Chương 214: Lỗ Rồi!

Đương nhiên, cũng chỉ có mức độ tập quyền gắt gao như thế mới đủ sức chống đỡ cho cái kế hoạch đầy tham vọng của triều đình Đông Kinh.

Lê Khôi nghiêng đầu hỏi Trịnh Khả.

– Chuyện đào kênh đắp đường triển khai như thế nào rồi?

Không phải lão hách dịch, thực tế từ khi trở về từ Lam Kinh đến giờ lão bận bịu tùm lum hết.

Nào thí điểm trang bị điểu thương cho Ngự tiền võ sĩ, nào phê duyệt báo cáo của Nhập nội Kiểm sát ty, nào lo liệu mùa xuân sang năm tiến hành quân dịch v.v.

Thời gian cho lão quan tâm sát sao đến mấy việc dân đã không nhiều.

Trịnh Khả nhẩm tính một lúc, nói.

– Các lộ, trấn ở cả năm đạo khởi công đào vét kênh rạch, vun đắp đường sá từ giữa tháng trước, đến nay đã cơ bản hoàn thành giai đoạn một. Để chuẩn bị cho giai đoạn hai, kho thóc các nơi lại đã kiểm kê sẵn sàng ba mươi vạn tạ lương thực (18.000 tấn) đủ cho hai mươi vạn dân phu ăn trong hơn ba tháng rưỡi.

Lê Khôi ra vẻ cực kỳ tò mò hỏi.

– Quái đản! Bọn chúng không bày trò phá phách gì à?

Trịnh Khả nhún vai.

– Ít nhất bây giờ chúng ta vẫn đang nói chuyện đúng sai, dựa vào lý lẽ hành xử với chúng!

Từ giữa tháng mười một – ngay sau khi gieo cấy lúa vụ Chiêm xuân – đến nay, khắp một dải từ Kinh Lộ vào đến Thanh – Nghệ, đâu đâu cũng thấy trai tráng phu dịch bị triệu tập đi vét kênh đắp đường luôn luôn.

Nhất là ở Thiên Trường, lấy Hà thị cầm đầu năm sáu nhà còn bỏ tiền, bỏ người ra đi trước làm gương, các nhà thế gia vọng tộc khác dù ghét vẫn phải bỏ ra một chút vốn liếng tỏ thái độ.

Muốn thụ hưởng được hoàng ân cuồn cuộn thì phải bỏ ra cái giá tương ứng, không có chuyện trước đồng ý qua loa lấy lệ sau này đào kênh đắp đường sau.

Đây là vấn đề nguyên tắc, ngay từ ban đầu Lê Khôi hay nói đúng hơn là tông tộc họ Lê đã không có ý định nhân nhượng trong vấn đề này.

Lỡ may bây giờ chúng hứa hẹn hay lắm, đến khi người của bọn chúng học tập kỹ thuật canh tác lúa mới về phổ biến xong xuôi rồi không nhận nợ thì làm sao?

Chả lẽ triều đình Đông Kinh lại đưa quân xuống dẹp loạn à?

Chơi như thế kể cả quốc gia có làm bằng sắt sớm muộn cũng không chịu đựng nổi mà băng liệt.

Lại nói, Trịnh Khả làm việc không quá tuyệt tình, mắt thấy bọn Hà Lật cũng coi là ngoan ngoãn, vì thế, thay vì bắt bọn chúng bỏ mười phần tiền vốn ra lo liệu từ đầu đến đuôi như ban đầu, cuối cùng Trịnh Khả chỉ yêu cầu chúng bỏ ra năm phần mười lương tiền cần thiết.

Đương nhiên, nhân lực đã cam kết bọn hắn vẫn phải đưa ra không thiếu một người, đây là giới hạn cuối cùng của lão Trịnh.

Đối với các nhà thế tộc khác, Trịnh Khả không tiện thúc ép quá mức, chỉ phím cho chúng biết “muốn xin lại đống hồ sơ giấy tờ thuế ruộng đã khai láo từ những năm Đại Bảo thì phải xuống tiền”.

Tùy vào sổ sách của chúng làm láo ít hay nhiều, độ nghiêm trọng cao hay thấp mà áp chỉ tiêu “tự nguyện quyên góp” từ ba phần mười đến năm phần mười chi phí làm đường.

Cái gì? Bảo bọn thế tộc cứ bình chân như vại chờ phép canh tác lúa mới phổ cập ra cả nước rồi đủng đỉnh học theo á?

Trò cười, chưa nói đến chuyện triều đình nắm đằng cán vụ chúng làm giả sổ sách, chỉ riêng lợi lộc thu được từ phép canh tác lúa mới đã đủ khiến chúng không thể ngồi yên.

Thói đời xưa đến nay là “trâu buộc ghét trâu ăn” làm quái gì có chuyện chúng nhìn ruộng nhà khác thu hoạch nhiều hơn ruộng nhà mình năm sáu phần mười mà vui vẻ thỏa mái ngủ ngon được bao giờ.

Lại nói, kể cả bản thân chúng tu thân có thành, thực sự chịu đựng được dụ hoặc của năm sáu phần lúa gạo chênh lệch kia thì cái gì đảm bảo tá điền, gia thuộc, tiểu tông trong nhà cũng có được mức tu dưỡng tốt như thế!

Mọi người nhẫn nại, đồng lòng ủng hộ mi ngồi vững vàng trên cái ghế gia chủ, phiệt chủ, tộc trưởng v.v. là vì tin tưởng mi có thể đảm bảo lợi ích đã có, phát triển lợi ích lớn hơn cho tập thể.

Bằng vào cái gì mi nhận được sự chống lưng của tất cả mọi người mà thụ hưởng phúc phần gia chủ lại có thể vì lý này hay lẽ khác coi nhẹ lợi ích của mọi người?

Nói thẳng ra, đám gia chủ mấy nhà thế tộc cũng là bị người bên dưới thúc ép buộc phải nhượng bộ triều đình Đông Kinh.

Nắm được điểm này, ban đầu thì Trịnh Khả tỏ ra cứng rắn, ra điều kiện bọn chúng phải đóng góp phần lớn vào việc vét kênh đắp đường. Đến khi cảm thấy áp lực lên đám gia chủ, phiệt chủ từ cả bên trong và bên ngoài đã tương đối lớn rồi lão mới “cực kỳ miễn cưỡng” mà “hạ chỉ tiêu” đóng góp tiền lương xuống mỗi nhà độ hai đến ba phần mười chi phí làm đường.

Đứng trước thủ đoạn cực kỳ thô thiển của lão Trịnh, chẳng mấy chốc đã có người tâm lý yếu kém, không chịu nổi áp lực từ cả bên trong lẫn bên ngoài chấp nhận “tự nguyện xuống tiền”.

Một khi đã có người chấp nhận xuống thang đem nộp lương tiền làm việc công ích ắt sẽ có nhà khác học theo.

Cứ như thế không ai muốn mình trở thành số ít bị Trịnh Khả nhớ thương cả, quá trình “vận động tự nguyện đóng góp” của Trịnh Khả đột nhiên trở nên dễ dàng đến lạ.

Loại thủ đoạn nho nhỏ này quản lý/ ông chủ đời sau rất thích dùng, thoạt tiên đặt một mục tiêu rất cao, rất hà khắc.

Sau khi nhân viên sức cùng lực kiệt mà hoàn thành độ bảy tám phần quản lý/ ông chủ liền rộng lượng cho qua, khiến cho mọi người đều cảm thấy “còn có thể chấp nhận được”.

Mả mẹ nó! Đám nô lệ tư bản nào biết ban đầu trong thâm tâm quản lý/ ông chủ chỉ cầu trời khấn phật sao cho đám con nhang vô dụng nhà mình hoàn thành được năm sáu phần mười là đã hài lòng lắm rồi.

Trịnh Khả không biết là trong lúc vô tình lão đã chạm một tay vào thứ thủ đoạn tư bản âm hiểm của mấy trăm năm sau.

Lại lạc đề rồi!

Tất cả những thứ này đều cần một điều kiện căn bản, đó là trong kho mấy nhà thế gia vọng tộc này phải có tích súc.

Trong lòng có đáy, ngoài mặt mới có không gian nhượng bộ.

Hơn nữa, mọi người đều cho rằng Trịnh Khả bị đống sổ sách làm giả thuế ruộng khiến cho phát điên rồi. Người lành xửng cồ lên đôi co với người điên không phải là hành động sáng suốt.

Cuối cùng, Trịnh Khả không làm chuyện gì quá tuyệt, đánh bọn chúng một gậy xong liền thưởng cho một quả táo.

Liệu là tiền lương đã đủ, Trịnh Khả bèn giao quyền “hỗ trợ” tổ chức phu dịch tại địa phương cho đám thế gia vọng tộc.

Chính trị mà, ông góp chân giò thì bà thò cút rượu, Trịnh Khả không ngại cho bọn chúng một chút lợi ích thực tế, không đến mức khiến chúng cùng đường cắn trả.

Thời đại này có tiền có lương nghĩa là có lực hiệu triệu.

Lão vững tin, có cái quyền lực danh chính ngôn thuận hỗ trợ quan phủ tổ chức phu dịch trong tay, bọn thế gia có một trăm cách nâng cao thanh thế của mình.

Cứ như thế Trịnh Khả phân phối chỉ tiêu xuống các nhà thế gia vọng tộc, thế gia vọng tộc lại sai cường hào lý trưởng, cường hào lý trưởng đốc xúc trai tráng các làng các xã dựa theo phân phối của đốc công triều đình cử xuống mà đào kênh, đắp đường.

Nhờ có sự trợ giúp “chí công vô tư” của chư thế gia, vọng tộc các vùng, chỉ trong vòng hơn một tháng, mỗi xã đều đã cơ bản hoàn thành một con đường vừa cho một xe ngựa cỡ ba đến bốn thước (1,2-1,6 m) liên thông với ít nhất một xã khác.

Đường được thống nhất kè hai bên bằng cọc tre, sau đó đắp bùn đất lên dầm cho kỹ, sao cho trời mưa cũng không thể sụt lún xuống được.

Đây chỉ là giai đoạn đầu tiên kết nối xã với xã, đầu xuân sang năm sẽ tiếp tục triển khai giai đoạn hai – khiến mỗi xã có thể liên thông với ít nhất ba xã khác.

Trước mắt cứ như thế đã, còn chuyện liên kết làng xã tới huyện lỵ, từ huyện lỵ đến lộ thành, từ lộ thành ra đường thiên lý thì phải từ từ, chơi lớn như thế có nội lực gấp ba lần Đại Việt hiện tại cũng không chịu nổi.

…

Lê Khôi đủng đỉnh bước ra khỏi Hoàng thành, từ cửa bên Lê Cẩn đã chuẩn bị xe trâu đợi sẵn từ lâu, ngồi lên xe, lão phất tay nói.

– Hôm nay không duyệt công văn, đi bờ hồ vãn cảnh!

Lê Cẩn vung vẩy nhẹ dây cương, con trâu đực nặng tám chín chục tạ (480-540 kg) chậm rãi kéo cỗ xe trâu kẽo kẹt đi trên đường Chu Tước, vừa đi vừa nhai nhóp nhép ra chiều thích chí lắm.

Lê Khôi ngả ra thùng xe đọc sách, từ khi bị Lê Nguyên Long đuổi về Cẩm Giang trồng rau nuôi cá đến nay, ngoài củ hành thằng quý tử làm bốc vác phục vụ vườn rau của mình ra lão còn có thêm thú vui đọc sách.

Âu cũng là do mấy lần biết rõ ràng Lê Ý nói móc mình mà chả biết ý tứ nó là gì mà đáp trả cho vừa đủ vậy.

Sau mấy lần có vẻ như là hơi quá tay với thằng quý tử, lão quyết tâm bổ túc một chút tri thức, không nhiều, đủ dùng để xác định đúng mức độ “tình thương của cha” ban phát cho con trai yêu của lão là được.

Lê Cẩn vừa đánh xe vừa hỏi Lê Khôi.

– Hầu gia! Triều đình bỏ nhiều tiền lương như vậy vét kênh đắp đường có đáng không?

Nghe câu hỏi của Lê Cẩn, Lê Khôi lười biếng đạp vào đít hắn một cái, mắng.

– Sao hôm nay biết hỏi đến cả những chuyện này?

Lê Cẩn như thật nói.

– Thần thấy lãng phí quá, mười mấy hai mươi vạn dân phu lao động bốn năm tháng trời nói ít cũng tốn bốn năm mươi vạn tạ lúa, chưa kể những thứ lông gà vỏ tỏi khác. Số lương hưởng đó đem phát cho tướng quân Lê Ê đi dẹp Hưng Hóa hoặc tướng quân Nguyễn Chích lưu thủ Thuận Hóa thì tốt quá!

Lê Khôi cười nói.

– Đầu tư vốn nặng như thế đương nhiên là vì sau này có thể thu về lợi ích lớn hơn.

Lê Cẩn vẻ mặt khoang trương phản bác.

– Nhưng cũng có khả năng biến chúng ta thành tội nhân thiên cổ! Không phải sao!

Lê Khôi đặt quyển “Đại học chú giải” xuống đùi, nghiền ngẫm nhìn Lê Cẩn hỏi.

– Người ta cho bao nhiêu bạc?

Lê Cẩn chả có vẻ gì là chột dạ, cười cười gãi đầu nói.

– Một trăm lượng bạc, nếu có thể xui Hầu gia từ bỏ giai đoạn thứ ba của đại kế hoạch đắp đường vét kênh sẽ được thêm hai trăm lượng nữa!

Lê Khôi xòe tay ra, Lê Cẩn cực kỳ không tình nguyện móc từ trong ngực ra một xấp ngân phiếu nhét vào tay lão.

Lê Khôi đếm đi đếm lại chỉ có chín tờ, cực kỳ con buôn hỏi.

– Còn mười lượng nữa đâu?

Lê Cẩn hùng hồn bảo vệ quyền lợi của bản thân.

– Hầu gia! Coi như là tiền chân chạy với thấm nước bọt đi!

Lê Khôi phì cười, lại sút vào đít hắn cái nữa, âm dương quái khí nói.

– Đại nhân Lê Cẩn nhà chúng ta thật là uy phong! Chỉ riêng tiền làm ướt mép đã lên đến mười lượng bạc!

Chủ tớ hai người nhìn nhau cười khằng khặc, không biết đây là lần thứ bao nhiêu bọn Lê Cẩn, Đỗ Hậu được người dùng tiền mời làm việc trong tháng này rồi.

Nghĩ đến đây Lê Khôi lại nghiến răng nghiến lợi, ngay cả gia thần bên cạnh lão người ta còn chi tiền mua chuộc mạnh tay như thế, tay cầm quyền to trực tiếp chỉ huy kế hoạch như nhà Trịnh Khả còn màu mỡ đến mức nào cơ chứ.

Cứ nghĩ đến cảnh tên vô sỉ kia trốn ở vườn sau kiểm đếm số tiền bôi trơn mà những kẻ kia dùng để mua chuộc người chung quanh hắn, Lê Khôi lại cảm thấy trong ruột như bị đao cắt.

Không thiết tha chi nữa nằm vật ra thùng xe, ngửa mặt lên trời rên rỉ.

– Lỗ rồi! Để tên tham lam vô sỉ kia được món lợi lớn, tức chết mỗ gia!