Chương 195: Phá rào đổi mới

Quả nhiên, những ngày sau, chính phủ Trung Quốc buộc phải sửa đổi chính sách bởi áp lực của giới tư sản Hoa Kiều đang nắm thế độc tôn trên chính trường Trung Quốc.

Giá thu mua nông sản sẽ được tính ở mức bình thường với năng suất của dân nghèo, còn địa chủ thân phương tây có máy móc hiện đại sẽ được thu mua với giá tăng gấp đôi là 1,5 tệ/ kg.

Sau khi quyết định này đưa ra, tổng công ty lương thực Trung Quốc bắt đầu hoạt động bình thường trở lại, không còn hạch sách người dân nữa vì “bạn làm ăn” kiếm được những mối ngon hơn.

Tiếp đó, vụ kiện của Mã Đằng và Ngô Đại cũng bị buộc phải tạm đình chỉ, điều tra thêm bổ sung chứng cứ.

Ngay cả tòa án tối cao cũng không dám làm liều và buộc phải câu giờ chờ diễn biến mới nhất từ kết quả đàm phán ngoại giao.

Phải biết rằng, đây là trong lãnh thổ Trung Quốc, cách ứng xử như vậy rõ ràng cho thấy dấu hiệu nhượng bộ của Thái Thượng Hoàng trước sức mạnh tài phiệt.

Chiến thắng sắp tới nhưng lúc này Đạt lại không còn chú ý ở Trung Quốc nữa.

Thay vào đó, cậu nhìn về phía thành phố Hồ Chí Minh nơi quê nhà, nơi bắt đầu đang có những bước đi đặc biệt mang tính phá rào.

Dù sao, Việt Nam mới là tổ quốc thân thương và là mối quan tâm hàng đầu của cậu.

…

Thành phố Hồ Chí Minh.

– Bà Ba Thi, toàn thành phố thực sự sắp rơi vào tình trạng nạn đói cục bộ rồi sao?

– Đúng vậy, lương thực còn lại chỉ đủ để ăn trong vài ngày, kệ hàng đều trống rỗng và chính sách hạn ngạch lương thực được áp dụng đã lâu rồi.

Bí thư thành ủy thành phố Hồ Chí Minh Võ Văn Kiệt nói chuyện với bà Ba Thi, phó giám đốc sở lương thực với sự lo lắng, trăn trở vô cùng khi đời sống người dân bị đe dọa.

Ở thời kỳ này, bởi vì nhà nước kiểm soát phân phối lương thực nên lương thực ít hay nhiều, đủ ăn hoặc thiếu đều nắm trong tay cả.

Vậy nên, thời điểm phát hiện có dấu hiệu manh nha nạn đói cục bộ xuất hiện tại Sài Gòn thì bà Ba Thi của sở lương thực vội vã tới gặp lãnh đạo xin đối sách.

– Cuối năm ngoái, đầu năm nay, hàng loạt ruộng đồng chịu ảnh hưởng, bắn phá bởi bom đạn, chiến tranh, gây ảnh hưởng tới sản lượng lương thực.

– Nhưng dù vậy, không đến nỗi phải đói chứ?

Ông Kiệt cau mày dò hỏi, lương thực chính là gốc rễ của nhân dân và quốc gia, từng là chiến sĩ kham khổ nên ông ấy hiểu rõ no bụng quan trọng đến thế nào.

Có thể không cần xe sang, không cần đồ xịn nhưng bụng đói thì chẳng ai chịu được cả.

Bà Ba Thi thở dài:

– Các tỉnh miền tây vẫn có rất nhiều lương thực dư, nhưng họ không chịu bán cho nhà nước với giá nghĩa vụ vì cảm thấy giá bán thấp.

– Trong khi đó, khu vực thành phố Hồ Chí Minh lại không sản xuất được lương thực, buộc phải vận chuyển từ nơi khác tới, sẵn sàng mua giá cao lại không thể tăng giá mua vì sợ vi phạm cơ chế thống nhất về giá.

– Trung Ương thì lại quá xa, không kịp thời điều phối, luân chuyển lương thực kịp thời.

– Nhiều nguyên nhân tổng hợp lại khiến chúng ta dù có gạo nhưng vẫn tồn tại nguy cơ xuất hiện nạn đói cục bộ.

– May là trước đó đã giảm bớt dân cư ở thành phố xuống nông thôn, không thì đã sớm xuất hiện nạn đói rồi.

Nghe bà Ba Thi nói xong, ông Kiệt cũng chỉ có thể thở dài.

Các vướng mắc trong cơ chế bao cấp khi vận hành quả nhiên bắt đầu lộ rõ.

Bà Ba Thi thấy ông Kiệt không nói gì, tiếp tục đề nghị:

– Giá lương thực do nhà nước thu mua thấp là để tập trung toàn bộ nguồn lực tổ quốc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, tôi hiểu điều ấy.

– Nhưng bây giờ giặc Pol Pot đã bình định, chúng ta cũng có thể nới lỏng phần nào, thu mua theo giá thị trường từ nông dân miền tây, sau đó vận chuyển tới thành phố.

– Làm như vậy, nông dân vừa vui mừng vì được giá, người dân thành phố cũng có cái ăn đầy bụng.

– Mức giá nhà nước đưa ra quả thật không thích hợp lúc này.

Trước đó, khi chiến tranh nổ ra, cơ chế bao cấp tận dụng mọi nguồn lực kháng chiến nên đặt ra giá thu mua lương thực nghĩa vụ rất thấp để dồn lực.

Nói nôm na dễ hiểu là đặt an ninh quốc phòng lên trên tất cả, mọi người đều thắt lưng buộc bụng vì tiền tuyến.

Nhưng tới hiện tại, bởi vì áp lực của Đạt khiến Pol Pot giờ chỉ như nến tàn trong gió, sử dụng mức giá này là không phù hợp, đặc biệt ở khu vực thành phố Hồ Chí Minh nên thay đổi theo thực tế sẽ tốt hơn.

Tuy nhiên, việc điều chỉnh giá trong cơ chế bao cấp khổng lồ là cực kỳ phức tạp, khó khăn, dẫn đến bất cập như hiện tại, nông dân có gạo nhưng không thể bán vì giá thấp, dân thành thị muốn mua giá cao lại sợ bị kỷ luật vì vi phạm điều lệ.

Đúng theo quy trình, muốn chỉnh sửa tăng giá lương thực hoặc điều phối lương thực lại phải gửi về trung ương họp bàn, xét duyệt, cực kỳ cồng kềnh, chờ đến lúc giải quyết thì chuyện đã xong từ đời tám hoánh nào rồi.

Bí thư Kiệt vốn là người quan tâm đến an nguy người dân nên lập tức biết cái gì quan trọng hơn, gấp gáp hơn:

– Vậy bây giờ cô cần gì để thực hiện công tác? Tôi sẽ giúp.

Bà Ba Thi hơi ngập ngừng một chút, sau đó đánh bạo đề nghị:

– Bây giờ muốn mua lương thực với giá cao, tôi buộc phải lấy danh nghĩa “cá nhân” chứ không thể lấy danh nghĩa Sở Lương thực (Sở phải mua theo giá nhà nước).

– Nhưng với tư cách cá nhân, tôi không thể ứng vốn, ngân hàng cũng không thể cho vay và chi tiền mặt, việc xin mua ở tỉnh và vận chuyển gạo về thành phố cũng không phù hợp điều lệ, phải trải qua nhiều trạm kiểm soát.

Ở thời kỳ này, để chống buôn lậu, nhà nước đặt ca các trạm gác ở trên các tuyến đường vận chuyển, kiểm soát các thành phần kinh doanh bất hợp pháp.

Việc này tạo ra hiệu quả trong khâu kiểm soát giá hàng ổn định và hợp pháp nhưng đồng thời cũng cản trở lưu thông hàng hóa.

– Vậy nên tôi đề nghị để cơ quan tài chính xuất tiền, do đích thân tôi đi xuống mua gạo của nông dân miền tây với giá 2,5 đồng/ kg (gấp 5, gấp 6 lần giá gạo nhà nước quy định) và chở về thành phố.

– Chỗ trạm gác, mong rằng các đồng chí văn phòng cấp giấy công tác để tạo điều kiện hỗ trợ cứu đói cho thành phố Hồ Chí Minh.

– Cách này chúng tôi làm được nhưng nếu Trung Ương biết sẽ đi tù.

Đây là toàn bộ kế hoạch của bà Ba Thi.

Nhưng để có dũng khí nói ra những điều này không phải là dễ vì đi ngược lại chính sách bao cấp hiện tại ở Trung Ương.

Nếu bị phát hiện và quy tội, thậm chí có thể đi tù.

Mặc dù có lý do thực tế chính đáng là vượt qua nguy cơ nạn đói nhưng nếu không phải vì nước vì dân thì chẳng quan chức nào dám liều mạng xé rào như thế.

Bí thư Kiệt hiểu rõ hơn ai hết rủi ro phải chịu trong phi vụ này, nhưng vẫn kiên trì cho đi sự ủng hộ.

– Các đồng chí yên tâm, tôi sẽ đứng ra chịu trách nhiệm về chủ trương, đường lối.

– Nếu vì việc này anh chị đi tù thì tôi sẽ mang cơm nuôi.

– Nếu bản thân tôi đi tù, tôi cũng thấy xứng đáng với lý tưởng của mình.

Bà Ba Thi nghe vậy cảm động:

– Sao ông phải làm tới mức này?

Lúc đầu, bà ấy chỉ mong ông Kiệt có thể gọi điện xin chỉ thị từ trung ương là hết lòng hết dạ rồi, không ngờ ông ấy đứng ra gánh trách nhiệm luôn.

– Bây giờ có hai lựa chọn, hoặc là chấp nhận rủi ro bị kỷ luật, trách phạt để giúp người dân no bụng, hoặc là tiếp tục an toàn cho bản thân nhưng để cho nhân dân bị đói.

– Tôi có thể chọn phương án thứ 2 ư? Nếu chọn an toàn, tôi tham gia cách mạng để làm gì?

Ông Kiệt đương nhiên biết cách làm an toàn hơn là xin chỉ thị từ trên rồi ngồi chờ.

Nhưng vấn đề là người dân chờ không được, tuy rằng lương thực tồn lại đủ dùng cho hai ngày nhưng chỉ cần ngày mai thôi đã bắt đầu phải có người chịu đói rồi.

Với tư cách là người đứng đầu thành phố Hồ Chí Minh, ông Kiệt gánh vác trách nhiệm lo cho đời sống từng người dân trong thành phố, không thể vì sợ trách nhiệm mà trơ mắt ra nhìn được.

Quyết tâm mạnh mẽ của ông Kiệt đã khiến cho bà Ba Thi tin tưởng.

Tối hôm đó, một tổ “buôn lậu gạo” bí mật được cử xuống miền tây.

Nhưng tổ buôn lậu này không phải đi buôn lấy lãi tiền bạc mà là đúng nghĩa buôn lãi tiếng cười theo đúng nghĩa đen thuần túy.