Chương 209: Trí Giả 2

Người bình thường dường như luôn có một loại dục vọng, đó là được ở gần những kẻ nắm giữ tri thức, chỉ là ở thời hiện đại tri thức cơ bản rẻ mạt khiến loại biểu hiện này không rõ ràng lắm mà thôi.

Cuối cùng thì chí ít mọi người đều học hết trung học cơ sở, phương tiện tiếp cận tri thức lại sẵn có, ít nhiều còn chút rụt rè bận tâm thể diện các thứ.

Đó là chuyện hiện đại, còn ở cái thời đại mà hai chữ “tri thức” gần như là đồng nghĩa với đắt đỏ này, ở nông thôn, chỉ cần biết viết tên của bản thân là có thể nhìn đời bằng hai cái lỗ mũi rồi.

Bọn Xuân Lan, Đông Trúc mấy đứa tỳ nữ tại sao lại thích tới gần Lê Ý? Chẳng lẽ đơn thuần bởi vì nó là chủ nhân của bọn nó thôi sao? Hay là vì Lê Ý thừa hưởng gen tốt của Lê Khôi cùng Phạm Vân, diện mạo tương đối đẹp mã?

Chuyện cười, lũ chúng nó đều là con cháu quan hoạn cả, chẳng qua vì bậc cha chú phạm vào lỗi lầm mà bị tịch biên gia sản, phát mãi nữ quyến mà thôi.

Bọn chúng sinh trưởng Ở Đông Kinh, loại xuất thân nào chưa thấy?

Cứ coi như bọn thiếp thân thị nữ tầm nhìn không đủ cao, vậy bọn Trình Hiền, Lý Thối thì sao? Vì lẽ gì mà đối với nó luôn luôn ưu ái có thừa?

Suy cho cùng, sao không phải là vì Lê Ý tài học quảng đại, bất kể là tứ thư ngũ kinh hay thần quỷ quái sự, phật đạo chánh pháp đều hơi hiểu một chút cơ chứ!

Loại thanh niên này ở thời đại kia không tới mức nhiều như chó ngoài đường nhưng cũng chả thể nói là hiếm hoi gì.

Bằng kinh nghiệm phím chiến phong phú, mỗi một lần sân sau vui đùa cùng thị nữ hay là sảnh trước trao đổi học vấn với túc nho nó đều có thể đem một chút đồ vật thú vị ra nói hươu nói vượn.

Bất luận già trẻ gái trai, Lê Ý nói chuyện với người ta đều có thể khiến kẻ đối diện nghe được một chút không phải thường thức.

Nói đến xuyên không hay chuyển thế gì đó đem lại lợi ích gì nó chỉ có thể nói lên nhãn tiền nhất là như vậy.

Đương nhiên ở đây phải xem đối phương là ai, giả dụ như đối mặt nó là một bác nông dân, bán mặt cho đất bán lưng cho trời lao động một ngày, mưu cầu một bữa cơm no, thì có tác dụng gì?

Đối với bọn hắn, so với ngồi không nghe Lê Ý nói hươu nói vượn thà kiếm chỗ nào mát mẻ đánh một giấc cho đã. Số ít còn lại có chí hơn thì tham gia một số hoạt động sản xuất khác làm phong phú thêm điều kiện gia đình.

Ngày qua ngày tháng nối tháng chẳng qua cũng chỉ lặp đi lặp lại như thế thì nghe chuyện trời ơi đất hỡi làm quái gì?

Bắt đầu từ bọn Xuân Lan, Thu cúc trở lên, loại người này đã thoát ly nhu cầu cơ bản – sinh tồn, đối với các ả mà nói sinh hoạt tinh thần, mưu cầu tri thức đột nhiên trở thành một nhu cầu nghiễm nhiên.

Người xưa nói “phú quý sinh lễ nghĩa” không ngoài như thế.

Ít nhất, những lúc Lê Ý buồn mồm nói những chuyện trên trời dưới bể kia, dưới từ bọn tỳ nữ trong nhà, trên đến bọn đại nho như Trình Hiền, Lý Thối thậm chí hồi còn mồ ma ông chú họ quý hòa Lê Nguyên Long của nó đều nghe cực kỳ chăm chú.

Chỉ đơn giản như nó nói thiên hạ cơ bản là một quả cầu quay quanh mặt trời, mặt trời lại là một giọt nước trong ngân hà đã đủ khiến bọn hắn há hốc mồm kinh ngạc, liên tục hô không thể nào.

Đến khi nó dùng một mô hình hệ mặt trời đơn giản giải thích các hiện tượng tự nhiên như nhật thực, nguyệt thực, bốn mùa xuân hạ thu đông thì bọn hắn đều coi nó gần tương đương với sứ giả của thần thánh.

À … trừ ông chú quý hóa của nó ra, cũng phải thôi, địa vị của Hoàng Đế đến từ quyền uy trời cho, nói theo kiểu của nó thì “cứ lý ấy thì Hoàng Đế lại đặt ở chỗ nào?”.

May mà nó còn có một sư phụ thần tiên, qua đó gián tiếp chứng minh cái gọi là Hạo Thiên có thể là thực sự tồn tại, nếu không Lê Nguyên Long cũng sắp không nhịn được ra lệnh giết người diệt khẩu, không để tà thuyết của Lê Ý yêu hoặc con đỏ của hắn.

Lê Ý vẫn còn nhớ như in, hôm đó nó vẽ một tấm bản đồ thế giới đơn giản mô tả cho Lê Nguyên Long.

Trương Khiên thời Hán đi khắp các nước tây vực, cái gì mà Ô Tôn, Đại Nguyệt Chi, An Tức v.v. trong mắt thế nhân đã là cùng trời cuối đất, trong mắt Lê Ý chẳng qua là khu Kyrgystan, Uzbekistan mà thôi.

Huyền Trang thời Đường đi mấy vạn dặm đến Thiên Trúc, trong mắt thế nhân đã là cuối cùng phương nam, nó lại biết đơn thuần là đường bộ đi hết nấc về tây nam là mũi Hảo Vọng.

Trong mắt Lê Nguyên Long – ông chú quý hóa của nó – nó thấy được mê mang, không hiểu cùng một ngọn lửa hừng hực tên là “tham vọng”.

Đứng trên vai người khổng lồ gọi là “lịch sử” tri thức tổng hợp của nó có thể dẫm nát gần như toàn bộ nhân loại khắp thế giới ở cái thời đại này.

Ờ … ngay cả loại được hoàng đế thừa nhận tri thức uyên bác, cho đề danh lên văn bia hẳn hoi như Nguyễn Nguyên Chẩn (1) cũng là như thế.

Đương nhiên, trước khi đụng vào nam tường, có một số kẻ sẽ nhất quyết không chịu dâng ra lòng kính sợ.

Nói đùa cái gì? Nguyễn Nguyên Chẩn hắn sinh ra trong Thanh Lâm Nguyễn thị, đời đời là đại nho một phương, từ nhỏ chăm chỉ dùi mài kinh thư, tự phụ tài hoa hơn người, năm Đại Bảo thứ ba (1442) thi đậu Đệ tam giáp Đồng Tiến sĩ xuất thân nhưng tự thấy tài mình không chỉ như thế, dứt khoát không nhận chức quan.

Phát đại nguyện đến khi nào đỗ Tiến sĩ Cập đệ (tam khôi: Trạng Nguyên, Bảng Nhãn, Thám Hoa) mới ra làm quan.

Dám lộng phát cuồng ngôn như thế sao không có chút chân tài thực học nào?

Quốc học Lam Sơn.

Xe trâu của hắn dừng ở trước cửa trường, nhìn lên sơn môn hạo đãng thanh minh trước mặt, hắn vẫn như cũ tự tin sai người truyền lời vào trường.

– Một buổi chuyện phiếm hai mươi bốn quan tiền, nếu không ta không nói một câu nào cả!

Nghe được gác cổng truyền tin về, hơn hai mươi lão đầu ngồi trong phòng giáo vụ cùng nhau ôm bụng cười ha hả.

Lý Thối cực kỳ xấu tính, bảo với mấy tên canh cổng.

– Mày ra cửa truyền lời của mỗ với nó rằng, sư giáo Quốc học Lam sơn không ai ở trường. Có chuyện gì hôm khác lại tới!

Nguyễn Nguyên Chẩn nghe tên hộ vệ sơn môn truyền đạt lời Lý Thối xong, chân mày hơi nhíu lại một chút.

Nguyễn Nguyên Chẩn không nói gì, hắn kiêu ngạo chứ không đần độn, lời mấy tên hộ vệ sơn môn vừa nói ngay cả một cái cớ cũng không chịu nặn, đơn giản là không chào đón hắn chứ còn gì nữa!

Tên gia thần họ Nguyễn thấy thiếu chủ nhà mình bị nhục như thế, ngửa mặt lên trời gầm thét, lớn giọng nói.

– Thiếu chủ! Quốc học Lam Sơn rõ ràng là sợ hào quang của người mà tìm cách thoái thác. Làm gì có chuyện cả một cái trường học to thế này không có giáo tập nào trên núi?

Hít sâu một hơi, lần nữa lấy lại dáng vẻ quân tử nhẹ nhàng, từ trên xe bước xuống, Nguyễn Nguyên Chẩn ôn hòa lễ độ cười nói với mấy tên hộ vệ:

– Làm phiền vị nhân huynh này lần nữa truyền lời vào trong. “Các ngài mời mỗ mấy trăm dặm đường xa vào Lam Sơn cùng các ngài nói chuyện phiếm. Trong quá trình này, hẳn là mỗ sẽ nói một ít bí tân (chuyện ít người biết) bất kể là sau này trà dư tửu hậu hay là lên lớp dạy dỗ học sinh sử dụng những bí tân này đều có thể đem đến chỗ tốt bất tận. Nếu buổi nói chuyện này của mỗ có chút hữu ích với các ngài vậy thì mỗ dựa vào đây mà kiếm chút bạc vụn chẳng phải là đương nhiên sao? ”

Hộ vệ hơi nhíu mày tỏ vẻ không kiên nhẫn, cuối cùng vẫn nể mặt bộ hoa phục cùng khí độ của thằng này mà lần nữa chạy vào phòng giáo vụ truyền tin.

Nghe xong hộ vệ trưởng truyền lời, Trình Hiền đưa tay ra ngăn cản Lý Thối đã sắp nổi sùng, cười nói với tên hộ vệ.

– Mày truyền lời của mỗ cho nó rằng. “Quốc học Lam sơn chưa bao giờ phát văn kiện mời hắn hay bất cứ sĩ phu nào đường xa tới núi Kiến Hưng thực hiện cái gì mà chuyện phiếm hay biện luận gì cả. Chuyện này hắn nghe từ miệng ai xin mời đi xác nhận với kẻ đó, Quốc học Lam Sơn không có nghĩa vụ tiếp đón hay tiếp tế gì cho hắn cả. Hơn nữa, Quốc học Lam Sơn tuy khao khát tri thức nhưng chưa bao giờ cần hạ mình chấm mút chút cơm thừa canh cặn của người. Những bí tân kia, nếu hắn có thể đóng góp vào tài liệu chung của Quốc học, mỗ rất cảm kích, tuy nhiên quỳ liếm van nài từ hắn thì tuyệt không bao giờ. Cuối cùng, tiền tài là chuyện nhỏ, nếu tri thức của hắn thực sự đáng quý, đừng nói hai mươi bốn quan tiền, dù là hai trăm bốn mươi quan, hai ngàn bốn trăm quan cũng sẽ có người nghiêm túc đánh giá, trả thù lao cho hắn xứng đáng.”

Nguyễn Nguyên Chẩn nghe tên hộ vệ lần thứ hai truyền lời từ trong sơn môn ra không sót một chữ, con ngươi co rụt lại một nhịp, cúi đầu trầm tư chốc lát, đột nhiên ngửa mặt lên trời hét.

– Lão thất phu coi khinh mỗ quá mức, hận thay!

Nghĩ lại, bản thân sao mà ngu độn như thế, tự phụ tài cao chí lớn chỉ nghĩ Quốc học Lam Sơn đây là muốn dùng khí diễm một trường mà áp đảo nho gia thiên hạ. Thế là sinh ghét!

Bị phẫn nộ cùng ngạo mạn che mờ đôi mắt, lại dùng đôi mắt khuyết tật ấy mà hòng quán chiếu thế gian, trả lại cho nho gia một mảnh thanh minh. Có ý muốn mượn thời cơ này nở rộ danh tiếng bản thân. Thế là sinh tham!

Thực tế làm quái gì có cái gọi là Quốc học Lam Sơn quảng đãi quần nho luận đạo.

Chẳng qua là mình bị ghét cùng tham điều khiển mà thôi.

Đến nước này sao hắn còn không biết bản thân mình bị người xỏ dây vào mũi dắt vào Lam Sơn nhắm thẳng đại môn Quốc học mà húc.

“Há há … Ta Nguyên Chẩn nửa đời người tự nhận là trí tuệ trác việt, thế mà lại bị người vô thanh vô tức dùng làm vũ khí!”

Nguyễn Nguyên Chẩn đưa tay ngăn tên gia thần đang sắp bùng nổ, nghiêm cẩn mà từ tốn chỉnh đốn lại y quan, cả quãng đường nằm trên xe đã hơi xốc xếch.

Dặn dò gia thần hộ vệ đứng ở ngoài ba trượng, hắn bước tới bậc thềm đại môn nụ cười ôn hòa hỏi.

– Quốc học Lam Sơn có hạn chế nào đối với nho sinh tham quan không?

Hộ vệ trưởng theo thói quen cực kỳ giữ lễ chắp tay đáp lễ nói.

– Hồi vị công tử này! Quốc học Lam Sơn từ ngày đầu khai giảng đến nay chưa bao giờ ngăn cản người ta bái phỏng, tham quan. Kể cả nông dân quanh núi Kiến Hưng cũng chưa từng cản đường bất cứ ai.

Gương mặt Nguyễn Nguyên Chẩn chợt sáng hẳn lên, bất giác nở nụ cười chân thật nhất từ đầu tới giờ.

– Không biết mỗ có vinh dự được dự thính (nghe giảng nhờ) chư vị tiên sinh giảng bài hay không?

Hộ vệ như thật đáp.

– Không hề gì! Đối với người ngoài đến dự thính chư vị tiên sinh chưa bao giờ xua đuổi, chỉ là không được đặt câu hỏi, chư vị tiên sinh cũng không đặc biệt sát sao tiến bộ của mỗi người mà thôi.

– Lời ấy thật chăng?

– Ngài có thấy khu nhà tạm ven bờ sông đào đàng xa không? Đó chính là nơi ở của đám học sinh khắp nơi đến dự thính đấy. Ở dưới huyện Lôi Xương còn mấy dãy nhà tạm như thế nữa, bọn hàn sinh ở đó hằng ngày đều chạy bảy tám dặm đường đến nghe giảng đấy!

Nguyễn Nguyên Chẩn gương mặt sáng lạn.

– Ồ! Vậy mỗ có thể biết chư vị tiên sinh sẽ dạy cái gì không?

Hộ vệ trưởng lẩm nhẩm đọc thời khóa biểu trên tường một lát nói.

– Chiều hôm nay đầu giờ mùi (1-3h chiều) Lý Tử Tấn tiên sinh sẽ dạy “Luận” cùng lúc đó Đinh Cảnh An tiên sinh sẽ dạy “Lễ” đầu giờ thân (3-5h chiều) Nguyễn Khả Chi tiên sinh sẽ dạy “Vật lý” cùng lúc đó Nguyễn Tử Dung tiên sinh sẽ dạy “Văn”.

Nguyễn Nguyên Chẩn nhìn thấy hộ vệ trưởng thế mà thực sự đọc – hiểu thời khóa biểu, như tìm thấy đại lục mới, hỏi.

– Hộ vệ canh cổng Quốc học Lam Sơn cũng biết chữ sao?

Không khỏi hắn không chấn kinh, lần này hắn đem theo gần mười người gia thần hộ vệ đi theo chỉ độc một tên gia thần là biết chữ.

Nguyễn thị là thế gia đại tộc cả trăm năm cũng chưa đến mức khiến cho gia phó nhà mình tiếp xúc với thứ tài nguyên đắt đỏ này.

Hộ vệ trưởng chắp tay cười nói.

– Hồi vị công tử này! Thời điểm Quốc học mới mở bọn tiểu đúng là không biết chữ, sau này có rất nhiều hàn sinh đến dự thính, Tử Tấn tiên sinh cùng Thuấn Du tiên sinh mới làm chủ dạy chữ cho bọn tiểu, cốt là để đọc thời khóa biểu hằng tuần cho chư vị hàn nho mà thôi.

Trong mắt bọn hộ vệ đi theo Nguyễn Nguyên Chẩn không khỏi dâng lên một vòng ghen tỵ gần như sắp hóa thành thực chất.

Trải qua hai mươi năm Minh thuộc, quốc gia bách phế đãi hưng, phàm là người có chữ đều được triều đình trọng dụng.

Hạng như bọn hắn thân thủ không tệ, nếu lại biết một ít chữ nghĩa thì tham quân thấp nhất cũng là ngũ trưởng. Ai thèm ở lại thế gia vọng tộc chịu ánh mắt khinh thường của người.

– Nếu như chư vị nhân huynh đã biết được con chữ, sao không đăng lính nhập ngũ, mỗ thấy mấy năm nay hẳn là sẽ có việc chinh chiến đấy, may mắn một chút phong thê ấm tử (2) không phải là nói suông!

Dường như không cảm giác được thái độ của bọn hộ vệ nhà mình có chút quái lạ, Nguyễn Nguyên Chẩn hứng thú dò hỏi.

Hộ vệ trưởng ưỡn ngực cười nói.

– Tử Tấn tiên sinh từng nói, cố ở lại đây thi thoảng nghe giảng, cứ như thế độ hai ba năm không chỉ con chữ mà các kiến thức khác cũng cơ bản có một chút. Cầm vốn liếng như thế nhập ngũ mới có thể làm ít công to, đặt ở đâu cũng được trọng dụng, trưởng quan nào cũng không dám tùy tiện ăn chặn quân công!

Nguyễn Nguyên Chẩn dường như quên mất mục đích ban đầu mình đến Quốc học Lam Sơn, giờ đây, thám thính nội tình Quốc học mới là chính đạo, hắn nhiệt tình hỏi tiếp.

– Ngoại trừ vị nhân huynh này, trong đám hộ vệ còn có ai biết chữ?

Hộ vệ trưởng như thật đáp.

– Hồi vị công tử này! Qua ba tháng đầu không nhận được trên trăm chữ đều bị đại nhân Lê Lễ đuổi ra bờ kênh chuyển đá xây trường rồi, chúng tiểu nhân ở đây chí ít đều biết đọc hơn hai trăm chữ, khá nhất đã có thể đọc gần ngàn chữ!

Nguyễn Nguyên Chẩn hít thật sâu một hơi khí lạnh, đảo mắt nhìn quanh thấy độ mươi tên hộ vệ trước cửa, lại tính thêm số hộ vệ ở các mặt khác của Quốc học cùng số thay ca, tuần đêm các thứ nói ít cũng phải có bảy tám chục tên.

Mỗi tên ở lại Quốc học độ hai đến ba năm liền đi, mỗi năm Quốc học cho ra lò độ ba bốn chục tên hộ vệ đóng nhãn Quốc học đến hết đời.

Đám võ nhân có học thức này trong quân đội được ưu ái đến mức nào?

Văn có thể tính toán sổ sách, đọc hiểu quân lệnh, võ có thể xông lên trận tiền làm gương cho binh sĩ.

Có loại năng lực này bọn chúng có muốn ngồi ăn chờ chết cũng là ước mơ xa vời. Khả năng rất lớn sẽ được điều chuyển về phục dịch trong thiên tử lục quân.

Thiên tử lục quân mới có bao nhiêu chứ? Cộng hết lại không nhiều hơn bốn vạn, tổng số quân quan cấp ngũ trưởng chỉ có hai ngàn người.

Cứ đà này, ít thì mười năm nhiều thì hai mươi năm, ít nhất ba phần mười số quân quan cấp ngũ trưởng trong cấm quân là dòng chính Quốc học Lam Sơn.

“Mả mẹ nó! Hai lão già Trình Hiền, Lý Thối các ngươi, mỗ vốn tưởng lũ các ngươi một đời thanh bạch, chăm chút sự học, ai ngờ trong bụng cũng không sạch sẽ chút nào!”

Chú thích:

(1) Nguyễn Nguyên Chẩn, người huyện Thanh Lâm/ phủ Nam Sách, nay là Xã Đồng Lạc/ H.Nam Sách/ Hải Dương. Ông đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân khoa thi Nhâm Tuất, niên hiệu Đại Bảo năm thứ 3 (1442).

Ông nổi tiếng về sự tích không chịu ra làm quan, thề phải đỗ Cập Đệ (tức tam khôi Trạng Nguyên, Bảng Nhãn, Thám Hoa) mới yên. Đến khoa thi năm Mậu Thìn niên hiệu Thái Hòa năm thứ 6 (1448) ông lần nữa cắp bút đi thi vẫn chỉ đỗ Đồng tiến sĩ xuất thân. Đến cuối đời cũng chỉ làm Nội mật viện Trực học sĩ.

(2) “Ấm” nghĩa là che chở, bao bọc. Thời xưa gọi tước vị được kế thừa từ đời cha đến đời con là “tập ấm”.