Chương 200: Cửa hàng mậu dịch quốc doanh

Ngày tết đến gần, không khí lạnh ùa về khắp nơi trên dải đất hình chữ S.

Năm nay, bởi vì tổ buôn lậu gạo hoạt động tấp nập từ miền tây tới thành phố Hồ Chí Minh nên người dân không còn phải lo cái ăn nữa, có thể vui vẻ đón tết với cái bụng no.

Đối với một quốc gia bị chiến tranh tàn phá kéo dài và đối mặt với lệnh cấm vận lớn chưa từng có trong lịch sử thì ăn đã là tốt lắm rồi.

Tuy nhiên, phúc bất trùng lai, họa vô đơn chí, người dân khó khăn lắm mới nghĩ ra cách vượt qua nạn đói thì đùng một cái, đợt rét lạnh kỷ lục chưa từng thấy ập về miền nam một cách bất ngờ.

Khác với miền bắc đã quen với cái rét lạnh mùa đông, người dân khu vực quanh thành phố Hồ Chí Minh vốn chỉ thường gặp không khí nắng ấm, mát mẻ, dễ chịu thì nay phải đột nhiên đối mặt với nhiệt độ mười hai, mười ba độ c tập kích bất thường, không kịp trở tay.

Những người trưởng thành bị đợt rét bất ngờ làm cho không dám ra đường dù trời đang nắng, chỉ dám co ro trong chăn kêu la hừ hừ.

Càng không cần phải nói tới phụ nữ, người già, trẻ e vốn có thể chất yếu hơn, thậm chí đến bước ra đường cũng khó.

– Nay trời lạnh, em ở nhà đi, để anh ra cửa hàng mậu dịch mua đồ cho.

Ông Học khoác lên mình chiếc áo ấm duy nhất của cả nhà, ân cần dặn dò vợ mình là bà Hằng ở nhà còn bản thân đàn ông đi ra đường xử lý công chuyện.

Bà Hằng đứng nép mình sau cửa, hé mắt nhìn đường, những cơn gió rét buốt rít gào luồn vào từng thớ thịt khiến cơ thể bà run lẩy bẩy như cầy sấy.

Người dân miền nam vốn không quen chịu rét, thời tiết vốn nhiều nắng nóng như họ đột nhiên gặp phải đợt không khí lạnh bất thường thế này quá khó chịu.

Bà Hằng ái ngại không khí lạnh bên ngoài, nhưng cũng lo lắng ông Học không quen mua bán cửa hàng nhà nước, bị bắt nạt.

– Hay để em đi với anh, anh không quen mua bán ở cửa hàng mậu dịch, sợ chẳng lấy được thứ mình cần đâu.

Ở thời này, vì vật tư khan hiếm, hàng hóa chủ yếu được buôn bán trên cửa hàng mậu dịch với số lượng hàng hóa hạn chế nhưng giá rẻ đi kèm tem phiếu để bảo đảm nhu cầu cho người nghèo.

Đây là cách làm phổ biến trong thời kỳ khó khăn, giống như Âu Mỹ sử dụng tem phiếu xăng dầu lúc khủng hoảng dầu mỏ vậy.

Nhưng bởi vì cơ chế tem phiếu, người bán không muốn bán lại dẫn tới nhiều bất cập khác như bị chen hàng tranh mua trước, hết hàng, bán không đúng loại…

Bà Hằng lo lắng ông Học là đàn ông, lại thiếu kinh nghiệm, dễ bị mấy bà đanh đá bắt nạt nên muốn đi theo cũng dễ hiểu.

– Yên tâm đi! Có đi mua miếng thịt thôi mà, bà khinh thường tôi quá.

Ông Học nói với vẻ đầy tự tin, sau đó vỗ vai bà Hằng:

– Cả nhà chỉ có một chiếc áo ấm, trời lạnh thế này, sao tôi dám để bà chịu rét ra đường, nếu thế thì tôi còn làm đàn ông đàn ang làm gì?

Tâm lý bảo vệ của ông Học cất cao, quyết không để cho vợ mình chịu khổ, mặc trang phục không đủ ấm ra đường.

Kể từ năm 1978, ông Đặng cấm vận không cho Việt Nam mua bông để sản xuất áo ấm với thái độ thù địch tột độ, điều này dẫn tới sản lượng áo ấm của Việt Nam không theo kịp nhu cầu vì thiếu nguyên liệu.

Trong tình trạng đó, số lượng áo ấm cấp cho người dân bị hạn chế, miền nam lại quanh năm nắng ấm, mọi người chủ quan không chuẩn bị sẵn.

Đến khi đợt khí lạnh tràn về, áo ấm trở thành hàng hóa khan hiếm, thậm chí nhiều nhà không có nổi một cái.

Nghĩ đến tình cảnh khó khăn của cả nước, bà Hằng chỉ có thể thở dài lùi vào trong:

– Thôi, vậy ông đi đi.

– Nhớ mua miếng thịt nhiều mỡ nhé, về còn thắng ra lấy mỡ và và làm mắm tích trữ, ăn lâu dài.

Đây là một lời căn dặn mà người sống trong thời này mới hiểu tại sao.

Thông thường thời hiện đại, người ta sẽ thích thịt nạc hoặc ba chỉ nửa nạc nửa mỡ vì chế biến được nhiều món ngon như thịt luộc, thịt kho…

Nhưng lúc này, dầu ăn thiếu thốn, vật tư khan hiếm, thứ người dân cần lại là thịt mỡ vì thắng mỡ ra được nước mỡ béo ngậy, nhiều ca lo, tóp mỡ thì đem đi làm mắm, để ăn cả tháng.

Còn thịt nạc, tuy mua về ăn thì ngon đấy, nhưng chỉ được một vài bữa rồi hết vì để lâu bị hư trong khi tiêu chuẩn cả tháng mới được miếng thịt, không bõ dính răng.

Tổng hợp lại nhiều nguyên nhân, thời này người ta tranh nhau lấy thịt mỡ.

Ông Học cũng hiểu được tình hình gian khổ thế nào, khẽ gật đầu kéo chặt khóa áo ấm rồi bước ra đường.

Trời lạnh, đường phố khá vắng vẻ, ai nấy vội vàng đi nhanh để về nhà, chui vào trong ổ.

Nhưng khi đến gần chỗ cửa hàng mậu dịch, những hàng dài rồng rắn lên mây trước cửa hàng mậu dịch cực kỳ ồn ào và náo nhiệt.

– Bán cho tôi đi này, cô ơi!

– Tôi trước, bán cho tôi!

– Tránh ra, ai cho chen hàng, tin cào mặt mày ra không.

– Này này, tôi có việc gấp, con mèo đực ở nhà sắp đẻ, bán tôi trước đi.

– Đừng đẩy nữa, đừng đẩy nữa!

Trước quầy, nhân viên mậu dịch đổ mồi hôi hột với những cánh tay tranh nhau mua hàng với tiền và tem phiếu vẫy phấp phới giống như Zombie công thành.

Người này đòi, người kia gọi, ai ai cũng muốn tranh được mua trước, người sau lấn người trước chật cứng, ép sát cả vào mép bàn.

May thay đa số người mua hàng là phụ nữ nội trợ, nếu không thì đã gây ra hàng loạt sự cố xấu hổ khi chen lấn lộn xộn như vậy rồi.

Thấy tình hình mất kiểm soát, cửa hàng trưởng tức giận đạp bàn, quát to:

– Lùi hết lại! Im Lặng!

– Ai mà còn chen lấn nữa thì đóng cửa, khỏi bán buôn gì hết.

Cô ấy nói với giọng lớn, khuôn mặt lộ rõ vẻ căng thẳng, tay đặt lên cửa sắt sẵn sàng kéo xuống, đóng cửa hàng.

Lời đe dọa đầy sức uy hiếp này mới khiến đám đông bình tĩnh lại một chút, hơi lùi về phía sau.

Dù sao chỉ cần đóng cửa thì cả đám nhịn hết.

Cửa hàng trưởng lúc này mới hạ lệnh cho nhân viên bán hàng như bình thường

– Theo thứ tự mà bán, làm nhanh gọn lên, còn nhiều lắm.

Nhân viên nữ gật đầu, đang định lấy thịt ra cắt thì bỗng một người phụ nữ nhanh nhảu tiến lên.

– Em ơi, lấy cho chị cái áo ấm với, chị có tiền đây.

Nhưng người bán hàng không bán mà thở dài với dáng vẻ bất đắc dĩ:

– Cô Thu, con nói cô rồi, chỉ tiêu áo ấm của nhà cô đã dùng, cô phải nhường cho người khác nữa chứ.

Nhân viên cửa hàng không lạ gì người đối diện, ngày nào cũng đến mua áo ấm nhưng vấn đề là tem phiếu và tiêu chuẩn của bản thân thì đã dùng từ trước, đúng theo quy định không bán được.

Cô Thu thấy vậy, mắt đỏ hoe rưng rưng sắp khóc:

– Nhưng cái áo đó mất rồi, nhà tôi bốn người giờ không có nổi cái áo ấm, trẻ nhỏ đêm nào cũng rét co ro, bệnh tật không chịu nổi.

Vừa nói, cô ấy vừa van nài khóc lóc, khiến người khác thương cảm:

– Tội nghiệp quá, hay bán cho cô ấy một chiếc đi!

– Đúng rồi, phải có tình người chứ.

– Trẻ con có tội tình gì đâu, lạnh cóng đến phát bệnh mất.

– Đừng máy móc quá, linh động cho người ta một cái áo, mất gì đâu!

Ánh mắt đầy áp lực của mọi người dồn lên nhân viên bán hàng, khiến cô cảm giác cứ như mình là ác nhân phản diện vậy.

Ai nấy xúm vào chỉ chỉ chỏ chỏ mà đâu biết nguồn hàng khan hiếm, đều đã có quy định rõ ràng.

Ưu tiên người này phải cắt của người kia, gặp ai cũng nhân nhượng rồi lấy đâu ra áo ấm cho các chiến sĩ nằm gió phơi sương ở biên giới.

Ngay khi cô chịu không nổi, cửa hàng trưởng tiến lạnh quát:

– Khóc lóc ỷ ôi cái gì, không mua thì tránh ra cho người khác, đứng đó cản đường.

– Mấy người ở sau tiến lên đi, không chờ hết giờ đóng cửa ráng chịu, tới lúc đó đừng trách sao không nhắc trước.