Chương 117.5 : Thăm cha

Trịnh Bình từ khi có chức tước, thì trong làng ai cũng nể nang hắn cả, xu nịnh cả lên, nhưng nhớ sự xưa mà mới xin cho việc lập đội giao liên, truyền thư, rồi xin Vũ Văn Trung cho luật định về lương tối thiểu mà công việc nào cũng phải có, để cho anh em làm mõ bớt cực khổ.

May sao giờ đường đá tới Thanh Hà được lợp xong, có cả đội tuần tra và làm đường theo người dân đặt, Trịnh Bình mang đồ mà chạy một mạch với bộ đại triều phục, mũ cánh chuồn nhanh tới quan quân đi theo không cản lại được, đuổi cũng không xong.

Vác cả mẹ già sau lưng, ba chân bốn cẳng mà mong sao tới được xóm Thai Dương Thượng thượng giáp. Mấy lần hắn về đây, âu là lần đầu được đi đường đá, đang chiến tranh nên lính tráng bên đường hành quân và đứng gác rất đông, việc chạy tới thì thấy thuyền bè đang tấp nập cập cảng, hàng hóa đang được đưa xuống rất đông. Nhưng dân cư và nhà cửa thì chưa hoàn toàn giàu sang.

Thấy quan Tứ phẩm chạy tới, có tên lính thấy lạ mà chấp tay tới hỏi chuyện hắn đi đâu, hắn xin đường tới nhà Trịnh Đức Lộc, bá hộ trong làng mà đi.

Bao năm tới nơi đây, sợ phận nghèo hèn làm phận mõ dơ bẩn, mẹ già bệnh tật còng lưng mà không ai nhận cả. Mẹ hắn cũng đương 44 tuổi rồi, “nhơn sanh thất thập cổ lai hy” người sống tới 70 xưa nay hiếm, vì cứ gần 50 là các cụ đã chết rồi, hoặc hơn một tí, chính vì thế mà hắn muốn đòi lại công bằng cho mẹ của mình, được phận hết bầu hoang…

…Trịnh Đức Lộc đang kiểm kê hoàng hóa, từ bận hết sự ưu tiên của người Hoa thì cạnh tranh sòng phẳng, không ai không có quyền làm việc trước kia bị cấm nữa hết. Hàng hóa lão thường mua bán là đồ nông, mà tiện mấy nay nhu cầu lớn, lại có nguồn phân bón chuẩn chỉ mà cây trồng tốt, xuất cho quân và nước ngoài đều ổn.

Sự cởi mở của triều đình Thanh Hà là sự hy sinh quyền lợi của giai cấp quý tộc và nhà vua, nhưng làm được điều ấy có nghĩa là nhà vua đã thực quan tâm người dân. Vũ Đế tự xưng Hoàng đế chọc giận nhân dân, nhưng xem ra bị vua mới thì đang cố an dân.

Lão trước bỏ nhà ra đi do bị ép cưới quá, lão chạy thuyền rồi lưu lạc khắp nơi, thành cả ăn xin. Ăn xin thì gặp dân đểu cáng đánh đập không chịu nổi, phải lết mà người đầy máu khắp một chốn… Ấy là may sao có người con gái cho người thanh niên tàn tạ ấy chỗ ở, chăm sóc cho vì thấy tội. Nhớ không quên được cái tên Dung mà người ấy nói cho lão.

Hai người đợt đó phóng khoáng với nhau, tưởng là hạnh phúc với nhau, song sau ông bị người nhà tìm ra mà bắt đi về nhà… Từ đó có khi nào là không thôi nhớ về con? Mỗi lần về làng Quy Lai đều tìm ráo riết, có kẻ bảo là ông nhầm do không có bà Dung nào ở đây hết, và không có chuyện dân trong làng lại bầu trước cưới bao giờ cả.

Thực là do ông không biết bà Dung có tên tục là Thỉ, bà ta làm công ăn lương, làm thuê tứ xứ, thời gian ở cạnh ông là đang làm phụ cho một nhà giàu gần đó. Sau có mang, thì phải về làng gốc mà sinh đẻ chứ chẳng thể sinh ở làng họ được, cũng là vì gia chủ thuê đuổi đi, sợ mang tiếng.

Lão cũng đã có con rồi, rất đông là đằng khác, nhà người thì mất gần hết, bà vợ chính thì ràm sao ông không ghi bà ta vào là “Chánh thật” trong gia phả, mãi mà ông cũng giả điếc. Ông vẫn đợi người kia tìm gặp, hay là chết rồi chẳng biết, lỡ rồi thì lão phải nhận trách nhiệm chứ sao?

Con cháu đông rồi mà mãi không chịu làm, chịu thật. Lão hay đi cúng Phật mà không ra hồn, qua thờ cả Chúa mà mãi chẳng có tiếng triển gì, người ta nói ông giàu thì mắc gì phải tìm cái bọn con hoang, gái nghèo làm gì? Riêng chỉ có học sĩ mới biết chữ Nghĩa của ông lớn tới như nào. Tuyệt vọng thật…

Bập bập tiếng chân chạy, công nhân đang nhìn qua thì thấy một bậc quan lại mang đại triều phục. Lão cũng là lần đầu tiên thấy, nghe dân bảo rất đẹp chứ chẳng như bên Bắc Hà. Vị quan ấy chạc tầm 30, thở hổn hển, sau lưng là một người đàn bà cũng khá già cả rồi, cất tiếng hét hỏi lớn :

– Ở đây ai là Trịnh Đức Lộc!? Ra đây bổn quan tiếp kiến, mau!

Nhìn kĩ thì trang phục chỉnh tề, nhưng thiếu thốn thì phần nhiều là quân Minh Anh. Một nước hai vua, tồn tại song song nhau, vua cũ xưng làm chưa được năm thì mất, ít ra quân Minh Anh đang cố lấy lại lòng dân, tạo điều kiện cho dân hơn. Hét lại :

– Quan kiếm ôn (ông) nớ làm cái chi?!

Dõng dạc một kẻ mang bộ áo quần gấm, khăn trên đầu đáp lại. Râu tóc bạc phơ, để dài, bộ trảo cũng dài chứ không như hắn.

– Ta tìm cha chơ răng nữa? Mấy mươi năm không được gặp, chừ mới có mặt mũi dám về gặp. Kêu ra bảo Trịnh Bình con mạ Thỉ nhận cha.

Nghe mà run hết cả tay, rơi hết đống sổ sách trên tay. Tim nhức một cái, lão ôm ngực mà ngã khịu xuống, làm Trịnh Bình và cái đám xung quanh phải ra mà đỡ vào trong nhà, xong rồi lại phải bưng vào mấy cái y viện tạm thời dựng lên mà nhờ mấy tên chữa cho.

– Cụ ôn (ông) bị đột quỵ rồi, hình như do nhận tin đột ngột quá.

Mấy tên chẩn đoán mà hơi khó chịu, vì bị mấy tên thầy dạy Tây phương chỉ chỏ kiểm tra nhiều quá. Con cả của Trịnh Đức Lộc là Trịnh Đức Nhưng 鄭德礽 hướng về Bình mà chửi liên tục, làm Trịnh Bình chưa hiểu cái thá gì cả. Song rồi lính chạy theo nghe người dân báo việc mà xông vào khống chế lại.

Luật mới do Vũ Văn Trung đề ra ở những vùng tạm chiếm là bỏ việc đánh, người nghèo tùy mức độ mà đánh thuế, nhưng một số tội vẫn phải xử nhục hình. Đẩy Trịnh Đức Nhưng xuống mà đập liên tục, 20 trượng mà bị dừng lại do Trịnh Bình can ngăn.

… Mấy ngày ở lại Thai Dương, Trịnh Bình ở lại tạm phủ Hộ bộ. Có xã giao qua với dân xung quanh, hỏi về tình hình cai trị thực tiễn ra sao.

Trịnh Bình tài cán hẹp hòi, nhỏ mọn, nhận tước phong chẳng qua là vì phò trợ trọng thần mà chấp chức. Thần tượng, học hỏi việc thảo bộ ngao du hỏi han, đánh giá đời sống nhân dân của Ngọc Yến mà làm theo.

Ái mộ là vì sự rảnh háng song công tâm của một kẻ có học, rồi đi hỏi quanh để coi người ta sống ra sao? Và người mà hắn nhận là cha Trịnh Đức Lộc như nào.

Gặp ngay cảnh biểu tình của một số người phản đối việc dạy và học bằng phiên âm tự, cho là chữ rác rưởi cho nông dân mà lại đem vào dạy ở trường học. Hiện tại chính quyền ly khai đang có chính sách trả tiền cho những tên kia học theo sách mới, học từ Tây Dương, tức là đang lỗ.

Thế mà được chu cấp học, lại sợ không được đọc sách Thánh Hiền. Nghĩ cũng đúng, việc có Văn Thánh hiển uy thì họ nể, chứ thực lòng Trương Văn Hạnh, Lê Cao Kỷ và Nguyễn Phúc Luân vẫn có nghi kỵ loại chữ viết này.

Thêm việc sách nào tên Ngọc Yến cũng ghi chữ Nôm, chữ Cơ chứ mãi chẳng chịu phiên qua văn ngôn (tức phong cách Hán văn) nên nhiều kẻ bực tức, cho là xa dần chính học.

Ấy có những kẻ ca tụng, cho là thuần Việt, người Việt dùng chữ Việt, không phạm gì tới người Bắc nữa, sách vở giấy tờ từ nay ghi bản ngôn (cách ghi theo cấu trúc tiếng Việt) như chữ Nôm thì tốt biết mấy.

Chẳng qua thi cử không định lệ rõ, nhiều kẻ học rồi ngồi không chẳng được gì, cho sang mồm nở mày là chính. Nhiều nơi khổ cực, dân mù mờ thì không có sách chỉ dạy mà đọc, nay có thì khó ghi bằng chữ ra Hán được.

… Đợi lúc Trịnh Đức Lộc tỉnh dậy, Trịnh Bình tới thăm cùng bà Dung. Nhìn ngắm hồi, phải mang kính vào nhìn qua mới rõ :

– Thỉ…? Thỉ đúng khôn (không)?!

– Mạ cha ni nờ… tui chơ (chứ) ai nữa? Lâu chặp bơ (mà) quên rồi à?

– Rứa… rứa vị ni là…

– Bình, Bình con ông đó chơ ai nữa?

Đứng ngoài mà mồm gặm miếng bánh xèo, thấy cha tỉnh thì hắn chạy lại đỡ dậy mà hỏi qua.

Thực thì cha con mấy chục năm không gặp qua, gặp nhau vui mừng như bão cát, ông nhau khóc như mưa.

Hơi ấm từ người cha Trịnh Bình lần đầu thương qua, con cái chục năm tưởng chết vẫn còn nơi đây, nhàu nát cả bộ triều phục.

Tức giận nhưng không làm gì được, bà vợ của Đức Lộc chỉ chiết không nguôi, còn định đập cả mẹ con nhà hắn. Tước vị tuy chỉ cho có, song vẫn có lính hầu mà ngăn lại.

…

Thấy thuyền đằng xa tới, bọn lính Hà Lan nhìn cờ là biết ngay chúa Nguyễn, liền xối xả chỉ huy kêu lính dồn pháo và vũ khí chuẩn bị giao chiến.

Dirk Jan de Geer, cao gần 2 m với bộ ria mép cong tít thò lò, sai bắt hết người Cô Chin Chin (Cochinchine) ở trên lại. Lão với đoàn đang là đang đi tới Philippines, chẳng sao mà lại cập chưa tới gió to, mắc bãi đá mà kẹt lại, bị ăn cướp trắng trợn rồi còn gặp quân ngoại bang nữa.

Toàn bộ pháo được chĩa và dàn hết vào hướng đoàn tàu Nguyễn.

Lạ nỗi tàu của Cochinchine đâu bao giờ lớn mà đi xa được như này? Hay là quân Cochinchine tiếp thu tàu của Hoa Nam? Mấy con tàu chạy nhanh tới tấp, hơn bình thường mặc gió bình…