn không nghe ai khuyên nhủ gì nữa, Lê Điền chỉ có thể thở dài than một tiếng, nghiêm trang chắp tay lĩnh mệnh đi tiếp đón Lê Khuyển.