Chương 116 : Y quán và xuất phát

Với việc người Tây Dương tới số lượng càng nhiều, người Tàu và Việt nhiều bệnh chưa xong, tình trạng bệnh tật vô cùng phổ biến. Lượng thuế được trưng dụng để đảm bảo phát triển xã hội còn ùn tắc, Ngọc Yến phải nghĩ ra lối cách mà thành lập các y quán chữa bệnh.

Quanh Thanh Hà cũ, thương binh rất nhiều mà phải điều động hết thầy lang từ nhiều nơi tới mà chữa trị, vô cùng tốn kém. Hắn xin lấy tiền mà mua một mảnh đất nhỏ ở Thai Dương Thượng thượng giáp, ở Thanh Hương một mảnh y chang. Dựng tạm mỗi nơi mấy chòi đơn giản, che mưa che nắng, thúc ép không? Không, thay vào đó là trả lương định kỳ 20 quan mỗi tháng cho những thầy lang chịu vào chữa bệnh.

Song Nam y và Bắc y đều dựa hết vào việc chữa dứt điểm, chữa hết bệnh theo lối tự nhiên, mà ngược lại Tây y trọng chưa cầm chừng, chữa phòng ngừa trước khi phát bệnh. Vậy thì, cả hai đều quan trọng như nhau, cha Michael cũng biết y khoa Tây y, nhưng có những cha truyền đạo khác giỏi hơn việc này. Và để tận dụng, tuyển cáo bác sĩ Tây y là chưa đủ, mà còn khuyến khích các cha sứ hoặc những người có kiến thức được học từ các trường ra thực hành, đào tạo đội ngũ.

… Ở Thai Dương Thượng thượng giáp, làng gồm một phần bán đảo ở bờ Nam và phần bờ phía Bắc. Ngọc Yến mua đất, huy động mà lập tạm một phủ, gọi là phủ Hộ bộ Thượng thư, bên trong có cơ quan kiểm tra dân số, kiểm tra bệnh viện, kiểm tra trường học, kiểm tra nông nghiệp, kiểm tra giao thương. Nhân lúc tất bật chuẩn bị, ngày đó Nguyễn Phúc Luân có xa giá tới.

Giờ Phúc Luân được đi kiệu đỏ dát vàng, ngự trên mà có đoàn người cử hành đi. Lọng che đầy trời, voi không có vì không tiếp giáp vùng rừng núi và thiếu thốn về nhân lực. Vua tới, thì toàn bộ dân làng phải núp hết trong nhà, tới tận nơi phủ Hình bộ toàn cỏ lá, toàn bộ bá quan và nhân lực ra quỳ lạy chào.

Vào trong mà ngồi tạm, rót nước trà để uống, Nguyễn Phúc Luân lần này đến là tập du hành theo kiểu vua, cũng như muốn coi tên kia có việc muốn làm gì mà khuyên can cho phải đạo vua. Vốn là xưng Vương, nay xưng Hoàng đế thì cũng chẳng khác mấy, nhưng Phúc Luân vẫn ngờ ngợ :

– Nhà ngươi ta nghe nói… muốn lập y quán với bọn Tây Dương? Ta thấy ngươi quá trọng dụng bọn ma đạo, ngoại nhơn, như rứa sau ni dễ bị thao túng và khống chế, chuyện nớ mà răng nhà ngươi nghĩ không tới rứa? Nghĩ đi : lượng tu sĩ rồi giáo viên ngày càng nhiều, mà giờ còn thêm bác sĩ? Ngươi nói cho ta nghe.

– Người thứ nhất là nên xưng trẫm, thứ hai là thuê giáo viên như rứa ngài sợ mài một Nho gia? Chắc chắn là phải mai một, nhưng giữ lại được bao nhiêu thì giữ, nặng quá về lý thuyết mà vô hữu dụng, nghiêng hết về xã hội mà thiếu tự nhiên là chết cả đi. Người tốt thì tạm chấp nhận thuê như vậy vài năm để đào tạo ra nhân lực cơ bản, từ từ tự chủ về Tây y, về giáo dục canh tân, về tôn giáo. Người coi có nhờ học Tây hóa mà mới làm ra được thuyền tốt, máy tốt mà dùng, súng nhanh hơn đấy sao?

– Hừ… ta… à trẫm, trẫm nghe và thấy ngươi nói cũng đúng, xưa người ta dạy học nhi bất hành, thị vi không đàm (học mà không làm, chỉ là nói suông) là có lẽ. Trẫm tin ngươi, song có cái về tôn giáo, ngươi làm Hộ bộ, phải biết áp chế giữa truyền thống và ngoại lai chứ? Chẳng lẽ để cho người Tây dạy người nước ta bỏ hết tục truyền thống mà thờ Tây nhơn?

– Ngài chớ lo, muốn truyền đạo thì bắt buộc phải cho giữ lại tín ngưỡng truyền thống, kẻ nào phân biệt tôn giáo thần đều cho phép người dân tố giác mà trừ đi. À, còn quan lại chủ trương lấy kẻ không theo đạo nào, chỉ theo truyền thống mà phán xử cho công minh.

– Rứa thôi, trẫm ra lệnh cho ngươi cùng trẫm viễn du xứ này một chút, tiện lễ nghi bàn bạc.

Đường xá mới lấp đá, nhân dân đang xây những công trình xã hội. Thuyền thì đang tiến ra vào, hàng hóa được vận chuyển lên xuống liên tục, của triều đình thì là chuẩn bị ra khơi, còn của thương nhân thì đang cập cảng với nhiều người được thuê mà Ngọc Yến đặt thuê. Nhưng hiện tại chỉ có vài người làm giáo sư tại trường học tại nơi đây, vì cuộc hải trình với tàu Tây Dương có khi tốn rất nhiều thời gian để tới nơi đây/

Đa số những người châu Âu đồng ý tới nơi đây là để trốn chạy một Phi Lạp Tân (Philippines) đang bất ổn, dịch bệnh và đói khổ. Chính vì thể có cả những người lai Phi Lạp Tân tới nơi đây, làm bốc vác và truyền giáo, dạy học, nghiên cứu… Các thương điếm thì đang được dựng lên, phục vụ nhu cầu với chính sách mới.

– Nữ Như! Nhà ngươi coi như răng? Làm răng để được dân ủng hộ thêm đây? Hiện tại thì quân ta còn yếu kém, dựa hết vào sức dân mà đánh, với giao thương mà thịnh, nguy cơ thua vẫn lớn, vua là thuyền mà dân là nước, thuyền lật hay đi cũng là do dân, nên làm chi thêm?

– Hầy… Người đừng lo, thứ nhất là bỏ đi việc che mặt vua đã, vua là biểu tượng của quốc gia, muốn gần dân thì chủ động ghé gặp những nơi nghèo khổ mà ban ân huệ, bỏ việc xa hoa lộng quý, gần gũi người dân thì càng tốt, càng gần càng hiểu dân muốn chi?

Nói thế mà cho lui bớt mấy cái lọng, Phúc Luân sau lại ghé thăm các quan, bỏ bớt các lệ quỳ lạy, rồi cùng bá quan đi thăm dò mà đốc thúc, động viên dân chúng, nhân công mà chuẩn bị cho những cuộc chiến sau.

Về phía hắn thì hắn lại lẻn đi, chú trọng coi những việc chữa bệnh. Như nước cất tốn tiền, khó kiếm thì phải nhập dừa mà thay thế, bệnh sốt với kiết lỵ ở Việt Nam chưa kiếm ra thuốc nên lại nhập tiếp từ Nam Mỹ.

Mà… có chỗ đói kém quá, chả lẽ học Liên Hiệp Quốc mà làm viện trợ? Hiện tại vẫn chưa có bảo hiểm y tế, mấy ngày sau hắn lại cho xây kho đựng mà bán bảo hiểm y tế ở mỗi nơi đang kiểm soát, xin lập những trạm tiếp thông tin, đặt lệ mỗi người lấy một tấm gỗ mà khắc tên, ngày sinh, quê quán mà thêm một bản, nộp cho triều đình, kiểm soát dân và thiết lập thông tin để bán bảo hiểm y tế.

Còn bảo hiểm xã hội, thì dựa vào lượng thuế 4 phần ấy, trích những phần thừa mà phát cho dân nghèo và ăn xin khắp nơi, huy động tăng cường khoa học trong sản xuất, tạo nhu cầu việc làm để nhanh chóng đẩy nạn thất nghiệp rộng lớn. Quy định việc bắt học vốn từ Thanh Hà thì nay chuyển xứ nào cũng phải chấp thuận theo.

Trích tiền quỹ mà nghĩ ra việc tạo những hội tình thương ở các làng, để dân làng đóng tiền mà hỗ trợ người nghèo, hỗ trợ lẫn nhau…

…

Mất tận 2 tháng, quân nổi dậy đánh nhau triền miên với quân triều đình ở sông Kim Long, đang giao chiến tại con sông Như Nguyệt, lấy khí giới đàn áp lính triều đình. Chơi hỏa công lẫn nhau mà chiến trường cháy đen thui, hàng hóa nước ngoài mua tới tấp, tàu thuyền cập cảng ngày càng nhiều để phục vụ nhu cầu cao của chiến tranh.

Nhân dân chạy tán loạn, nhưng đa số chạy về hướng của Nguyễn Phúc Luân. Pháo kích liên tục vào Vương Đảo, làm nơi đây từ nơi đô thị phồn hoa, dần trở nên điêu tàn, song thành Thủ Yểm vẫn giữ nguyên tại chỗ không bị gì cả.

Lên trên thuyền, hàng hóa chất đầy đủ, 13 thuyền chỉ có 3 thuyền lớn có động cơ hiện đại, 10 thuyền nhỏ thủ hộ với lính chừng ngàn tên, số dân trước đó nay đã lên 239 người. Hàng hóa tổng 480 tấn, đa số là thực ăn, hạt giống, vật liệu xây dựng. Tất cả chuẩn bị, Hoàng Ngọc Yến làm hao tiêu chỉ hướng về phía Hoàng Sa, còn Nguyễn Phúc Cường ở lại mà chuẩn bị đánh trận.

Hiện tại đã tháng 5, thường gió từ hướng Tây Nam thổi ra hướng Đông Bắc, chính đây thời gian thích hợp để giương buồm, tuy chưa mạnh nhưng có thể vận sức gió mà ra khơi, đánh chiếm Hoàng Sa, tiện thể bắt giữ những người thuộc Hải đội Hoàng Sa đang ở Quảng Nghĩa, nếu có ra thì chắc chắn họ vẫn theo lệnh triều đình.

Đem theo quân y, một bác sĩ Tây tên là Charles Rhodes người Anh và Phạm Dương Trùng 範陽重 người làng Đức Bưu có học với Étienne và giờ là Charles đi thực tập, thêm một bác sĩ Nam y là Nguyễn Trường San 阮長山 đi theo. Đầu bếp? Hoàng Ngọc Yến chứ ai nữa.

Nhưng chuyến này cũng có thể có nguy hiểm, Nguyễn Phúc Luân sai Hữu tướng quân Nguyễn Hữu Công đi theo. Trong điện Thiên Ảnh, nghe như vậy mà Hữu Công có quỳ xuống mà hỏi vấn khá nghiêm nghị :

– Dạ thưa người! Thần cùng Ngọc Yến vốn không quen đánh đường thủy, như ri khó mà thành sự được ạ!

Phẩy tay, Nguyễn Phúc Luân vốn rất tin tưởng Ngọc Yến, thường những gì Ngọc Yến nghĩ ra đối với hắn là khó bì được, thường là thành công. Với nền kinh tế hàng hóa bước đầu khôi phục, sự xác lập và tư hữu hóa đang tiến hành, nền kinh tế đang dần hồi phục, tạo cớ cho sự tin tưởng.

– Trẫm nghĩ Hộ thượng người văn võ song tài, việc gì cũng làm được, chưa kể lần trước về có vài ngày, biết tiên đế mất khi mô mà ra kế đánh hỏa công cấp tốc, hiện tại Thanh Hà đang phát triển, nhu cầu để cắt đoạn Hải Phố của loạn tặc đang lớn, quân ta thiếu thốn, phải tạm thời làm kế như vậy, trẫm đặt hết hy vọng vào các khai quốc công thần như khanh.

– (Cao Kỷ) E hèm! Khai triều công thần ạ!

– À đúng rồi, trẫm nhầm. Các khanh nên vì nghiệp lớn mà cố gắng, áp lực tuy nhiều nhưng lấy làm động lực. Khốn nhi tri miễn, áp nhi tri cường (Cảnh khó biết nỗ lực, áp lực biết mạnh mẽ) thể hiện mà làm đi.

Trời thì nóng nảy, sợ đi trên biển thì nóng hơn, mà người dân đã có kẻ biết học mà học từ Tây, học rồi dạy nhau nắng nôi mang đồ trắng, Ngọc Yến lâu chặp cũng quên mà nghe thấy, liền áp dụng cho toàn quân mang đồ trăng hết, tranh thủ bớt đi cái nóng của hải trận…