Chương 219: Lễ hội đâm trâu.

Ngày hôm sau ở Kajo, giữa khoảng sân lớn được dựng lên một cây cột gỗ cao tới gần 2 trượng, người Cơ Tu gọi đây là cây Xờ Nur. Đỉnh cây Xờ Nur được gắn một con đại bàng bằng gỗ được chạm khắc rất tinh xảo. Trên cây được treo đủ loại cờ phướn sặc sỡ, được trang trí bằng một số loại hoa rừng. Thân cây gắn vài chùm lục lạc bằng tre kêu lên những âm thanh lọc cọc rất vui tai mỗi khi có cơn gió thổi qua.

Bên dưới cây Xờ Nur, những mâm cỗ có đủ cơm trắng, mâm muối, cùng gà và heo để nguyên con. Đây đều là những thứ dùng để mời thần linh xuống chứng kiến lễ hội nên được bày biện rất đẹp. Mỗi con gà đều được cài một bông hoa rừng, miệng con heo được ngậm quả táo lớn.

Một chú trâu rất lớn, phải tới gần hai nghìn cân (khoảng 600kg) được tắm rửa sạch sẽ, cổ quấn dây rừng mềm buộc vào chân cây Xờ Nur. Chú trâu có hình dáng khác lạ và lớn hơn hầu hết trâu có thể thấy ở Đại Việt. Nhiều binh sĩ Kajo nhìn chú trâu khác lạ nhưng vẫn có thể khẳng định đây chắc chắn đây là trâu. Chú trâu có cặp sừng dài, cong vút, mặt có những đốm trắng nhỏ, cổ dài hơn nhỏ hơn trâu ở Đại Việt. Chân cũng ngắn và to hơn, mông nở hơn trâu Đại Việt. Dưới cổ có 3 vệt lông trắng rất đẹp.

Người Việt vốn luôn có thiện cảm và sự yêu mến kỳ lạ với trâu, Trình Tạc nhăn nhó nhìn chú trâu đang lạc lõng giữa không khí chuẩn bị nhộn nhịp xung quanh đầy thương xót. Cả đời làm nông ở Đại Việt chỉ mong có thể kiếm về một con trâu cho riêng mình, con trâu giống như anh em trong gia đình của người Việt vậy. Hắn không nỡ nhìn chú trâu đáng thương, không kìm được mà gặng hỏi lại Trương Nghĩa đang đứng từ xa quan sát công tác chuẩn bị, giọng đầy nuối tiếc còn có chút bất mãn:

– Lão gia, chúng ta thật sự phải làm lễ đâm trâu ạ?

Trình Tạc có lẽ không biết, mấy tháng qua Trương Nghĩa đã tìm đủ mọi cách để làm một thứ thay thế cho lễ hội máu, nhưng dù tham khảo rất nhiều lễ hội khác thì hoặc là nó không có lễ vật đủ trang trọng, hoặc nó không đủ phấn khích. Chỉ tới khi nảy ra lễ hội đâm trâu này của các sơn dân ở quanh núi Langbiang thuộc cực nam của Chiêm Thành, nguồn trâu cũng là Trương Nghĩa vất vả tìm cách móc nối với thương đội ở phía nam ghé vào mua cho. Mua được cũng không phải dễ dàng gì. Nếu lượng trâu này để bổ sung cho nông nghiệp của Hóa Châu thì sẽ cực kỳ hữu ích. Trương Nghĩa thở dài tiếc nuối:

– Ta cũng hết cách, không có gì thuyết phục được người Cơ Tu ngoài cách này.

Trương quản gia hiểu rõ nỗi khổ của Trương Nghĩa, lão lắc đầu nói với Trình Tạc:

– Trình Tạc, lão gia cũng không còn cách nào khác, lễ hội máu sắp tới cần phải được giải quyết. Nếu không e rằng cơ đồ vất vả gây dựng ở Kajo sẽ sụp đổ trong chớp mắt. Ngươi nên hiểu và nói cho các huynh đệ trong quân cùng biết.

Trương Nghĩa phủi tay ngăn cuộc trò chuyện:

– Dưới kia chuẩn bị xong rồi. Chúng ta xuống bắt đầu buổi lễ thôi.

Dưới khoảng sân rộng, lần lượt các vị trưởng lão đã đứng trước bàn lễ, xung quanh sơn dân, lưu dân, binh sĩ Kajo đứng quây thành vòng tròn. Những trang phục truyền thống của người Cơ Tu được những trai tráng, thiếu nữ đem ra mặc để chuẩn bị cho lễ hội. Những loại nhạc cụ cồng chiêng được mang ra chuẩn bị sẵn sàng.

Trương Nghĩa lần lượt chào hỏi các trưởng tộc, tới khi mọi thứ đã sẵn sàng từng vị tộc trưởng thắp hương lên lư trước bàn lễ vật. Vị tộc trưởng tộc A Rạc lớn tuổi nhất đại diện đứng lên dùng tiếng Cơ Tu cổ đọc văn tế mời Giàng xuống cùng tham gia lễ hội, cùng ăn lễ vật và uống rượu với sơn dân. Xin Giàng phù hộ cho người Cơ Tu mùa màng bội thu, đẩy lùi tai ương dịch bệnh.

Lời văn tế dài vừa kết thúc, thầy tế một tay cầm theo cành tre buộc vài cây phướn, một tay cầm chùm lục lạc bắt đầu lắc liên hồi, nhảy những điệu lễ nghi trước bàn thờ để làm lễ. Xung quanh tất cả sơn dân quỳ xuống xoa tay thành tâm cầu khấn. Một thanh niên khỏe khoắn quỳ dưới đất lưng dắt ba cây lao thành tâm cúi đầu khấn vái trước ban thờ để yên cho thầy tế làm lễ trên đầu. Khói bốc lên nghi ngút như màn sương mờ ảo mê hoặc.

Những đội cồng chiêng cũng bắt đầu đi vòng quanh vừa gõ cồng vừa điều khiển người xung quanh nhảy nhịp nhàng theo điệu Gia Giá truyền thống của người Cơ Tu. Tiếng cồng chiêng, tiếng reo hò, nhịp bước chân dần trở nên đồng điệu, mọi thứ cứ nhanh dần nhanh dần. Những âm thanh rộn rã, tiếng hô vang vọng núi rừng khiến những người trong cuộc dần sôi trào nhiệt huyết, mọi thứ dần trở nên cuồng nhiệt.

Nhưng âm thanh lớn dội từ bốn phía khiên chú trâu ở giữa sân hoảng hốt chạy vòng quanh cây Xờ Nur. Con trâu đáng thương chưa bao giờ trong đời đối diện với cảnh tượng này, nó lồng lộn lên muốn bỏ chạy nhưng không thể thoát ra nổi. Giữa lúc hoảng hốt tột độ, một mũi lao nhọn hoắt nhằm vào bên sườn nó đâm tới. Mũi lão chệch hướng cắm vào bắp đùi của con trâu, máu liền chảy ra loang lổ nhỏ tong tong xuống đất. Con trâu đau đớn trở lên lồng lộn, sức lực của nó bỗng tăng vọt nó ra sức kéo mình ra khỏi cây Xờ Nur nhưng không thể. Càng vùng vẫy máu của nó chảy ra càng nhiều.

Trái ngược với tiếng con trâu kêu gào lên đau đớn, đám đông xung quanh đỏ mắt phất kích hò hét, điệu múa lại càng trở lên cuồng nhiệt. Tới vài phút sau khi con trâu quá mệt mà phải dừng lại thở phì phò, nhưng cay nghiệt lựa đúng lúc đó mũi giáo thứ 2 đâm tới xuyên thủng mạn sườn của nó.

Con trâu khụy xuống rống lên đau đớn, nó đã không còn sức đứng lên nữa. Máu từ hai cây thương đã chảy thành vũng dưới nền đất. Hơi thở của nó cuốn lên chút bụi dưới sân, như nỗ lực cuối cùng, đôi mắt của nó ngân ngấn có giọt lệ chảy ra nhìn những người đang cuồng hoan nhảy múa xung quanh như muốn cầu xin được sống.

Trương Nghĩa hai tay bấu chặt đùi mình đề kiềm chế không tiến tới phá hỏng buổi lễ, những binh sĩ người Việt xung quanh nhắm mắt đỏ hoe quay đi không dám nhìn thảm cảnh của chú trâu. Vài người bực tức quay lưng rời đi, vài người trốn vào một góc bịt tai khóc lóc rồi nôn thốc nôn tháo.

Nhảy thêm một vòng trong tiếng reo hò cuồng nhiệt, mũi lao thứ ba nhằm thẳng mạn sườn trái của chú trâu dễ dàng đâm xuyên lớp da dày, cũng xuyên luôn trái tim đang đập thoi thóp của nó.

Nó không còn sức để mà kêu lên đau đớn, người nó chỉ khẽ giật lên vài cái để thể hiện lỗi đau của bản thân. Máu đang từ mũi lao bắn ra thành vòi lớn, hai đồ tể vác theo cây đao lớn liền bước tới, người dùng thùng gỗ hứng dòng máu nóng đang chảy ra không ngừng, người dơ đao nhằm cổ nó đang thoi thóp định bổ xuống.

– Khoan đã.

Trương Nghĩa không kìm được mà hét lên ngăn hành động của đồ tể lại. Xung quanh bỗng im bặt vì tiếng hét của Trương Nghĩa, tất cả cùng ngơ ngác nhìn về phía hắn mà không hiểu vì sao. Trương Nghĩa bước nhanh tới trước chú trâu đang thoi thóp, đôi mắt đang dần dần mờ đục, hắn quỳ xuống âu yếm, nhẹ nhàng vuốt ve đầu chú trâu, cất giọng nghẹn ngào khấn:

– Trâu ơi, từ lâu nay trâu sống cùng dân làng như cha mẹ, anh em. Nay để cho buôn làng được no đủ, yên vui, xin dâng trâu lên Giàng và các thần làm đồ tế lễ. Trâu vui lòng nhé! Ớ trâu! Ớ trâu!

Vừa nói giọng Trương Nghĩa dần lạc đi, nước mắt cứ tự động lăn dài, hắn gục đầu xuống sát đất như khấu đầu thể hiện sự kính trọng cho trâu. Những binh sĩ Đại Việt ở phía sau là những người tiếp theo quỳ xuống, mồm lẩm nhẩm khấn theo khi Trương Nghĩa khấn lượt thứ 2. Người Cơ Tu vốn không coi trọng trâu cũng bị cảm nhiễm, thứ càng được quý trọng đem dâng lên thần lại càng ý nghĩa, vì thế mà họ cũng tự động quỳ cả xuống khấn vái. Tới lượt khấn thứ 3 tiếng “ớ trâu, ớ trâu” vang vọng khắp núi rừng thay cho tiếng reo hò nhảy múa.

Trút được cảm xúc trong lòng, thể hiện được một chút kính trọng với chú trâu trước khi quá muộn, Trương Nghĩa vuốt mắt chú trâu rồi hít một hơi lấy lại bình tĩnh, hắn gật đầu ra hiệu cho đồ tể lại tiếp tục.

“Phập” đầu chú Trâu được đặt trên khay gỗ, tỉ mỉ lau sạch mọi bụi bẩn đưa lên ban thờ, còn phần còn lại dân làng hò nhau bắt đầu mổ xẻ chuẩn bị cho bước tiếc ban tối.

Thấy tế lại tiếp tục làm việc của thầy tế, tiếng cồng chiêng lại tiếp tục được vang lên, không khí rộn ràng lại lần nữa trở lại. Lễ hội lại quay về làm lễ hội.

Buổi tối những đống lửa được thắp lên xua tan đêm tối, những mâm cỗ đầy được bày ra cho tất cả, những chum rượu lớn được chia đều. Những điệu nhảy càng thêm cuồng nhiệt, những cô gái chàng trai nắm tay nhảy múa tới mồ hôi đầm đìa. Có lẽ đây là lễ hội đáng nhớ nhất trong đời của họ. Trong thoáng chốc, sự khác biệt giữa các tộc, các làng gần như bị xóa bỏ, các tộc trưởng trẻ một chút cũng tham gia cả vào bữa tiệc ấy.

Trương Nghĩa tới giờ thì không cần làm thêm gì nữa, cứ để sơn dân tự do phát tiết cảm xúc của mình là đủ. Ôm một bình rượu hắn cứ lặng yên ngồi một chỗ nhìn đám đông vui đùa. Lão Bh’riu Rắc từ đâu cũng bê theo bình rượu tới ngồi xuống bên cạnh, uống cạn bát rượu mời Trương Nghĩa, lão Rắc cũng trầm ngâm nhìn đám đông nhảy múa giọng cảm kích nói:

– Trương Nghĩa, người Việt có vẻ rất quý những chú trâu.

Trương Nghĩa gật đầu đáp:

– Đúng thế, những người làm nông không ai không biết tầm quan trọng của trâu, ở Đại Việt, bọn ta rất quý trọng những chú trâu. Lời tế khi chiều ta không nói quá đâu, người dân ở Đại Việt coi những chú trâu mình chăm sóc như anh em trong nhà vậy.

Bh’riu Rắc có chút áy náy:

– Thế sao ngươi không tìm thứ khác thay thế cho đầu tôi mà lại dùng trâu.

Trương Nghĩa hơi quay sang nhìn lão Rắc rồi mỉm cười đáp:

– Vì người Cơ Tu tôn kính Giàng, ta không tìm được thứ gì khác đủ ý nghĩa để làm lễ vật dâng lên cho Giàng. Muốn thay thế một thứ quan trọng phải dùng thứ khác tương xứng.

Lão Bh’riu Rắc mỉm cười cảm kích đáp:

– Cảm ơn ngươi Trương Nghĩa, người Cơ Tu nợ ngươi ân tình này. Nhờ có ngươi, người Cơ Tu không cần chém giết lẫn nhau nữa. Ít nhất là 34 bộ tộc ở đây.

Trương Nghĩa mỉm cười lắc đầu đáp:

– Chưa đâu. Dù chúng ta đã thành công bước đầu nhưng tương lai sẽ có rất nhiều chuyện phát sinh, nếu chúng ta không giải quyết tốt, không đoàn kết với nhau thì những thành quả này sẽ rất nhanh tan biến mất.

– Không sao, ta tin chúng ta sẽ làm được, dù tương lai có khó khăn thế nào tộc Pơ Loong nhất định sẽ đồng hành cũng Kajo tới cùng.

Lão Pơ Loong Niệm tới phía sau từ bao giờ nói chen vào, lão cũng ôm theo một bình rượu. Cả ba cùng cạn chén lão Bh’riu Rắc cũng vỗ ngực đáp:

– Đúng thế, tộc Bh’riu cũng sẽ sát cánh cùng Kajo tới cùng.

Trương Nghĩa mỉm cười hỏi lại:

– Kể cả khi mọi người bị những tộc Cơ Tu trong rừng sâu kia coi là kẻ ngoại đạo à?

Lão Pơ Loong Niệm lắc đầu cam đoan:

– Không sao, chỉ cần cuộc sống của chúng ta ngày càng tốt lên, những bộ tộc kia cũng sẽ dần dần thấy mà thay đổi theo. Còn nếu họ muốn chọi cứng thì bọn ta cũng không ngại. Người Cơ Tu bọn ta đã đánh nhau hàng trăm năm qua rồi.

– Đúng thế.

Bữa tiệc kéo dài tới canh ba, ngày hôm sau trước khi các tộc trưởng rời đi tất cả đều rất hài lòng về lễ hội, đủ cả trang trọng lẫn sự tôn kính cho Giàng. Lễ Hội máu tiếp theo tạm thời được tổ chức theo lễ hội đâm trâu.

Ít người biết, sau đây người Cơ Tu dần hình thành hai trường phái đối lập, rất nhiều thách thức nổ ra trước khi lễ hội máu cổ truyền của người Cơ Tu chính thức được thay đổi. Tới cuối cùng là trận nội chiến đẫm máu nhất trong lịch sử người Cơ Tu từ xưa tới nay.