Chương 115: Mùng một đẫm máu (Cầu tặng khoai và đề cử)
Sáng mùng 1 Tết. Mưa xuân lất phất bay, phủ lên kinh thành Thăng Long một lớp màn bụi nước mờ ảo nhưng đầy sức sống.
Trước cửa trụ sở chính của Ngự Thiện, không khí náo nhiệt như hội làng. Hàng ngàn người xúng xính trong những bộ quần áo mới nhất, tay cầm những phong bao lì xì đỏ chót, và quan trọng hơn, trong ngực áo ai cũng cộm lên vì xấp Ngọc Bài.
Họ đến để nhận “Lộc đầu năm”. Theo lời hứa, hôm nay là ngày chia cổ tức đợt 1.
“Chúc bác năm mới phát tài! Năm nay nhà bác ôm được bao nhiêu Ngọc Bài?” Một gã trung niên cười hỉ hả, vỗ vai người bên cạnh.
“Cũng ít thôi, có 50 tấm. Định bụng lấy tiền lãi đợt này mua thêm con trâu.”
“Ôi dào, thế là ấm rồi! Tôi nghe nói năm nay lãi suất cao lắm. Phen này thì tha hồ mà hưởng.”
Tiếng cười nói, tiếng chúc tụng râm ran. Lão Chiêm đứng lẫn trong đám đông, mắt ánh lên niềm hy vọng. Lão nhẩm tính số tiền sắp nhận được, đủ để chuộc lại mảnh ruộng hương hỏa.
Nhưng…
Giờ Thìn đã điểm. Tiếng trống canh vang lên đanh gọn.
Đáng lẽ lúc này cửa quán phải mở toang, tiếng pháo phải nổ giòn giã. Nhưng không. Cánh cửa gỗ lim dày nặng vẫn đóng im lìm, then cài chặt. Không có đèn lồng đỏ treo cao, không có mùi thơm của lòng lợn.
“Kìa, sao giờ này vẫn chưa mở?” Tiếng xì xào bắt đầu nổi lên.
“Chắc đêm qua thức khuya đón giao thừa nên ngủ quên chăng?”
Sự kiên nhẫn dần chuyển thành lo lắng. Đám đông bắt đầu nhấp nhổm, xô đẩy nhẹ về phía trước.
Đúng lúc đó, một toán lính lệ, mặt lạnh như tiền, rẽ đám đông đi vào. Chúng không mang theo mâm ngũ quả hay liễn đối, mà mang theo giáo mác và một thùng hồ dán.
Tên cai đội bước lên bậc thềm, quét một lớp hồ dày lên bảng thông báo, rồi dán lên đó một tờ giấy lớn.
Không phải giấy đỏ mừng xuân. Là giấy trắng mực đen. Màu của tang tóc.
“CÁO THỊ KHẨN CẤP”
“Đêm qua, giờ Tý, do sơ suất trong quản lý củi lửa, Tổng kho lương thực tại Hưng Yên và Trang trại lợn giống tại Nam Định đã phát hỏa thiêu rụi hoàn toàn. Toàn bộ tài sản, vốn liếng của Ngự Thiện đã thành tro bụi. Nay tuyên bố: TẠM DỪNG HOẠT ĐỘNG vô thời hạn để phục vụ điều tra.”
Dòng chữ như một nhát búa tạ giáng thẳng vào đầu hàng ngàn con người đang hân hoan.
Không gian chết lặng trong vài giây. Rồi bùng nổ.
“Cái gì? Cháy? Sao lại cháy đúng đêm 30?”
“Thế tiền của tôi đâu? Lãi của tôi đâu?”
Một gã lái buôn lao lên, túm lấy áo tên cai đội, gào thét:
“Này! Các người làm ăn kiểu gì thế? Mở cửa ra! Trả tiền cho bố mày!”
Tên cai đội hất mạnh tay gã ra, trừng mắt, tay đặt lên cán đao:
“Buông ra! Muốn chống người thi hành công vụ à? Ta chỉ là lính, nhận lệnh dán cáo thị thôi. Muốn hỏi thì lên phủ Tổng đốc mà hỏi!”
“Nhưng ai chịu trách nhiệm? Minh An công tử đâu?”
“Nghe đâu ốm liệt giường, sắp chết rồi! Giờ quan trên đang quản lý! Giải tán! Cấm tụ tập gây rối!”
Tên lính quát xong, dẫn quân bỏ đi, để lại đám đông ngơ ngác, hoảng loạn tột độ trước cánh cửa đóng kín.
Đúng lúc sự hoang mang lên đến đỉnh điểm, những “cái loa” (người của Minh An cài cắm) bắt đầu hoạt động. Chúng len lỏi vào giữa đám đông, thì thầm với vẻ mặt bí hiểm và giận dữ:
“Các bác ơi, có biến rồi! Tôi có người nhà làm trong kho, nó bảo không phải cháy đâu!”
“Thế là sao?”
“Là do quan trên đấy! Từ lúc Minh An công tử giao quyền lại cho quan Tổng đốc, đám quản lý mới toàn là con cháu các cụ. Thằng cháu vợ quan Tổng đốc làm quản kho thì suốt ngày rượu chè, rút ruột công trình. Đêm qua nó say rượu làm đổ đèn dầu nên mới cháy sạch kho để phi tang số sách!”
Ở một góc khác, một gã khác lại rỉ tai:
“Còn trại lợn nữa! Nghe bảo quan trên tiếc tiền thuốc thang, cho lợn ăn cám mốc nên lợn chết dịch hết cả tuần nay rồi. Giờ sợ lộ chuyện nên phóng hỏa đốt trụi để đổ vạ cho ông trời đấy!”
Tin đồn lan nhanh như thuốc độc. Nó logic, nó hợp lý, và nó đánh trúng vào tâm lý nghi ngờ quan lại vốn có của dân chúng.
“Thảo nào! Minh An làm thì tốt thế, vừa giao cho quan là hỏng ngay!”
“Lũ quan tham! Chúng nó ăn tàn phá hại, giờ đổ vạ cho dân chịu!”
Sự hoảng loạn chuyển thành cơn giận dữ, nhưng nỗi sợ mất tiền vẫn lớn hơn cả.
“Bán! Phải bán ngay! Gỡ gạc được đồng nào hay đồng nấy!”
Lão Chiêm run rẩy lôi xấp Ngọc Bài trong ngực áo ra, giơ lên cao, giọng lạc đi:
“Ai mua không? Tôi bán rẻ! 10 quan! À không, 5 quan thôi! Mua hộ tôi với!”
Nhưng xung quanh lão, ai cũng đang cầm giấy vẫy vùng như những kẻ chết đuối.
“3 quan! Bán 3 quan!”
“1 quan! Ai mua không?”
Không ai mua. Chỉ có người bán. Giá Ngọc Bài trên thị trường chợ đen, vốn đang neo ở mức đỉnh 20 quan, rơi thẳng đứng xuống vực thẳm.
0 quan.
Tờ giấy in rồng phượng lấp lánh, biểu tượng của giấc mơ đổi đời, giờ đây rơi lả tả xuống nền đất ướt mưa, bị hàng ngàn bàn chân giẫm đạp lên, nát bấy như chính hy vọng của những con người khốn khổ ấy.
*
Đường phố Hà thành chìm trong một bầu không khí quỷ dị: Lạnh lẽo, tang tóc và điên loạn.
Tại căn nhà trọ tồi tàn khu Ô Cầu Dền.
Lão Chiêm lảo đảo bước vào nhà, tay vẫn nắm chặt mớ Ngọc Bài nát bấy. Mắt lão dại đi, đỏ ngầu như hai hòn than.
Vợ lão đang sắp mâm cơm cúng gia tiên đạm bạc, thấy chồng về thì hớn hở chạy ra:
“Thầy nó về rồi! Thế nào? Lấy được lãi chưa? Có đủ tiền chuộc lại ruộng không?”
Lão Chiêm không trả lời. Lão nhìn mâm cơm, nhìn nụ cười của vợ, rồi bỗng nhiên hét lên một tiếng man dại.
“Rầm!”
Lão vung tay hất tung mâm cơm. Bát canh măng, đĩa giò lụa – những thứ ngon nhất lão dành dụm cho ngày Tết – văng tung tóe xuống nền đất bẩn.
“Mất hết rồi! Lừa đảo! Lũ khốn kiếp lừa tao!”
Vợ lão sững sờ, rồi khi hiểu ra sự tình, bà gào lên, lao vào cấu xé chồng:
“Giời ôi là giời! Tôi đã can ông rồi! Ông bán nhà bán cửa, bán cả đất hương hỏa đi mua giấy lộn! Giờ ông về tay không thế này à? Ông giết mẹ con tôi đi!”
Thằng con trai lớn – kẻ từng xúi giục bố bán đất – giờ ngồi co ro trong góc, mặt cắt không còn giọt máu, miệng lẩm bẩm: “Con thấy người ta bảo… quan trên bảo kê mà… sao lại thế được…”
Lão Chiêm điên cuồng đập phá. Lão đập vỡ cái ấm tích, xé nát mấy tờ tranh gà lợn dán trên tường. Lão gào thét trong tuyệt vọng:
“Tao ngu! Tao tham! Tao hại cả dòng họ rồi!”
Tiếng chửi bới, tiếng khóc than của vợ con như những mũi kim châm vào não lão. Sự ân hận, nỗi nhục nhã vì mất hết gia sản, vì không còn mặt mũi nào nhìn xóm giềng đã nuốt chửng chút lý trí cuối cùng.
Lão lẳng lặng đi ra sau nhà, nơi có cây xoan già khẳng khiu. Lão tháo cái khăn xếp trên đầu, buộc lại thành một nút thòng lọng.
Khi người vợ chạy ra tìm, bà chỉ thấy đôi chân của chồng đang đung đưa trong gió bấc lạnh buốt. Bên dưới, những tờ Ngọc Bài rơi vãi, bị gió cuốn bay lả tả như tiền vàng mã rải cho người chết.
*
Cách đó không xa, tại một tư dinh giàu có ở phố Hàng Bồ.
“Choang!”
Tiếng bình gốm quý giá vỡ tan tành. Hai anh em ruột nhà họ Lý, vốn nổi tiếng hòa thuận, nay đang lao vào nhau như hai con thú hoang.
Người anh túm cổ áo người em, đấm liên tiếp vào mặt:
“Trả tao! Mày trả tao 5.000 quan đây! Mày bảo tao cầm cố cửa tiệm để mua, mày bảo chắc ăn lắm cơ mà!”
Người em, mặt mũi be bét máu, vừa khóc vừa gào:
“Em cũng mất trắng! Em cũng bị lừa! Anh đánh em thì tiền có về được không?”
“Tao không biết! Mày hại tao! Vợ con tao ra đê mà ở rồi!”
Người mẹ già ngồi giữa nhà, tóc bạc phơ, bất lực đập tay xuống đất: “Thôi các con ơi! Đừng đánh nhau nữa! Mùng một Tết mà máu chảy đầu rơi thế này thì mạt vận dòng họ rồi!”
Nhưng đồng tiền đã làm mờ mắt. Máu anh em ruột thịt hòa lẫn với xác pháo đỏ trên sân gạch. Tết này, nhà họ Lý không có mùa xuân.
*
Trong khi cả thành phố rên xiết, vẫn có những ngôi nhà đóng cửa then cài, im ỉm hưởng sự bình yên.
Đó là nhà của những người bảo thủ, những kẻ “nhát gan” không dám chơi cổ phiếu, hoặc những người quá nghèo không có tiền để tham gia.
Tại nhà một ông đồ già ở phố Hàng Buồm. Ông ngồi uống trà, nhìn qua khe cửa thấy cảnh người ta khóc lóc ngoài đường, khẽ lắc đầu, thở dài với vợ:
“Bà thấy chưa? Tôi đã bảo rồi. Cái gì đến nhanh quá thì đi cũng nhanh. Lòng tham làm mờ mắt người. May mà nhà mình nghèo, giữ được cái nếp thanh bần, chứ tham lam như họ thì giờ này cũng nhảy sông rồi.”
Bà vợ gật gù, rót thêm nước sôi vào ấm, lòng thầm cảm tạ trời phật: “Thôi thì ăn mắm ăn muối mà ngủ ngon, còn hơn ăn yến sào mà nơm nớp lo sợ.”
Mùng 1 Tết năm ấy đi vào lịch sử như một ngày đen tối nhất.
Trên đường phố, xác pháo đỏ rực rỡ nằm lẫn với những tờ Ngọc Bài trắng toát bị vứt bỏ, bị giẫm đạp. Màu đỏ của may mắn hòa với màu trắng của tang tóc.
Hà Nội không đón Tết. Hà Nội đang đón một cơn bão tố của sự sụp đổ niềm tin và sự tan vỡ của những giấc mơ giàu sang.
YOU MAY ALSO LIKE
