Chương 283: Danh tiếng của Trương Đỗ.

Danh tiếng là con dao hai lưỡi.

Danh tiếng quá tốt với vài trường hợp là tai họa diệt môn. Một thần tử tốt không thể có đồng thời có công lao quá lớn, có thế lực quá lớn và có danh tiếng quá lớn. Quyền lực vốn là thứ ma mị, rất ít vị quân chủ đủ bao dung để chấp nhận dưới mình có một thần tử như thế, nhất là khi về già, các vị quân vương sẽ chẳng nề hà mà thẳng tay diệt trừ mọi hậu họa trong mắt họ để dẹp đường cho con cháu nối ngôi. Ai đạt được những điều kia hầu như đều cầm chắc cái chết. Câu ngụ ngôn “Thổ tử cẩu phanh, điểu tận cung tàng” sinh ra cũng vì lẽ đó.

Trường hợp Tiên đế Nhân Tông đủ độ lượng để bao dung một Hưng Đạo Đại Vương có thế lực cường đại đóng giữ hiểm địa của Đại Việt, có công lao cái thế, có danh tiếng tới mức được nhân dân phong thánh có lẽ là chuyện ngàn năm có một.

Danh tiếng xấu trong thời đại này còn tệ hơn. Làm việc gì cũng khó, kẻ sĩ thì ghẻ lạnh, bách tính thì xa lánh, quan lại e dè, vua thì chẳng trọng dụng. Người mang danh tiếng xấu bị nhìn như một mối hiểm họa chưa phát tác, hoặc một thứ ô uế cần tránh xa. Hắn chưa làm gì, thiên hạ đã đoán hắn sắp làm điều tồi tệ. Hắn có tài, người ta bảo hắn nguy hiểm. Hắn hiền lành, người ta bảo hắn giả ngơ để che mắt thiên hạ. Hắn mở miệng, người ta bảo hắn đang ngụy biện. Danh tiếng xấu khiến lòng người định kiến, mọi hành động dù đúng cũng hóa sai, dù tốt cũng bị nghi ngờ.

Tệ hơn cả, danh tiếng xấu không cần phải thật. Một lời đồn đủ gieo bóng tối vào cả một đời người. Và nếu để nó kéo dài, danh tiếng sẽ không còn là cái bóng, mà trở thành chính con người ấy trong mắt thiên hạ.

Đó là lý do vì sao dao ngôn, nếu biết dùng, sẽ là một thanh kiếm sắc bén gấp ngàn lần đao phủ. Nó không cần chém, chỉ cần rỉ tai.

Vượt lên trên tất cả, có những trường hợp mà danh tiếng tới tột cùng lại thành pháp bảo hộ thân, trước có Văn Trinh Công Chu Văn An, còn nay thì có Trương Đỗ. Chính vì thế, dù có ương gàn, khó ưa, nói lời chói tai thế nào thì từ bạo quân đến minh quân cũng không ai dám đem bọn họ ra chém.

Vương phi Trần Ý Ninh từng bỏ mặc danh tiếng của mình, chịu tiếng thối tham tiền cũng chẳng mảy may để ý, nhưng đấy chỉ là khi người chẳng mấy kỳ vọng vào tương lai. Nếu Quốc Toản không thể trở về thì mọi thứ trên đời với Vương phi đều vô nghĩa.

Quốc Toản có thể không đoái hoài tới danh tiếng của bản thân, nhưng hắn trải đời chưa đủ. Trương Đỗ thì khác, lão hiểu rõ nhân sinh thế thái, bởi vậy lão không thể khoanh tay đứng nhìn, làm những chuyện mà cả đời chưa từng làm, sẵn sàng lao vào những việc cả đời từng tránh phạm vào.

Từ ngày Trương Đỗ tới phủ, cánh cổng Hoài Văn vương phủ luôn mở toang. Lão tại tiền sảnh dựng công đường giải oan cho dân ngay giữa vương phủ. Đến bữa cơm cũng chẳng chẳng cần đi đâu xa, cứ khơi khơi trước mặt bàn dân thiên hạ, sơn hào hải vị gì được vương phủ bưng ra, lão đều ăn sạch chẳng hề kiêng kị.

Nhà Trương Đỗ đời đời liêm khiết, chưa bao giờ tơ hào của dân một đồng, ghét ác như thù, trước cường quyền chưa từng biết cúi đầu, cũng chưa từng biết nói lời nịnh bợ bề trên để tiến thân, chỉ nói lời ngay lẽ phải….

Nhà lão Trương Đỗ mấy đời làm quan, chưa từng kết thân với vương thân, chưa từng ngồi cùng chiếu với quan lại kết bè phái,….

Nhưng giờ đây, lão Trương Đỗ trước mặt bàn dân thiên hạ, ngồi giữa phủ của một người chịu đủ điều tiếng để tự do ăn của ngon vật lạ, để gia nô hầu hạ chẳng thiếu việc gì.

Dân hiếu sự huyện bên nghe chuyện kéo nhau tới xem thực hư, những vụ kiện cỏn con cũng được họ mang tới thưa kiện, trong mắt họ Trương Đỗ là thanh thiên đại lão gia, lời của quan khác xử chẳng đáng tin. Bà Tám được con dâu dìu tới cổng vương phủ, tay bà Tám xách ấm trà để hiếu kính lão Trương Đỗ, bà được dịp vểnh mặt lên không thèm nhìn xung quanh nói như mắng:

– Thanh thiên đại lão gia Trương đại nhân tới nhà cậu chủ của bọn ta ở như ở nhà mình, ăn uống vô tư mà chẳng sợ ăn phải thứ không sạch sẽ, chẳng sợ đụng phải thứ hôi hám. Các ngươi chống mắt lên xem khắp Đại Việt này đã có ai được như thế chưa? Các ngươi dám nghi ngờ cậu chủ của ta thì khác gì chẳng coi Trương thanh thiên Trương đại nhân ra gì?

Những người dân ôm đồm đồ đạc ngồi chờ vào thưa kiện nghe thấy thế vội xua tay, mặt tái mét lắp bắp:

– Không dám, không dám. Chúng con không dám.

Nói rồi quỳ lạy dập đầu vái lạy. Bà Tám hừ mũi, vẫn chưa nguôi cơn bực, lại mỉa thêm:

– Một đám đầu đất, tin lời ma quỷ. Ngó xuống đất không biết đất dày, ngó lên trời không biết trời cao.

Trong sân đình, án này vừa xong, án khác lại tới liên tiếp. Một bà góa béo, vẻ mặt đanh đá tên Lý Thược kéo theo một cô hàng xóm trẻ tên Cúc tới quỳ trước sân đình nói chắc nịch:

– Bẩm quan lớn, con treo đôi khuyên tai đồng bên vách, sáng thức dậy thì bị mất. Nhà chỉ có con và con bé này ra vào, không ai khác. Chính nó lấy của con.

Cúc khóc nức nở:

– Bẩm quan, oan cho con quá. Buổi sáng con chỉ qua xin nước, không lấy gì cả! Con nghèo, nhưng không phải hạng trộm cắp.

Xung quanh nghe câu chuyện liền chỉ chỏ xì xầm, Trương Đỗ đập mạnh miếng gỗ trên bàn “rầm rầm” hai tiếng khiến xung quanh im bặt rồi nhìn Lý Thược hỏi:

– Bà tới đây cùng với ai nữa? Nhà bà còn những ai?

Lý Thược ngẩng đầu chỉ về phía sau trả lời:

– Bẩm quan, con là mẹ góa, nhà chỉ còn con gái tên Lý Lài đang đứng ở sau.

Trương Đỗ nhìn một lượt 3 người rồi chỉ hỏi thêm đúng một câu:

– Khuyên tai ấy có ký hiệu gì để biết là của ngươi không?

Lý Thược đáp:

– Dạ có, là chữ “Thược” tên con, con thuê thợ chợ khắc vào để khỏi lẫn.

Trương Đỗ gật đầu, bảo cả hai:

– Được rồi. Hai ngươi cứ ở đây chờ ta cho người về nhà ngươi kiểm tra trước. Ai lấy hẳn đã đem trả rồi. Bộ khoái, ngươi bảo Lý Lài dẫn đường về nhà nó, tìm trong nhà xem có khuyên tai như thế không rồi quay lại đây báo ta. Người tiếp theo.

Xung quanh ai cũng ngớ người, không ai hiểu chuyện gì. Lý Thược và Cúc dắt tay nhau ngoan ngoãn ra sân tiền sảnh ngồi chờ cho người khác thưa kiện. Một ngày, Trương Đỗ giải quyết không biết bao nhiêu vụ án thần thần bí bí như thế, lắm người còn tưởng ông là thần thánh tên Biết Tuốt, nhìn một cái là có thể biết chân tướng sự việc.

Nhưng chưa đầy một canh giờ sau, vị bộ khoái chạy về thở hổn hển rồi hai tay dâng lên đôi khuyên tai bằng đồng khiến tất cả phải trầm trồ. Lý Thược xấu hổ xin lỗi Cúc luôn mồm trước khi vái lạy Trương Đỗ rồi kéo nhau ra về trong tiếng hoan hô và vỗ tay rầm rầm của người dân.

Kết quả vụ quả vụ án cũng làm Đặng Văn Thiết không giấu được kinh ngạc quay ra hỏi vương phi bên cạnh:

– Vương phi, sao tên tiểu tử Trương Đỗ đó lại biết đôi bông tai ở đâu?

Vương phi chỉ mỉm cười đáp:

– Kẻ trộm sợ bị lộ sẽ im lặng. Kẻ bị oan sẽ cãi cố. Cúc thì cãi cố, còn Lài thì gục đầu im lặng. Người khác nghĩ nó gặp quan lớn nên xấu hổ, nhưng Trương Đỗ nhận ra nó đang bối rối. Chỉ kẻ thân quen, biết món đồ có khắc tên, mới nghĩ đến việc giấu kỹ, nhưng khi nghe nói “ai lấy sẽ tự mang ra” thì hoảng, tưởng hắn có bằng chứng, nên sẽ vội vàng hoàn vật. Hơn nữa nó mới là trẻ con, sao mà đủ tâm lý để che giấu chuyện này.

Đặng Văn Thiết càng kinh ngạc:

– Đơn giản như vậy? vương phi, vậy thì nếu còn trẻ, con cũng có thể làm được thần thám.

Trước mặt Vương phi, Đặng Văn Thiết như thành trẻ con, vương phi bĩu môi thong thả trả lời:

– Ngươi ấy à, không có danh tiếng như Trương Đỗ thì đừng có mơ. Khắp Đại Việt này chỉ có tiểu tử Trương Đỗ đó mới làm được như thế thôi. Trên hết tiểu tử đó đặc biệt ở chỗ “án lớn cần lý, án nhỏ cần lòng. Nhưng án nào cũng cần hiểu lòng người” cho bộ khoái quay về cùng Lài chính là tấm lòng của nó. Không thương dân như con, không thể làm được.

Vương phi và Đặng Văn Thiết mấy ngày qua có thú vui ngồi phía sau cùng xem Trương Đỗ phá án. Đám gia nô, nô tì trong phủ cũng được cơ hội để hóng hớt như xem kịch. Người người tụ tập trước vương phủ vừa để thưa kiện, vừa để xem phá án ngày càng đông, trang hộ lại tranh thủ bày bán chút trà nước, cổng vương phủ dần trở lên nhộn nhịp, tiếng cười, tiếng khóc, tiếng hoan hô hả dạ khi kẻ xấu bị trừng trị khiến không khí huyên náo hơn hẳn, tạm thời xua tan hoàn toàn sự u ám của dao ngôn mang lại.

Tới giờ nghỉ, người dân lại tản ra xung quanh tìm chỗ nghỉ, vương phủ cũng chẳng xua đuổi những người có phần nhếch nhác đang ngồi dưới mái hiên để tránh nóng tránh nắng như những phú hộ khác. Trang hộ thì chẳng biết vì sao ăn mặc tươm tất hơn bình thường như để ra oai với những người dân từ huyện khác tới, nhiều người dư giả còn mang trà bánh ra cho đám trẻ con. Các cụ già từ xa tới thì được trang hộ lễ phép mang ghế ra mời ngồi, mang ô ra che nắng, mang nước ra mời uống. Chẳng có vẻ gì nơi đây có chủ nhân là đệ tử của Tham Lang Tinh Quân, chòm sao nổi tiếng bởi sự tham lam, kẻ sắp mang tới tai họa cả.

Vương phi được Đặng Văn Thiết dìu xuống tranh thủ nói chuyện với Trương Đỗ:

– Tiểu Đỗ, ngươi là đại thần, lấn cấn ở đây lâu như thế liệu có vấn đề gì không? Làm tới mức này ta rất cảm kích, nhưng đừng để chuyện nhà ta ảnh hưởng tới đại sự triều đình.

Trương Đỗ vội đứng dậy vái chào rồi đỡ Vương phi và Đặng Văn Thiết ngồi xuống mới thưa:

– Bẩm Vương phi, triều đình thiếu Trương Đỗ vài ngày cũng không sụp được. Hơn nữa, thời điểm này chắc hẳn triều đình chẳng có đại sự nào lớn hơn chuyện ở đây cả. Chẳng có ai lại liều lĩnh gây chuyện vào thời điểm này như Hoài Văn vương đâu. Vương phi có thể yên tâm.

Vương Phi chỉ biết mỉm cười lắc đầu ra vẻ khổ sở trước lời của Trương Đỗ, chiêu số liều lĩnh này của Quốc Toản đến Vương phi cũng chẳng được biết trước. Ngại ngùng nói:

– Ta thay mặt Quốc Toản cảm ơn ngươi, Trương Đỗ. Vì tiểu tử hiếu động này mà ngươi phải lao tâm một phen rồi. Cũng vì thế mà ngươi phải rũ bỏ nguyên tắc của bản thân để tới đây ăn ở làm ta rất áy náy.

Trương Đỗ nhìn trang hộ bên ngoài cổng chẳng được căn dặn trước mà đều tự mình làm đủ chuyện tốt để lấy lòng người dân tứ xứ thay cho vương phủ thì lắc đầu rồi mỉm cười đáp:

– Vương phi quá lời, việc con làm chẳng xá gì. Chính những trang hộ kia mới đang thay vương phủ làm tất cả, còn có họ ở đó, vương phủ chẳng có khó khăn nào không thể vượt qua.

Vương phi không đáp lại mà chỉ gật đầu xác nhận. Trương Đỗ thật sự rất thích những việc làm thô kệch, vùng về nhưng lại đầy ý tốt của những trang hộ phía trước. Thứ tình cảm gắn kết này đã lâu lắm rồi Trương Đỗ chưa được chứng kiến, có lẽ ngoài nơi đây thì khắp Đại Việt chẳng thể tìm được nơi thứ 2. Ít nhất, Trương Đỗ thấy công sức mình bỏ ra là rất đáng, quyết tâm muốn bảo vệ hạt giống tốt trong lòng lão lại càng lớn thêm.