Chương 218: Tết Đến 2

Nhân vật xuất hiện/ được nhắc đến trong chap truyện.

1. Lê Điền: Gia thần nhà Lê Khôi.

2. Lê Điềm: Em gái Lê Ý.

3. Hạ Hiên: Tỳ nữ thiếp thân của Lê Ý.

4. Thánh Từ: Nguyễn Thị Anh.

5. Phạm Vấn: Ông ngoại Lê Ý.

—

Phát lương thưởng cho bọn công nhân xong, bà Vân dẫn theo đám nanh vuốt uy phong phừng phừng, rỉnh rang trở vào hầu phủ.

Ngồi trên ghế dựa thư thái thưởng trà, bà Vân chợt nhớ đến một hiện tượng bất thường.

Càng nghĩ càng tò mò, cả buổi hôm nay phải rất vất vả bà mới kìm chế được con sâu tò mò bò loạn trong ruột.

– Hiên!

Thôi không nghĩ nữa, bà Vân trực tiếp vẫy tay gọi con tỳ nữ Hạ Hiên lại hỏi.

– Lạy bà! Con đây!

– Mi nói coi vì sao năm nay đám công nhân lại không sống chết đòi đổi tiền đồng lấy bạc nữa? Các năm trước chúng nó thích bạc lắm cơ mà!

Mọi năm đám công nhân rất thích bạc, dù trả lương bằng tiền đồng chúng cũng chấp nhận đổi mười bảy mười tám tiền (1020 – 1080 đồng) lấy một lượng bạc.

Phải biết đám lao lực này chỉ mong có thể bẻ một đồng tiền thành hai đồng cho tiết kiệm, chấp nhận thua thiệt hai mươi đến tám mươi đồng đối với chúng không phải là một quyết định dễ dàng gì.

Đủ thấy sức hấp dẫn của bạc trắng trong mắt chúng giá trị đến mức nào.

Năm nay thì ngược lại, bọn công nhân ngàn người như một ai nấy đều lấy tiền đồng.

Hạ Hiên nghe thế hơi ngớ người ra, dùng ánh mắt kỳ quái nhìn bà Vân thấp giọng nói.

– Hai tháng trước Thái Hòa thông bảo đã được chuyển vào đến Cẩm Giang rồi!

– Ừm! Rồi sao nữa?

Bà Vân theo thói quen ừ một tiếng, Hoàng Đế nhỏ Lê Bang Cơ mới đổi niên hiệu hồi đầu năm mà, đúc tiền mang tên mình rất bình thường.

Hạ Hiên lần nữa cực kỳ khẽ giọng nhắc nhở.

– Bà không biết thật ạ?

Bà Vân nghe nó nói thế liền cảm giác như mình là sinh vật gì đó lạc hậu lắm, hơi không chắc chắn hỏi.

– Biết cái gì? Học đâu cái thói nói chuyện lấp lửng ấy! Con ranh này, mi muốn bà đem mi đuổi xuống Ngọc Sơn đánh cá không hử?

“Con học từ con zai bảo bối của bà chứ còn của ai nữa! Lần nào kể chuyện cũng bày một bộ gợi đòn như thế!”

Hạ Hiên vụng trộm đảo mắt một vòng, bất lực thầm cười.

Mà nghĩ lại cũng đúng thôi, lệnh bà ở trong nhà có bao giờ phải đụng tay đụng chân vào việc gì đâu, đối với mấy chuyện củi gạo dầu muối như thế không biết là thường.

Mang theo vẻ mặt giáo viên đối mặt học sinh lưu ban 2 năm, nó hít sâu một hơi, cực kỳ kiên nhẫn nói.

– Bà Thánh Từ lần này chơi lớn lắm, tiền Thái Hòa thông bảo đúc theo tiêu chuẩn mới nặng một đồng rưỡi (5,67 g) nặng hơn Thuận Thiên nguyên bảo, Thiệu Bình thông bảo cùng Đại Bảo thông bảo nhiều, dân chúng bây giờ đều thích dùng Thái Hòa thông bảo.

– Cái gì?

– Đúng thế đấy ạ! Bọn công nhân cũng tinh lắm, trước kia mười bảy, mười tám tiền mới đổi được một lượng bạc chúng sống chết đòi lĩnh lương bằng bạc. Giờ tiền Thái Hòa mới đúc nặng hơn, mười lăm mười sáu tiền đã có thể đổi lấy một lượng bạc thì chúng đổi qua lĩnh lương bằng tiền đồng. Nô tỳ vẫn nói ý, nhà chúng ta đối xử với bọn chúng quá tốt, đúng ra nên tỏ rõ ân uy của chủ tử hơn nữa mới phải đạo!

Nói rồi nó móc từ trong túi dấu ra mấy đồng tiền mới cóng màu đồng thau đưa cho Phạm Vân.

Tiền nhà Lê Sơ rất đẹp – ít nhất là so với các thời đại trước – viền mép dày mà đồng đều, chữ đổ sắc nét mà đầy đặn. Màu tiền đỏ au cho thấy lượng kẽm rất thấp, không nhiều hơn hai phần mười, đây cũng là một đặc điểm của tiền nhà Lê Sơ, từ thời Thái Tổ đã thế.

Sờ vào bốn chữ Thái Hòa thông bảo (太和通寶) trên đồng tiền chỉ cảm thấy mát lạnh, đây là dấu hiệu cho thấy tiền được đúc rất dày, nhiệt truyền chậm hơn tiền đúc mỏng.

Bà Vân ngồi thẳng người dậy, cẩn thận ước lượng khối lượng mấy đồng tiền, đoạn không nhịn được lẩm bẩm.

– Ý gì! Đây là ý gì!

Không do bà Vân không rung động, Đại Việt vốn thiếu đồng, thời Thái Tổ và đầu thời Thái Tông Thuận Thiên nguyên bảo cùng Thiệu Bình thông bảo đều chỉ đúc nặng 7 phân đến 7,5 phân (2,64-2,86 g).

Sau này tình trạng thiếu tiền được những con thuyền chở đầy đồng của thương hội Vĩnh Xương từ Đại Hòa trở về làm dịu Lê Nguyên Long liền không nhịn được sai tăng khối lượng tiền từ 7 phân lên hẳn một đồng (3,75-3,78 g) để khoe khoang tài lực hùng hậu.

Đến hôm nay bà Thánh Từ lại cho đúc Thái Hòa thông bảo nặng tới một đồng rưỡi, không thể không khen là phóng khoáng.

Bà Vân là ai, bố đẻ là Tuyên Vũ Hầu Phạm Vấn, chồng là Kỳ Lân Hổ Vệ tướng quân Lê Khôi, những chuyện này nghe nhiều nên thuộc, ngay lập tức nhận ra ý tứ của Thái Hậu.

Chẳng qua là học theo Lê Nguyên Long nói thẳng với cả thiên hạ “triều đình hiện tại rất giàu, chơi lớn đến mức nào đều được” qua đó nâng cao uy tín cho Lê Bang Cơ mà thôi.

Phạm Vân tay vẫn không rời mấy đồng tiền Thái Hòa thông bảo, nhíu mày hỏi Hạ Hiên.

– Tình hình ngoài kia bây giờ như thế nào?

Hạ Hiên cân nhắc một chút, đoạn thấp giọng khẽ nói.

– Tiền Thái Hòa mới được đổ vào lưu thông chưa đến hai tháng nhưng mọi người đều rất thích, đã trở thành mục tiêu tranh đoạt của dân chợ búa, thương nhân. Ở chợ ven sông bây giờ người ta đổi mười sáu tiền ăn một lượng bạc, thi thoảng cũng có người đổi mười lăm tiền ăn một lượng bạc.

Ngay lúc này từ ngoài cửa cũng vọng vào tiếng nói trầm vang.

– Hiện giờ ở Đông Kinh cùng Tây Giai người ta đã bắt đầu cho nó là thượng phẩm, có nơi chấp nhận tỉ lệ trao đổi mười bốn tiền Thái Hòa ăn một lượng bạc, Thánh Từ cầm chắc phần thắng kèo này rồi! Hầu gia sai người đưa thư nói địa vị của Quan gia vững chắc là điều tốt cho nhà ta, phu nhân không cần quá lo lắng làm gì!

Phạm Vân ngoái đầu ra cửa liền thấy Lê Điền dẫn theo mấy tên gia thần ôm theo một chồng sổ sách bước vào.

– Ý của Hầu gia?

– Vâng! Ngay cả Tri từ tụng (Lê văn Linh) cùng Bình Chương sự (Trịnh Khả) hai vị đại nhân cũng cho là như thế.

Bà Vân nghe như thế thì thở nhẹ ra.

– Thế thì ta cũng không ôm rơm nặng bụng!

Lê Điền hơi gật đầu ra hiệu cho mấy tên gia thần phía sau, bọn hắn hai tay cung kính đưa sổ sách lên bàn, Lê Điền chậm rãi báo cáo.

– Phu nhân! Đây là sổ sách kinh doanh năm nay của thương hội nhà ta. Buôn hàng ra hải ngoại thu về 93 vạn 8 ngàn lượng lợi nhuận, so với kế hoạch đề ra đầu năm thiếu gần 3 vạn lượng. Buôn hàng trong nước thu về 23 vạn 6 ngàn lượng lợi nhuận, so với kế hoạch đề ra đầu năm nhiều hơn 1 vạn 2 ngàn lượng. Tổng cộng là 117 vạn 4 ngàn lượng bạc sau thuế. Lại trừ đi ba phần mười dùng làm quỹ nghiên cứu phát triển kỹ nghệ mới, còn lại 82 vạn 2 ngàn lượng. Nhà ta hưởng cổ tức 13 phần trăm, quy ra là gần 10 vạn 7 ngàn lượng bạc. Thần đã kiểm tra đối chiếu, tất cả ghi chép vào ra đều rõ ràng tường tỏ!

Phạm Vân chưa vội nói gì, cầm quyển sổ cái lên tùy ý lật qua lật lại vài tờ rồi lại đặt lên bàn, hơi nhíu mày hỏi.

– Tình hình năm rồi ở Quảng Châu chúng ta đều biết, đã lường trước thâm hụt độ sáu đến bảy vạn lượng cơ mà, đến giờ này thiếu có ba vạn lượng, không phải là tăng giá bán sỉ kiếm thêm đấy chứ? Thương hội chúng ta làm ăn lớn, coi trọng nhất là tín nghĩa, không thể vì chút lợi nhỏ trước mắt mà đánh mất lợi lớn lâu dài được.

Lê Điền kiên nhẫn giải thích kỹ càng với Phạm Vân.

– Hồi phu nhân! Số bạc dôi ra kia nằm ở phần chia lợi nhuận hàng hóa bán vào sâu trong nội địa Đại Minh. Trước kia hàng vào đến Hồ Quảng thì không còn nằm trong phạm vi quy định giá trần của thương hội chúng ta nữa, Quảng Châu thương hành bán giá thế nào cũng được, ấy là một khoản thiệt nhỏ. Để khỏi thất thu, lần này tiểu Hầu gia xuất ngoại ngoài làm rõ phân tranh giữa Quảng Châu thương hành với Triều Châu thương hành còn ký một tờ khế ước quy định rõ phần chênh lệch phát sinh này. Nhờ đó chỉ trong vòng năm tháng thương hội đã thu về thêm gần bốn vạn lượng bạc bù vào lỗ hổng!

Phạm Vân nghe thế hơi hài lòng, lại hỏi.

– Khế ước đó thương hội được chia bao nhiêu phần trăm?

Lê Điền liên tục gật gù tấm tắc khen.

– Tiểu Hầu gia lần này làm không tệ, có thể từ trong miệng Tri phủ Quảng Châu cùng với Tả Bố Chính Sứ Quảng Đông kiếm được 19 phần trăm lợi tức ở Hồ Quảng. Theo tính toán của tiểu Hầu gia, hàng hóa vào Hồ Quảng có thể kiếm được bốn năm mươi vạn lượng tiền lãi mỗi năm, thương hội được chia 19 phần trăm nói ít cũng phải tám đến chín vạn lượng. Đây là lãi ròng đấy!

Nghe đến con số kinh khủng đó, bà Vân bất giác lầm bầm.

– Ngô quốc, sao mà rộng lớn! Chỉ là một thừa tuyên đã đủ cho một thương hội ăn đầy bồn đầy bát đấy!

…

Sắp đến tết rồi, hôm nay đã là hăm tám, càng gần tết thành Cẩm Giang càng đẹp.

Đường trên ngõ dưới mỗi một nhà đều treo chít ít sáu bảy cái đèn lồng, khiến đêm đến trong thành trấn này như hội hoa đăng.

Sẵn tre sẵn nứa mà, mỗi một quân hộ đều cố nặn ra một kiểu đèn khác hẳn người khác để tỏ vẻ đặc biệt của mình, đèn lồng xanh đỏ tím vàng đủ loại hình dáng treo khắp nơi tỏa ra thứ ánh sáng mơ hồ mà lung linh trong đêm tối.

Đèn khu phố thì thôi, không còn là đèn lồng nữa mà là đèn kéo quân, Lê Ý sống ở thời đại này mười mấy năm vẫn chưa quen được tục lệ này, năm đầu tiên có ý thức bản thân là ai nó còn tưởng mới bốn tháng đã chuẩn bị ăn tết Trung Thu lần nữa cơ chứ.

Hầu phủ nghiễm nhiên là nơi đèn đóm sáng nhất cái thành Cẩm Giang này, cứ nhìn sân trước giăng đèn lồng thành dàn chen chúc vào nhau tầng tầng lớp lớp kia kìa, thiên hà lạc phàm cũng chỉ đến thế này mà thôi.

Không khí xắng xở đã đi vào hồi cuối, giò nạc giò thủ đều đã gói xong, lác đác trước hiên mấy nhà có vài cặp vợ chồng cùng nhau châu đầu gói bánh chưng.

Bao giờ cũng thế, gói bánh cùng với thức đêm nấu bánh chưng luôn là phần đáng mong chờ nhất mỗi dịp tết đến xuân về.

Bà Vân đứng trên lầu các trong Hầu phủ nhìn ra không khí sum họp vui vẻ, trong lòng lại quạnh hiu không lời nào tả xiết.

Lê Khôi thân là Ngự tiền Võ sĩ Thái Giám, những ngày lễ tết như thế này chuẩn bị điển lễ cực kỳ vất vả, ngay cả thời gian ngủ cũng không có, nói chi đến về Thanh Hóa ăn tết với vợ con.

Thằng Ý thì đi biền biệt từ tháng bảy đến giờ này chưa về thì hẳn là khó mà về kịp.

Cũng may còn có con bé Điềm ở nhà, tuy hơi trưởng thành sớm một chút, tuy hơi khinh ghét tay nghề nấu ăn của mẹ một chút, tuy … à mà thôi, chỉ là ít nhất còn có nó ở nhà bầu bạn.

Nhắc Tào Tháo, Tào tháo tới!

Bà Vân đang tức cảnh sinh tình thì bị tiếng chạy lọc xọc vội vàng lên lầu, người chưa thấy đâu tiếng đã tới trước.

– Mẹ! Mẹ ơi! Gì Hoa gọi xuống ăn cơm, hôm nay có chân giò hầm, mẹ không xuống nhanh là con ăn hết đừng có khóc đấy!

Nói hết câu thì cái đầu nho nhỏ của nó cũng vừa tới, nhú ra khỏi cửa nhìn bà Vân một cái xác định mẹ đã nghe trọn vẹn lời mình nói rồi.

Con Trump béo núc ních vất vả lắm mới theo kịp, chồm lên toan liếm lấy mặt con bé Điềm liền bị nó nhanh nhẹn né chỗ yếu hại, đang muốn lần nữa liếm tới thì bị bà Vân túm lấy gáy xách lên.

Bà Vân sinh ra trong buổi loạn lạc, cả nhà Phạm Vấn theo Lê Lợi trốn đông tránh tây, từ nhỏ cũng học một chút võ nghệ phòng thân, chế trụ một con chó béo chẳng phải là chuyện gì to tát.

Con Trump biết chống cự vô hiệu, chỉ có thể ngoan ngoãn buông thõng bốn chân mặc cho bà Vân kéo xềnh xệch xuống lầu, con bé Điềm hai mắt nổ ngôi sao hâm mộ nhìn mẹ trấn áp lão tứ trong nhà.

Vừa xuống đến cửa lầu bà Vân liền nghe thấy tiếng vọng từ xa đến.

– Về rồi … tới rồi … phu nhân …!

Chau mày liệng con Trump đã rơi vào trạng thái không thiết sống gì nữa xuống đất, bà Vân thi triển thân pháp mèo ba chân của mình phi thẳng ra tiền viện.

Con Trump lần nữa lấy lại tự do, cũng cong cặp mông núc ních của mình chạy theo bà Vân sủa loạn xạ, chỉ còn con bé Điềm chỉ có hai chân lại ngắn biết không đuổi kịp liền chạy về chỗ gì Hoa ăn chân giò, không thèm quan tâm đến mẹ ruột nữa.

Bà Vân nhanh như tên bắn chạy thẳng lên trên thành lâu, nhìn xuống liền thấy bờ bên kia có hơn trăm ngọn đèn bão chiếu sáng cả một góc trời.

Bà thấp thỏm tìm kiếm thật kỹ liền nhìn thấy trên đò ngang có một thân ảnh quen thuộc. Không phải con bà còn ai!

Đôi mắt bà Vân sáng rực lên, giọng khàn khàn lẩm bẩm.

– Con ta! … Con ta đây rồi! … Con ơi! …

Lê Ý người mặc giao lĩnh màu xanh, ngoài khác đối khâm màu vàng cực kỳ bắt mắt cưỡi trên con ngựa chiến thon dài màu hạt dẻ.

Đò chưa vào bờ đã thúc ngựa nhảy lên, con ngựa chiến như một cơn gió cuốn qua, phi nước đại trên con đường lót gạch phát ra thanh âm dồn dập mà rõ ràng.

Những nơi nó đi qua, cây cối hai bên đường vung vẩy nhánh cây tựa như chào đón nó đường xa trở về, phát ra những tiếng rì rào vui sướng.

Đến trước cửa thành, nhìn thấy thân ảnh mềm mại quen thuộc kia, Lê Ý hơi ghìm dây cương cho ngựa giảm tốc, đoạn phi thân xuống chạy đến ôm lấy bà Vân.

– Mẹ! … Con về rồi!

Bà Vân lúc này lại cực kỳ bình tĩnh, giọng như không có gì, dường như nó chỉ đơn giản là xuống Lôi Dương đi chơi hoặc lên sang Thụy Nguyên đi săn, phủi bụi trên vai nó tự nhiên nói.

– Biết rồi! Mau về nhà đi tắm đi, người gì hôi như cú!